Nederlandse kiezer brengt proteststem uit

Nederland heeft zijn buik vol van de gesloten bestuurscultuur van de gevestigde partijen. Zoveel is duidelijk na de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag. Nog nooit was de opkomst bij een lokale stembusslag zo laag en het succes van de lokale partijen zo groot. De grootste politieke aardverschuiving vond plaats in Rotterdam. Daar sloopte Pim Fortuyn de socialistische burcht.

Een Rotterdammer die op Pim Fortuyn had gestemd, verklaarde in een radio-interview 'niet dat dit de oplossing is, maar laat ze maar eens schrikken'. En geschrokken zijn de 'oude' partijen zeker. Tot oktober vorig jaar leunde Paars-II, dat bestaat uit de socialistische Partij van de Arbeid (PvdA), rechts-liberale VVD en de links-liberale D66, comfortabel achterover. Paars was uitermate tevreden over zichzelf en de niet-geïnteresseerde kiezer vond het wel goed, leek het.

Maar het was schijn. Met de comfortabele meerderheid van 97 zetels van de 150 had de oppositie nauwelijks iets in te brengen. Op het Haagse Binnenhof werd alle kritiek in de kiem gesmoord. Tot in oktober Pim Fortuyn op het toneel verscheen en verklaarde dat de keizer geen kleren aanhad. Het onderwijs zit in het slop, de gezondheidszorg is belabberd, de veiligheid op straat is hard achteruitgegaan, het land lijdt dagelijks aan een constant verkeersinfarct en het openbaar vervoer is een bron van ellende. Berichten over allerlei fraudeaffaires duiken met de regelmaat van de klok op. De aanleg van de Betuwelijn is velen een doorn in het oog evenals de aangekondigde aanschaf van het gevechtsvliegtuig Joint Strike Fighter, waarvoor miljarden worden gereserveerd, terwijl de ziekenhuizen nauwelijks geld krijgen.

'Maar', hield Paars-II de bevolking voor, 'maakt u zich geen zorgen. Dit zijn kleine vuiltjes waar we hard aan werken. Kijk eens wat we allemaal bereikt hebben: de werkloosheid is praktisch verdwenen en er is een belastingverlaging ingevoerd.' Economisch gaat het goed in Nederland maar de verwachtingen van de kiezer werden steeds hoger. En na de aanslagen van 11 september in de Verenigde Staten werden de zekerheden plotseling veel minder vanzelfsprekend.

Op dat moment riep de 'kale professor', zoals Fortuyn vaak wordt genoemd, dat het tijd was voor verandering. Hij speelde in op de onzekerheid van de bevolking. De gevestigde orde reageerde eerst wat lacherig en daarna lichtelijk verontrust omdat Pim de vinger op de zere plekken legde. 'Ja, dat roept hij wel', zeiden ze in koor, 'maar hij reikt geen oplossingen aan.'

Pim Fortuyn zorgde voor een lichte koortsverhoging. En dus kwamen de meerderheidspartijen vlak voor de verkiezingsdatum met allerlei plannen waar ze de afgelopen zeven jaar de tijd voor hadden gehad maar nog nooit een aanzet toe hadden gegeven.

Nog twee maanden scheiden Nederland van de grote parlementsverkiezingen en dus probeerden de lijsttrekkers van de gevestigde partijen de lokale verkiezingen te zien als een generale repetitie voor de grote campagne. Onverwachts kregen ze het deksel op de neus.

Hoe ze gaan reageren na de smadelijke klap, is de vraag. Het begin was al onthullend. In de verkiezingsnacht was er op de Nederlandse televisie een lijsttrekkersdebat. De kopstukken van de meerderheidspartijen stonden tegenover die van het christen-democratische CDA, GroenLinks, dat min of meer te vergelijken valt met Agalev, en Pim Fortuyn. Ad Melkert (PvdA), Hans Dijkstal (VVD) en Thom de Graaf (D66), die allemaal verloren hadden, benaderden Pim Fortuyn hautain. Melkert weigerde zelfs Fortuyn aan te kijken en verklaarde dat zijn PvdA, net als klein broertje D66, geen enkele samenwerking met Fortuyn wenste. Het CDA en VVD hielden de deur op een kier.

De eerste test komt de volgende dagen. Dan moet blijken hoe de gemeenteraad van Rotterdam eruit gaat zien. Met zijn 17 zetels moet de partij van Fortuyn, Leefbaar Rotterdam, een coalitie aangaan want de raad telt 45 zetels. Slaan de andere partijen de handen in elkaar, dan kunnen ze hem uit de gemeenteraad houden. Dat zou echter een teken van arrogantie zijn en de kale professor de wind in de zeilen geven.

Omdat in Nederland geen opkomstplicht bestaat, hebben velen zich woensdag niet de moeite getroost naar de stembus gaan. Traditioneel is de opkomst voor de parlementsverkiezingen veel hoger. Op 15 mei kunnen alle Nederlanders ook op Pim stemmen. Als Fortuyn geen bizarre fouten maakt, is het absoluut niet uitgesloten dat hij meer dan de 18 van de 150 zetels haalt die de peilingen voorspellen. Dan maakt de kiezer het de Haagse politici wel bijzonder moeilijk, want dan is Fortuyn werkelijk een niet te omzeilen factor. Afgaande op de peiling en de verklaring van PvdA en D66 dat ze niet met Fortuyn meewillen, wordt een andere coalitie haast onvermijdelijk.

Bert WILDENBURG

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud