Netto Het antwoord op al uw geldvragen

Pensioenspaarfondsen boeken hoogste rendement in tien jaar

Met een gemiddeld rendement van 15,3 procent hebben de pensioenspaarfondsen een topjaar achter de rug. Waaraan is die glansprestatie te danken en wat mogen we verwachten in 2020?
De dynamische en neutrale pensioenspaarfondsen, die minstens de helft van hun activa in aandelen beleggen, presteerden het best. ©BELGA

De 1,6 miljoen Belgen die via een pensioenspaarfonds geld opzijzetten voor hun oude dag hebben de waarde van hun spaarpot dit jaar sterk zien stijgen. De dynamische en neutrale pensioenspaarfondsen, die minstens de helft van hun activa in aandelen beleggen, presteerden het best, omdat de Europese en Amerikaanse beurzen met meer dan 20 procent gestegen zijn. Ze boekten een rendement van gemiddeld 17 procent, het hoogste sinds 2009. Daarmee is het verlies van 8,9 procent van vorig jaar ruimschoots goedgemaakt.

De hausse van de aandelenmarkten is te danken aan een combinatie van factoren. De Europese en Amerikaanse centrale banken verlaagden de rente, het gedeeltelijke handelsakkoord tussen de VS en China vermindert het risico op een verdere afkoeling van de wereldeconomie en de grote verkiezingsoverwinning van de Britse Conservatieven vermindert de onzekerheid over de brexit.

Rendement

De defensieve pensioenspaarfondsen, die vooral beleggen in obligaties, boekten een rendement van gemiddeld 10,4 procent. Ook de obligatiemarkten profiteerden van het soepeler monetair beleid van de centrale banken. De koersen van staats- en bedrijfsobligaties stegen, maar minder dan de aandelenkoersen.

De landgenoten met een pensioenspaarfonds hadden eind 2018 een spaarpot van gemiddeld 11.333 euro, blijkt uit cijfers van BEAMA, de Belgische vereniging van vermogensbeheerders. Dankzij het rendement van 15,3 procent zag de gemiddelde pensioenspaarder die spaarpot met ruim 1.700 euro aangroeien. Dat gemiddelde bedrag verbergt erg grote verschillen. Oudere spaarders hebben al veel meer kunnen sparen dan jongere en realiseren een grotere jaarwinst in absolute cijfers.

Het Argenta Pensioenspaarfonds boekte met 20,5 procent het hoogste rendement. ‘We zijn goed gestart omdat we in januari onze aandelenposities hebben verhoogd’, zegt Johan Van Geeteruyen van Degroof Petercam, de beheerder van het fonds. ‘We verwachtten na de beurscorrectie van eind 2018 een herstel. Jerome Powell, de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank (Fed), zette een kentering in met drie renteverlagingen. In de zomer werden we wat defensiever. Ook onze aandelenselectie was goed, want we hebben weinig aandelen van bedrijven die een winstwaarschuwing publiceerden. Aandelen hebben nu een gewicht van 68 procent in het fonds, iets meer dan de normale 65 procent.’

Kleine aandelen

Van Geeteruyen voegt eraan toe dat ook het obligatieluik van het fonds bijdroeg tot het hoge rendement. ‘We namen de juiste beslissing door langlopende Italiaanse obligaties te kopen na de stijging van de Italiaanse langetermijnrente. Na de vorming van een nieuwe Italiaanse regering in september daalde de langetermijnrente.’ Hoe langer de looptijd van een obligatie, hoe meer de koers stijgt bij een rentedaling.

De rente blijft wellicht laag.
Jiri Baert
beheerder pensioenspaar fondsen van Belfius.

Het hoger dan gemiddelde rendement van de fondsen van BNP Paribas Fortis is volgens beheerder Bart Van Poucke te danken aan twee factoren. ‘We hebben een langetermijnstrategie om hoog in te zetten op Europese smallcaps. Kleine aandelen hebben nog meer dan grote aandelen een zeer goed jaar achter de rug. Bovendien hebben we relatief veel in aandelen belegd. In het dynamische fonds bedroeg het gewicht van aandelen in de portefeuille het hele jaar minstens 70 procent.’

Het obligatieluik van het fonds presteerde minder goed. Van Poucke: ‘We waren voorzichtig en opteerden voor korte looptijden. Daarom hebben we minder geprofiteerd van de rentedaling. Maar sinds eind augustus stijgt de langetermijnrente en hebben we een deel van onze achterstand ingelopen.’

Candriam, de beheerder van de fondsen van Belfius, signaleert dat de korte looptijd van de obligaties in portefeuille de belangrijkste oorzaak van het relatief lage rendement was. ‘We opteerden begin dit jaar in het obligatieluik voor een voorzichtig beleid omdat we een rentestijging verwachtten’, zegt beheerder Jiri Baert. Obligaties met een korte looptijd houden beter stand als de rente stijgt. Baert signaleert dat Candriam het beleid sindsdien heeft aangepast en de looptijd van de obligatieportefeuille heeft verlengd. ‘Het einde van de obligatieaankopen van de Europese Centrale Bank is nog niet in zicht en daardoor blijft de rente wellicht laag.’

Star Fund, het pensioenspaarfonds van ING dat wordt beheerd door de vermogensbeheerder NN IP, boekte het laagste rendement van alle dynamische en neutrale fondsen. Beheerder Pierre Nicolas van NNIP: ‘We hebben begin 2019 niet geanticipeerd op de bocht van de Fed en hadden weinig cyclische aandelen. Daardoor presteerden we in 2019 minder goed, maar in 2018 hielden we beter stand dan de andere fondsen.’ De Fed schrapte in januari de in het vooruitzicht gestelde renteverhogingen en verlaagde de rente vanaf de zomer.

Infrastructuur

Ook het rendement van Hermes Pensioenfonds is relatief laag. ‘We waren nogal voorzichtig met aandelen’, zegt Paul de Meyer van Capfi Delen Asset Management, de beheerder van het fonds. ‘We hebben nu 58 procent aandelen en de looptijd van onze obligaties was vrij kort.’

Hoe pensioensparen?

Belgen van 18 tot en met 64 jaar kunnen op een fiscaalvriendelijke manier sparen voor hun pensioen. Ze kunnen dat doen via een pensioenspaarfonds of een pensioenspaarverzekering. Het bedrag dat een spaarder opzij kan zetten is begrensd. Het fiscaal voordeel bedraagt dit jaar 30 procent op bedragen tot 980 euro. Het fiscaal voordeel bedraagt 25 procent op bedragen van981 tot 1.260 euro. Pensioenspaarfondsen investeren gemiddeld meer in aandelen dan pensioenspaarverzekeringen. Daardoor was het rendement van pensioenspaarfondsen de jongste decennia hoger dan dat van pensioenspaarverzekeringen. Cijfers over de rendementen van pensioenspaarverzekeringen zijn nog niet beschikbaar.

Het valt op dat voorlopig geen enkel van de gecontacteerde beheerders gebruikmaakt van de recente wetswijziging om rechtstreeks te investeren in infrastructuur of private equity (niet-beursgenoteerde aandelen). De beheerders halen verschillende redenen aan: private equity is te duur, niet-genoteerde aandelen en infrastructuur zijn weinig liquide, de specifieke knowhow ontbreekt of het wettelijk kader is onvoldoende duidelijk.

Enkele pensioenspaarfondsen stippen aan dat ze indirect via beursgenoteerde ondernemingen in private equity en/of infrastructuur investeren. Het pensioenspaarfonds van Argenta heeft onder meer aandelen van de durfkapitaalgroep 3i, zegt Van Geeteruyen. De fondsen van Belfius hebben aandelen van Gimv en Sofina. Sommige beheerders sluiten niet uit dat ze in de toekomst ook rechtstreeks in private equity of infrastructuur investeren.

De beheerders verwachten dat aandelen ook in 2020 meer opbrengen dan obligaties. Ze zijn vooral voor de komende drie tot zes maanden optimistisch. ‘De eerste jaarhelft wordt wellicht goed voor aandelen’, zegt Van Poucke. ‘De wereldeconomie groeit, er is geen inflatie, de centrale banken ondersteunen de groei, er is een handelsakkoord en het brexitrisico is gedaald. Dit is een goudlokjesscenario. Maar een correctie op korte termijn is mogelijk, omdat we al een sterke rit achter de rug hebben. Een correctie kan een opportuniteit zijn om aandelen bij te kopen.’

Voorzichtigheid

Over de vooruitzichten op iets langere termijn zijn de beheerders voorzichtiger. ‘Het monetair beleid heeft zijn limiet bereikt in Europa. Komt er een stimulus van het begrotingsbeleid en kan die de rol van het monetair beleid overnemen?’, vraagt Nicolas zich af. Van Geeteruyen merkt op dat de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen vanaf het tweede kwartaal tot volatiliteit kan leiden.

De economie groeit, er is geen inflatie, de centrale banken ondersteunen de groei en er is een handelsakkoord. Dit is een goudlokjesscenario.
Bart Van Poucke
beheerder van de pensioenspaarfondsen van BNP Paribas Fortis

Verscheidene beheerders onderstrepen dat de handelsconflicten en de brexit belangrijke risico’s blijven. Washington en Peking hebben nog geen akkoord over alle heikele kwesties, zoals de subsidies aan Chinese overheidsbedrijven. De Amerikaanse handelsgezant Robert Lightizer waarschuwde begin deze week dat het grote Amerikaans handelstekort met Europa niet houdbaar is. Voorts blijft het risico van een harde brexit bestaan, omdat het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie al tegen eind volgend jaar een akkoord moeten bereiken over de toekomstige handelsrelaties.

Tina

Ondanks die risico’s blijven verscheidene fondsen meer dan normaal in aandelen investeren. ‘Tina staat niet alleen voor ‘there is no alternative’ maar ook voor ‘the alternative is negative’’, zegt Baert. Het rendement van veel obligaties is na de rentedaling van het voorbije jaar lager dan nul.

Hermes Pensioenfonds heeft de risico’s van de obligaties wat afgebouwd. ‘We investeren wat meer in obligaties met een A-rating en minder in obligaties met een BBB-rating. Om de risico’s verder te beperken diversifiëren we sterk in die obligaties.’ Daarmee verwijst De Meyer naar een mogelijke stijging van de wanbetalingen. ‘In het aandelenluik investeren we in bedrijven die weinig kwetsbaar zijn als de handelsoorlog escaleert.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud