Aan een zijden draadje

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

Als ze niet zo'n onaangenaam karakter hadden, zaten ze al lang zoals kippen op elkaar gepakt in boerderijen of kwekerijen en werd hun productie machinaal geoogst.

Ik heb het over spinnen. De oogst zou hun spinrag of spinnenzijde zijn, de fijne draden waarmee spinnen hun web weven en parmantig van het plafond afdalen. Sommige soorten spinrag zijn sterker dan staal, maar veel lichter en tegelijk flexibeler dan rubber. Hun taaiheid is door geen enkele andere even dunne draad te overtreffen.

Als het kon, zouden spinnen massaal worden gekweekt. Spinnenboeren zouden hun zijde aftappen en er onverwoestbaar sterke kabels mee maken. Er zouden reusachtige hangbruggen mee kunnen worden gemaakt. Vislijnen en kogelvrije vesten ook. Of onverwoestbare kinderkleding.

Maar dat gebeurt dus allemaal niet. Spinnen zijn er te gemeen voor. Met mijn excuses aan arachnologen en andere spinnenliefhebbers, die onlangs nog met veel enthousiasme de koffieboonspin tot spin van het jaar verkozen.

De moeilijkheid - vanuit het standpunt van de spinnenboer - is dat spinnen te agressief zijn om ze met veel tegelijk in een kleine ruimte op te sluiten. Ze zijn gesteld op hun territorium en hebben een hekel aan soortgenoten die te dichtbij komen. Zet ze samen in een hok en ze gaan elkaar te lijf, of eten elkaar op.

Dat hebben de spinnen goed bekeken. Door hun slechte karakter en hun kannibalisme ontsnappen ze aan het lot van de zachtaardiger zijderups. Die wordt door de mens meedogenloos uitgebuit: zodra ze haar cocon van zijde heeft gesponnen, wordt ze levend gekookt.

Als we spinrag willen gebruiken, zal het dus synthetische spinrag moeten zijn. Al tientallen jaren wordt geprobeerd synthetische spinnenzijde te maken, maar dat is veel moelijker gebleken dan gedacht.

Een tijdje deed kunstmatig spinrag zelfs denken aan die twee andere onderzoeksprojecten waarvan de realisatie almaar naar de toekomst bleef opschuiven: kernfusie en artificiële intelligentie. Echte artificiële intelligentie, bedoel ik dan, vergelijkbaar met die van de mens. Altijd leek de realisatie ervan een jaar of twintig in de toekomst te liggen, en twintig jaar later nog steeds.

Toegegeven, kunstmatig spinrag heeft nooit de glamour gehad van kernfusie of artificiële intelligentie. Maar misschien wordt het wel eerder realiteit. Dankzij het inbrengen van spinnengenen in andere organismen, zoals bacteriën of zijderupsen, lijkt er eindelijk wat schot in de zaak te komen. De kwaliteit van het origineel halen de namaakdraden nog niet, maar sommige beginnen toch bijna marktrijp te worden. Adidas heeft al een prototype van een schoen van spinrag laten zien en meerdere bedrijven hopen binnen enkele jaren producten op de markt te brengen.

Misschien komt het er toch ooit van, die onverwoestbare kinderkleding.

* Steven Stroeykens is schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect