netto

Banken weigeren huurders waarborg

©BELGA

Slechts een kwart van de bankkantoren gaat zonder meer in op de vraag van een huurder om een bankwaarborg te geven, nochtans een wettelijke verplichting. Bijna de helft stelt regelrecht dat het niet kan, of reageert niet op de vraag. Dat blijkt uit een praktijktest van de UGent.

Een bankwaarborg houdt in dat de bank de huurwaarborg voorschiet, en de huurder zich ertoe verbindt het bedrag binnen drie jaar terug te betalen. Voor circa een kwart van de huurders is het immers een (te) zware last om de huurwaarborg in één keer te moeten betalen. Sinds 2007 hebben banken de wettelijke verplichting via een bankwaarborg de huurwaarborg voor te schieten, via een renteloze lening. 

Een team van de UGent nam de proef op de som of banken dit daadwerkelijk doen. Zij verstuurden mails naar 549 bankkantoren, eentje met de vraag om een huurwaarborg te verstrekken, een met vraag over een hypothecaire lening.

Vooral BNP Paribas Fortis, ING en Crelan weigeren veel. KBC, Belfius en Axa weigeren minder vaak.
Onderzoek UGent

'De resultaten tonen aan dat banken hun wettelijke verplichting voor het verstrekken van een bankwaarborg niet nakomen', melden de onderzoekers Pieter-Paul Verhaeghe en Koen Van der Bracht. 26 procent stelde dat een bankwaarborg niet mogelijk was. 18 procent reageerde niet op de mail - dat de mailbox nochtans niet onbeheerd was, bleek uit het feit dat ze wel de mail over de hypotheek beantwoordden. 33 procent wilde meer informatie of vroeg een afspraak te maken.

Nochtans hadden de banken in 2008 beterschap beloofd, nadat ook uit een onderzoek van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding was gebleken dat banken de waarborg weigerden voor te schieten of bijkomende voorwaarden oplegden.

Slechts 24 procent stelde in het antwoord meteen dat een bankwaarborg mogelijk was. Van de kantoren waar het wel mogelijk was, rekenden de meesten dossierkosten aan van gemiddeld 216 euro. Een kleine minderheid stelde daarbij onwettige voorwaarden (vb. over hoogte van het loon of aanrekenen van commissie).

Voorbeeld van de verstuurde e-mails, uit het onderzoeksrapport. ©bron: UGent

'Veel medewerkers van de bankfilialen voeren slechts uit wat centraal beslist werd', zegt Verhaeghe, 'in dat geval kunnen we spreken van geïnstitutionaliseerde sociale uitsluiting.' Vooral BNP Paribas Fortis, ING en Crelan weigeren veel. Vooral BNP Paribas Fortis schuift vaak als alternatief een persoonlijke lening op afbetaling naar voren, maar die is uiteraard niet renteloos zoals de bankwaarborg wel moet zijn.

KBC, Belfius en Axa weigeren minder vaak, maar rekenen vrij hoge dossierkosten aan. 'Ze mogen dossierkosten aanrekenen, dat is niet onwettig', legt Verhaeghe uit, 'maar het Grondwettelijk Hof oordeelde in 2008 dat die proportioneel moeten zijn. Gemiddeld werd 216 euro aangerekend, met variaties tussen 50 en 350 euro. Je kan je afvragen of dat nog proportioneel is. Eigenlijk zou dat vrij snel beperkt kunnen worden met een koninklijk besluit.'

Febelfin, de koepel van de bankensector, reageert op basis van het persbericht, evenwel zonder inzage in de volledige onderzoeksresultaten. De koepel van de bankensector wijst erop dat de verplichting een bankwaarborg te verschaffen wel gekoppeld is aan voorwaarden. Zo moet de aanvrager een rekening hebben bij de bank en daarop zijn loon of vervangingsinkomen laten storten.

'Men mag niet uit het oog verliezen dat een bankwaarborg er eigenlijk op neer komt dat de bank een lening verstrekt aan de huurder. Hoewel de bank de waarborg niet mag weigeren omdat de huurder niet voldoende kredietwaardig zou zijn, blijft het zo dat de huurder wel bijkomende schulden aangaat. Daarom zullen veel banken er inderdaad op aandringen dat de huurder die een bankwaarborg vraagt een afspraak maakt met de bank, niet alleen om het dossier op te stellen, maar ook omdat de zorgplicht van de bank vereist dat hij de klant bewust maakt van de verplichtingen die hij aangaat', vermeldt Febelfin. 

BNP Paribas Fortis neemt nota van de resultaten en wil de vaststellingen in detail bekijken. 'Als er een probleem is, zullen wij maatregelen nemen om onze agentschappen te sensibiliseren en de karakteristieken van dit product onder de aandacht te brengen', zegt woordvoerster Pamela Renders.

Centraal huurwaarborgfonds

De onderzoekers zien twee opties om dit op te lossen: meer controle en handhaving via praktijktesten, of de oprichting van een centraal huurwaarborgfonds.

'Dit toont opnieuw aan dat het systeem met de bankwaarborgen niet werkt', zegt Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator van het Netwerk tegen Armoede. 'In de helft van de gevallen krijgen huurders geen bankwaarborg. Er rest dan geen andere optie dan naar het OCMW te stappen, maar een OCMW-waarborg schrikt eigenaars duidelijk af. Wij pleiten al langer voor een centraal huurwaarborgfonds in samenwerking met de banken, opdat de waarborg niet meer kan worden geweigerd en opdat door eigenaars niet meer kan worden gediscrimineerd. Vlaanderen is nu zelf bevoegd voor de huurwetgeving, en kan dus kiezen voor de oplossing van een centraalf fonds.'

In zulk geval zou de huurder de waarborg niet langer op een geblokkeerde rekening storten, maar worden alle waarborgen gecentraliseerd in een fonds; De verhuurder krijgt een bewijs dat de waarborg gestort is. De huurder moet echter niet bewijzen langs welke weg hij de waarborg stort.

Ook de oppositiepartijen sp.a en Groen sluiten zich aan bij het pleidooi voor een centraal huurwaarborgfonds. 'Dit bevestigt waar we al langer voor waarschuwen', zegt Vlaams parlementslid Michèle Hostekint (sp.a). 'Eerder raakte bekend dat de Vlaamse huurdersbonden vorig jaar bijna 5.000 klachten ontvingen over de huurwaarborg, een frappant hoog aantal', brengt An Moerenhout, Vlaams parlementslid voor Groen, in herinnering. 

In een reactie geeft Liesbeth Homans (N-VA), Vlaams minister van Wonen, aan vragen te hebben bij de methodiek van het onderzoek. 'De huurwet zegt dat de financiële instelling waar de huurder de huurwaarborg aanvraagt, die instelling moet zijn waar de huurder in voorkomend geval zijn rekening heeft en waar zijn beroeps- of vervangingsinkomsten worden gestort. Lukraak e-mailen naar bankkantoren kan dus nooit een kwaliteitsvol resultaat opleveren.  Het verbaast me dan ook niet dat heel wat banken niet reageerden op de vraag die enkel per e-mail werd gesteld.'

De minister is niet meteen gewonnen voor de invoering van een centraal huurwaarborgfonds. Volgens haar moeten de bestaande middelen om de woonzekerheid van huurders en de eigendomsbescherming van verhuurders te garanderen, geoptimaliseerd worden alvorens nieuwe maatregelen of fondsen in het leven worden geroepen.'

'Ik denk hierbij aan het Huurgarantiefonds dat tussenbeide komt wanneer de huurder betaalproblemen heeft. De werking van dit fonds is niet optimaal en de procedures zijn te omslachtig. Dat gaan we verbeteren zodat meer verhuurders (die 75 euro per huurcontract in dit fonds storten) hiervan gebruik maken, wat uiteraard de huurder ten goede komt.

Het spreekt verder voor zich dat iedereen -  huurder, verhuurder en financiële instelling - zijn verplichtingen moet nakomen, voegt Homans nog toe.


Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content