2017 was het boeiendste, maar ook slechtste digitale jaar ooit

Het is het seizoen van de eindejaarslijstjes. Ik zou dus een opsomming kunnen maken met kantelmomenten in augmented en virtual reality, met chatbots, met slimme home assistants die de huiskamer zijn binnengeslopen en met artificieel intelligente (AI) toepassingen die in elke sector furore maken. Naar jaarlijkse traditie was dit jaar het boeiendste digitale jaar ooit.

Maar de markantste evolutie is helaas een buitenbeentje in het rijtje van opwindende innovaties en disruptieve interfaces. Op nummer één prijkt het vallen van de sluier, 'the dropping off of the veil', zoals Edgar Allan Poe het beschrijft in het duistere kortverhaal 'The Fall of the House of Usher'. In de openingspassage ervaart de verteller de horror van het alledaagse, zoals het zich met een schok aan hem openbaart terwijl hij te paard door een herfstlandschap rijdt.

Ik heb hetzelfde gevoel over 2017, een onzacht ontwaken uit de digitale droom. De keerzijde van de medaille is er altijd geweest, maar nu kregen we ermee te maken. Wat te denken van de val van Travis Kalanick, de oprichter en ondertussen ex-CEO van Uber? De eerste apostel van de deeleconomie blijkt gebouwd op het saboteren van de concurrentie, het stelen van technologie, het schenden van privacy en een extreem vrouwonvriendelijke en ronduit giftige bedrijfscultuur. Het idee dat innoverende scale-ups gedreven zijn om de wereld te verbeteren lijkt hier doorprikt te worden.

Amazon, dit jaar misschien het innovatiefste bedrijf, heeft zijn fantastische service en snelle leveringen te danken aan mensonwaardige werkomstandigheden in de magazijnen. Vorige maand nog toonde een undercoverreportage in een Amazon-depot in Essex uitgeputte arbeiders die minstens twee items per minuut moeten verwerken. Het is een kwestie van tijd voor die mensen, net zoals de Uber-chauffeurs, vervangen worden door robots. Maar ook dat vooruitzicht is niet rooskleurig.

Steeds meer wordt duidelijk dat de AI-belofte ingelost zal worden. Zoals de industriële revolutie onze spierkracht verving, zal de digitale revolutie onze hersenen vervangen. Bedrijven als Google, Amazon, IBM en Apple evolueren met rasse schreden. AI biedt fantastische vooruitzichten voor onze gezondheid, levenskwaliteit en het onderwijs. Maar op korte termijn zal het vooral een kleine elite creëren van enkele juggernautbedrijven die sneller jobs vernietigen dan ze kunnen creëren. 'With great power comes great responsibility', zei Ben Parker aan zijn neefje Spiderman. We zien bij techgiganten vooral de power ontwikkelen, de verantwoordelijkheid veel minder.

Die pijnlijke trend valt het meest op bij Facebook. In een open brief die het vorige week publiceerde, geeft het sociale netwerk toe dat wetenschappelijke onderzoeken over het gebruik van sociale media het bij het rechte eind hebben: van het scrollen door de feed word je ongelukkiger. Er wordt zelfs verwezen naar een onderzoek dat aantoont dat depressie en zelfmoord bij jongeren toeneemt naarmate hun socialemediagebruik stijgt.

In dezelfde tekst spreekt Facebook de ambitie uit om mensen nóg actiever te maken op het platform. Dat klinkt cynisch (en het is het ook), maar Facebook heeft zelf onderzoek gedaan met Cornell University dat uitwijst dat actief delende mensen wel gelukkiger worden. Dus moeten we met z'n allen meer foto's delen en berichten sturen.

Facebook heeft zijn industrie gebouwd op enkele psychologische kwetsbaarheden en geeft in niet mis te verstane bewoordingen aan daarmee door te zetten. Dat bewijst ook de app die Facebook onlangs lanceerde: Messenger for Kids. Waarom wachten tot mensen volwassen en weerbaar zijn om ze te rekruteren?

Het is allemaal zo banaal. 'The bitter lapse into everyday life, the hideous dropping off of the veil', Poe verwoordt het goed. Mijn techno-optimisme is geboren voor de flikkerende groene cursor van een IBM-computer met MS-DOS. Het vuur is nooit gedoofd. Maar nu stel ik vast dat de sector zich begint te gedragen als de petroleum- en tabaksreuzen van weleer. Misbruik, verzuim en machiavellisme: het is zo oud als de mensheid. Het internet moest tot iets anders leiden. Silicon Valley, geworteld in de hippiecultuur, had utopische ambities. En niet onterecht, want digitale technologie is krachtig genoeg om dat waar te maken.

Nu de sluier is gevallen, weten we wat ons te doen staat: van 2018 niet alleen het boeiendste, maar ook een goed digitaal jaar maken. Goed voor de mens, goed voor onze toekomst.

Jeroen Lemaire is medeoprichter en CEO van In The Pocket.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content