'Banken zijn te soepel met woonkredieten'

Jan Smets. ©BELGA

De Nationale Bank maant de Belgische banken aan tot meer voorzichtigheid bij de toekenning van woonkredieten. Sommige tarieven liggen ongezond laag en het aandeel van risicovolle leningen ligt te hoog.

De concurrentieslag in hypothecair krediet vormt een bedreiging voor de goede werking van de banksector. Dat zegt de Nationale Bank in haar jaarlijkse rapport over de stabiliteit van de financiële sector. De toezichthouder spreekt van 'aanzienlijke en toenemende kwetsbaarheden in de portefeuille hypothecaire kredieten van de Belgische banken'.

De Nationale Bank stelt vast dat de hypothecaire kredietverlening 'zeer dynamisch' was in 2017 en sneller groeide dan de economie. Dat heeft onder meer te maken met 'strategische beslissingen' van de banken. 'Een deel van de hypothecaire kredietverlening gebeurt tegen te soepele kredietcondities.'

De toezichthouder noemt de recente evolutie van de hypothecaire schulden van de Belgische huishoudens 'zorgwekkend'. De gezinnen steken zich steeds zwaarder in de schulden voor hun vastgoeddroom.

Een eerste indicator is de schuldgraad van de Belgische gezinnen (60% van het bruto binnenlands product), die sinds vorig jaar boven het Europese gemiddelde ligt. Projecties wijzen erop dat een verdere stijging goed mogelijk is, terwijl elders in Europa de schuldgraad afneemt.

Nog enkele knipperlichten: de Belgen lenen steeds grotere bedragen en voor een langere looptijd. Het gemiddeld ontleende bedrag bij de aankoop van een woning is gestegen naar bijna 160.000 euro, tegenover 120.000 euro tien jaar geleden. In de helft van de gevallen komt de quotiteit, het geleende bedrag tegenover de aankoopprijs, boven 80 procent uit, in een derde van de gevallen zelfs boven 90 procent.

De looptijden van 20 jaar en langer verloren tussen 2010 en 2016 aan populariteit, maar kenden vorig jaar een opgemerkte comeback. Ze zijn goed voor zowat 35 procent van de nieuwe kredieten, tegenover 30 procent een jaar eerder.

Ondanks die langere looptijden weegt de maandelijkse afbetaling steeds zwaarder in het gezinsbudget. Bij een vijfde van de nieuwe kredietnemers gaat meer dan de helft van het maandinkomen naar de afbetaling van het woonkrediet.

De toezichthouder legt al jaren de vinger op de wonde: ondanks de goede algemene gezondheid van de Belgische hypotheekmarkt zijn er indicaties van mogelijke oververhitting. De vastgoedprijzen in België zitten al jaren in de lift. De stijging vorig jaar bedroeg gemiddeld 2,8 procent. Zelfs met de inflatie eruit gefilterd stegen de Belgische vastgoedprijzen sinds 2000 met 75 procent.

De Nationale Bank wil niet gezegd hebben dat er prijsdalingen aankomen. 'Het enige wat we zien, is dat er in andere landen een prijzencorrectie is geweest, en in ons land niet.'

'Woonkredieten beginnen nu heel zwaar te wegen in de balansen van de banken', zegt Jean Hilgers, directeur bij de Nationale Bank. De uitstaande woonkredieten klokten in 2017 af op 200 miljard euro, een verdubbeling in negen jaar. Dat komt neer op 20 procent van het balanstotaal van de banksector. Inclusief bedrijfskredieten aan de bouw- en de vastgoedsector loopt dat op tot 250 miljard euro, of een kwart van het opgetelde balanstotaal.

'Een schok op de vastgoedmarkt zou verregaande gevolgen kunnen hebben voor de financiële stabiliteit van de Belgische banksector en, in mindere mate, voor die van de verzekeringssector', waarschuwt de Nationale Bank.

De toezichthouder verplichtte de banken enkele jaren geleden tot het aanleggen van een specifieke kapitaalbuffer voor hypotheekrisico's, goed voor in totaal 900 miljoen euro. Vorige maand kwam daar een bijkomende buffer van 600 miljoen euro bij, wat het totale stootkussen op 1,5 miljard euro brengt.

Gouverneur Jan Smets geeft toe dat de eerste maatregel niet tot de verhoopte gedragsverandering bij de banken leidde. 'Om de impact van de tweede maatregel in te schatten is het nog te vroeg. We hopen op een afname van de kwetsbaarheden. Dit is niet alleen een financiële maatregel, maar ook een signaal naar de banken.' De Nationale Bank is ook begonnen aan infosessies met de belangrijkste bankiers van het land om hen aan te zetten tot een 'voorzichtig en doordacht kredietverleningsbeleid'.

Smets benadrukt dat de maatregelen gericht zijn op de financiële instellingen, niet op de burgers. Er is geen reden om de zaken te dramatiseren, zegt hij. Het aantal wanbetalingen blijft vooralsnog zeer beperkt.

'Ons doel is dat de banken voldoende kapitaal opzijzetten, zodat ze voldoende capaciteit hebben om ook in minder goede tijden woonkredieten te verlenen', zegt de gouverneur. 'Het is onze taak om mogelijke problemen te voorzien. We willen dat ze gewapend zijn als zich in de toekomst prijsverlagingen of terugbetalingsproblemen voordoen.'

'De specifieke kredietvoorwaarden voor de klant zijn een zaak van elke individuele bank. Ons advies is: pas marges toe die corresponderen met de onderliggende kosten en risico's, zodat de kredietverlening in lijn ligt met duurzame winstgevendheid.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect