Slachtoffer van een staking? Dit zijn uw rechten

De staking bij Brussels Airlines dreigt voor veel overlast te zorgen op de luchthaven van Zaventem. ©Photo News

Uw Brussels Airlines-vlucht geannuleerd, geen bus van De Lijn om op het werk te geraken en de kinderen thuis door stakende onderwijzers: het belooft een lastige week te worden. Wat moet u doen bij een staking? En hebt u ook recht op iets?

De kans is reëel dat u de komende dagen hinder ondervindt van stakingen. Wie na het lange weekend een uitje had gepland, is eraan voor de moeite. De piloten van Brussels Airlines kondigden aan dat ze volgende week maandag en woensdag staken. Woensdag volgen de onderwijsbonden en ook de chauffeurs van De Lijn leggen wellicht een paar dagen het werk stil. Wat zijn de gevolgen van die actie?

1. Vlucht geannuleerd

Wie net een reisje naar Napels had gepland en zijn vlucht door een staking van de piloten van Brussels Airlines geannuleerd ziet, kan op basis van een Europese verordening zijn vliegtuigticket terugbetaald krijgen. Bovendien heeft hij recht op een compensatie die los staat van de werkelijk geleden schade. Die vergoeding bedraagt 250, 400 of 600 euro, afhankelijk van de afstand van de vlucht. Het bedrag geldt per persoon en in principe zowel voor de heen- als voor de terugvlucht. Voor een heen- en terugvlucht naar Napels voor vier personen kan de vergoeding oplopen tot 3.200 euro (8 x 400 euro).

Theoretisch kan de luchtvaartmaatschappij een alternatieve vlucht aanbieden. Maar dan moet ze een vliegtuig van een andere maatschappij charteren. Volgens experts is dat bijna onbetaalbaar en kiezen de vliegtuigmaatschappijen voor de uitbetaling van een compensatie, tenminste als de gedupeerde daarom vraagt.

De luchtvaartmaatschappijen moeten die forfaitaire schadevergoeding niet betalen als ze geconfronteerd worden met buitengewone omstandigheden waarop ze geen grip hebben of konden hebben zoals een storm. Een staking is vaak wel te voorzien. Het Europese Hof oordeelde op 17 april dat een luchtvaartmaatschappij een vergoeding verschuldigd is als ze onverwacht een herstructurering aankondigt en dat tot een spontane staking bij het vliegend personeel leidt.

Bij een piloten- staking is de kans gering dat de werkelijk geleden schade wordt vergoed.
Bart Van den Brande, advocaat

Theoretisch hebben reizigers ook recht op een vergoeding voor de werkelijk geleden schade, bijvoorbeeld als ze een reis moeten annuleren die een fortuin kostte. Die vergoeding moeten ze vragen op basis van het Verdrag van Montréal. ‘Maar de kans dat ze die krijgen, is klein’, zegt advocaat Bart Van den Brande (Sirius Legal). ‘Een pilotenstaking wordt door dat verdrag wel als een geval van overmacht bestempeld. De luchtvaartmaatschappijen zullen er zich op beroepen om de werkelijk geleden schade niet te moeten vergoeden.’

2. Afwezigheid

Voor werknemers in ondernemingen die niet staken, zijn aangekondigde stakingen geen excuus om niet op het werk te verschijnen. Ze moeten maatregelen nemen om er toch te geraken, zoals meerijden met een collega of met de fiets naar het werk komen.

Ook bij schoolgaande kinderen zijn voorzorgen nodig. Omdat de staking van woensdag door de onderwijsbonden is aangekondigd, moeten ouders in opvang voorzien. Als dat praktisch niet haalbaar is, kunnen ze een dag vrijaf nemen of aan hun werkgever vragen om thuis te werken.

De situatie is anders voor wie niet of niet tijdig op het werk geraakt door een wilde staking bij het openbaar vervoer. ‘Als de werknemer normaal gezien met het openbaar vervoer naar het werk komt en over geen andere vervoersmiddelen beschikt, behoudt hij bij een staking van De Lijn of de NMBS in principe zijn loon’, zegt advocaat Eline De Ryck (Loyens&Loeff). Dat geldt enkel voor de eerste dag van de wilde staking, niet voor de dagen die daarop volgen. Dan kunt u de stakingsacties wel voorzien.

3. Loon of stakingsvergoeding?

Wie staakt, heeft geen recht op een loon, wel op een stakingsvergoeding. Dat geldt althans voor wie aangesloten is bij een vakbond die de staking erkent. In de eerste stakingsweek bedraagt de vergoeding 150 euro (30 euro per dag). Vanaf de tweede week verhoogt de vergoeding naar 175 euro per week. Vanaf de vijfde week krijgen stakers 207,50 euro en vanaf de negende week 227,50 euro. Die vergoedingen zijn vrij van belasting maar betekenen een forse achteruitgang tegenover het gewone loon.

Wie liever niet op de barricades staat en ondanks de stakingsacties van zijn collega’s bereid is te werken, wordt gewoon uitbetaald.

Als werknemers hun normale werk niet kunnen aanvatten omdat hun collega’s de toegangspoorten tot het bedrijf blokkeren, moet de werkgever hun geen loon uitbetalen. ‘Die regel is ingevoerd om misbruiken te vermijden. Anders konden werknemers zich als werkwillig opgeven, maar in feite aan de staking deelnemen’, zegt advocaat Kris De Schutter van Loyens&Loeff. ‘Tegen bepaalde voorwaarden kunnen die werknemers een vergoeding van de RVA krijgen.’

Misschien vraagt een baas om tijdens de staking op een andere plaats te werken. Lidl vroeg zijn werkwillige winkelbedienden vorige week om in een andere winkel aan de slag te gaan. ‘Dat kan, zolang de werkgever niet raakt aan een essentieel element van de arbeidsovereenkomst’, zegt De Schutter. ‘Een werkgever kan aan een winkelbediende in Gent vragen om in een andere winkel in het Gentse bij te springen. Maar hij mag niet verwachten dat die morgen in Mol gaat werken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content