'Airbus voor het spoor' botst op strenge Europese fusieregels

De infrastructuurbeheerder Infrabel vreest dat een fusie van Siemens en Alstom tot hogere prijzen leidt. ©AFP

Mogen de Franse en Duitse treinbouwers Siemens en Alstom fuseren? Parijs en Berlijn voeren de politieke druk op Margrethe Vestager, de concurrentietsarina van de EU, op. Tevergeefs allicht.

Margrethe Vestager, de Europese commissaris voor Mededinging, staat voor een dilemma. Moet ze de fusie van de Duitse treinmaker Siemens en de Franse sectorgenoot Alstom groen licht geven of niet? Ze neigt naar een njet op basis van de Europese concurrentieregels. Maar als de Deense flagrant ingaat tegen de Frans-Duitse ambities, kan dat gevolgen hebben voor haar Europese ambities.

De Europese Commissie begon op 13 juli vorig jaar een onderzoek naar de treinfusie. Het fusiebedrijf, dat weleens het Airbus voor het spoor genoemd wordt, zou een Europese kampioen zijn die de concurrentie aankan met de Chinese staatsgigant CRRC, de grootste treinproducent ter wereld. Samen zouden Alstom en Siemens 15 miljard euro omzet draaien. De helft van CRRC, en het dubbele van het Canadese Bombardier.

Vestager had van bij het begin grote bezwaren tegen het ontstaan van zo'n reus. In Europa zou de Frans-Duitse combinatie bijna een monopolie krijgen op de markt voor hogesnelheidstreinen en spoorwegmaterieel. Volgens tegenstanders zou het bedrijf 70 tot 80 procent van de Europese treinmarkt innemen. Meerdere nationale concurrentieautoriteiten, waaronder de Belgische, vroegen Vestager de fusie tegen te houden. Ook de Europese vereniging van infrastructuurbeheerders kantte zich ertegen.

De Belgische spoorbeheerder Infrabel stelde midden januari in een brief aan Vestager dat de fusie zou leiden tot een monopolie, afvloeiingen bij het personeel en vooral hogere prijzen. 'We zouden voor onze aanbestedingen nog maar één offerte krijgen.' Ook op het vlak van innovatie biedt de fusie geen toegevoegde waarde, klinkt het.

De Franse en Duitse regeringen oefenden dan weer stevige druk op de Commissie uit om de spoorfusie wel goed te keuren. Vooral de Franse minister van Financiën Bruno Le Maire belegerde Vestager. Hij pleit zelfs voor een wijziging van de Europese concurrentieregels, zodat de politiek het laatste woord krijgt.

Onder druk van een naderend Europees njet deed het Duits-Franse duo te elfder ure extra toegevingen. Afgelopen vrijdag toonden ze zich in een brief aan Vestager bereid iets meer afdelingen af te stoten en de licenties voor technologie uit te breiden. De aanpassingen hebben betrekking op maar 4 procent van de wereldwijde omzet van de nieuwe treincombinatie.

De vraag is of de toegevingen nog een verschil maken. De deadline voor de Europese beslissing ligt op 18 februari en volgt uit de strikte fusieregels in de EU. Normaal moeten toegevingen veel eerder in de procedure gemeld worden. De aanpassingen moeten 'getest' worden op de markt: zal het voorstel werken en wat zeggen de concurrenten? Dat het Frans-Duitse duo in de laatste weken pas over de brug komt, is problematisch. Er is geen tijd meer voor een grondige marktanalyse.

Als Vestager de fusie goedkeurt, moet ze 'heel zeker zijn' dat de toegevingen voldoende zijn, klinkt het in Europese kringen. Zelf bleef de Deense op de vlakte na de Frans-Duitse brief. 'Die komt ver, ver voorbij de gebruikelijke deadline. Het is de laatste push, mocht het nog baten', zei ze aan het persagentschap Reuters.

De Fransen voerden de druk de jongste dagen op. Le Maire zei zondag op Twitter dat er 'niets meer is dat een blokkering van de deal zou rechtvaardigen'. Ook voelt Parijs zich gesterkt door de geschiedenis. Er waren nog maar zeven Europese veto's tegen een fusie. Het meest spraakmakende is het fusieverbod tussen de beursuitbaters Deutsche Börse en de London Stock Exchange (LSE). Meer dan 3.000 fusies kregen wel een Europees fiat.

Het treindossier ligt extra gevoelig door de groeiende globale argwaan tegenover Chinese bedrijven. Eerder erkende Vestager dat de Chinese concurrentie een bedreiging kan zijn voor de Europese treinsector, maar zei ze ook dat het weinig waarschijnlijk is dat CRRC binnenkort treinen verkoopt in Europa. De monopolist in China verkocht nog geen treinen in de EU en deed er niet mee aan biedingen.

Het dossier kan ook persoonlijke gevolgen hebben voor Vestager. Als topkandidaat voor de Europese liberale Alde bij de verkiezingen dingt ze de komende maanden mee naar een Europese topjob. Bij de verdeling van die banen is steun van Frankrijk en Duitsland onontbeerlijk. Maar toegeven aan politieke druk is niet haar stijl, is in Europese kringen te horen.

KORT

De megafusie van de Duitse treinbouwer Siemens en zijn Franse collega Alstom staat op de helling. Ondanks lobbywerk van Berlijn en Parijs blokkeert de Europese concurrentietsarina Margrethe Vestager de deal allicht. 'Het Airbus van het spoor' zou te dominant worden in de EU. Dat een njet mogelijk haar kansen op een Europese topjob fnuikt, lijkt Vestager niet te deren.

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect