Netto Het antwoord op al uw geldvragen

Stap in groep naar de rechtbank

De problemen rond de zaken Lehman, Fortis, Citibank & Co maakten nog maar eens duidelijk hoe belangrijk het is om een systeem van collectieve rechtsvorderingen in België in te voeren. Wat is het nut van zo'n systeem?

(netto) - De zaak van Lehman Brothers trof tal van Belgische spaarders. Heel wat magistraten van het Brussels parket werden op de zaak gezet. Door het faillissement van de Amerikaanse zakenbank bleven vele ‘slachtoffers’ ontredderd achter. De gedupeerde beleggers hadden geen enkele mogelijkheid om gezamenlijk op te treden en schadevergoeding te eisen.

De Belgische overheid is er zich zeer goed van bewust dat zulke zaken beter geregeld moeten worden. De federale ministers van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V) en van Consumentenzaken Paul Magnette (PS) stelden een voorontwerp van wet op, die een procedure voor collectieve schadeafwikkeling invoert. Die wordt ook wel ‘class action’ genoemd.

Wat is een class action?

Het is een procedure van collectieve rechtsvordering waardoor gedupeerde consumenten zich kunnen beschermen tegen de misbruiken van oneerlijke ondernemingen. Bij een class action kan één advocaat optreden voor meerdere benadeelden.

Voordelen

  • De voordelen zijn vooral van financiële aard. Meestal wordt de kostprijs van de procedure gedeeld door het aantal eisers die zich groeperen om hun belangen te laten verdedigen.
  • De toegang tot justitie wordt gemakkelijker.
  • Er kan een burgerlijke klacht worden ingediend (in plaats van een strafrechtelijke). Ook belangenvereniging Deminor maakt vaak gebruik van dat soort procedures (feitelijke vereniging = groepering van eisers, zoals bij de zaak Fortis). De vereniging richtte zich in de lente van 2009 tot de burgerlijke rechtbank voor de zaak Lehman. "Wij vinden dat de meest efficiënte weg", zegt senior analist Edouard Fremault. "Voor de correctionele rechtbank moet je een opzettelijke fout bewijzen. Voor de burgerlijke rechtbank volstaat het de nalatigheid van de verkoper te bepleiten. Bovendien vinden we dat een veroordeling voor de correctionele rechtbank vaak een berisping oplevert, eventueel vergezeld van een boete. De burgerlijke partijen krijgen er meestal alleen een symbolische schadevergoeding. Volgens ons kunnen we alleen via de burgerlijke rechtbank op een echte schadeloosstelling hopen. Daarvoor moeten de gedupeerden ‘zich partij stellen’ en dus de dagvaarding ondertekend hebben."

Nadelen

  • De eisers hebben vaak dezelfde belangen. Toch zijn er soms kleine verschillen. Daarom is het belangrijk om vooraf een akkoord af te sluiten. Maar dat is niet altijd gemakkelijk en kan veel tijd kosten. Dat kan wel eens problemen geven, vooral als de zaak onder zware tijdsdruk staat.
  • Momenteel moet de procedure gevoerd worden via een feitelijke vereniging (groepering van eisers) die een advocaat met de zaak belast. Hoewel een meerderheid belangrijke beslissingen kan nemen, is het niet erg duidelijk welke juridische gevolgen de weigering van een enkele eiser met zich meebrengt.
  • Amerikaanse films hebben misschien een verkeerd beeld gecreëerd van de class action, die in Noord-Amerika erg populair is. U moet dus niet meteen verwachten dat u duizelingwekkende bedragen krijgt als de rechtbank u gelijk geeft.
  • Als de procedure in België wordt goedgekeurd en ingevoerd, moeten we wel opletten voor een overdreven gebruik ervan. Dat zou ten koste kunnen gaan van haar geloofwaardigheid.
  • Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) benadrukte in een recente mededeling: "Als de ondernemingen zich moeten indekken tegen de ‘risico’s’ van class actions, zullen de verzekeringskosten op de een of andere manier worden doorgerekend in de finale prijs van de producten of diensten."
Een class action in België?

Er werd een voorontwerp van wet opgesteld. De Raad voor het Verbruik moet een (niet bindend) advies uitbrengen vooraleer het al dan niet gewijzigde ontwerp aan de ministerraad kan worden voorgelegd. Daarna moet de tekst nog door het parlement worden goedgekeurd. Een Belgische class action is dus nog niet voor morgen.

Ook in Europa zijn er verschillende projecten aan de gang, zowel op Europees als op nationaal vlak, om nieuwe vormen van collectieve rechtsvorderingen in te voeren. De bedoeling? Individuen, en in sommige gevallen ook ondernemingen, de kans bieden om samen gerechtelijke stappen te ondernemen om zo de kostprijs te drukken. De kostprijs van een rechtszaak is nu eenmaal vaak afschrikwekkend.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud