Blunders

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

De ongerustheid over artificiële intelligentie (AI) wordt stilaan even sterk als de hype. We zijn bang dat robots of algoritmes onze job inpikken en we griezelen bij apocalyptische sciencefiction over robots die in opstand komen en computers die de macht grijpen.

We zijn niet alleen ongerust over wat kan gebeuren als AI te goed werkt. We maken ons ook zorgen over de gevolgen van AI die níét goed werkt. Algoritmes die zouden moeten helpen bij de ordehandhaving of justitie - denk aan een Amerikaans systeem om het risico op recidive van criminelen te helpen inschatten - blijken vergeven van vooroordelen en raciale vooringenomenheid.

En beeldherkenningssoftware zit er soms spectaculair naast. Een AI van Google meende een namaakschildpad te herkennen als een geweer. U kunt zich voorstellen wat verkeerd kan lopen als de beeldherkenning in een zelfrijdende auto verkeerd interpreteert wat op en rond de weg te zien is.

De 3D-geprinte schildpad was overigens door onderzoekers opzettelijk gemanipuleerd om de AI te misleiden. De ingrepen waren miniem: hoewel de textuur van haar schild wel wat aan een houten geweerkolf deed denken, bleef het voor een mensen-oog overduidelijk een schildpad. In theorie zou iemand met dezelfde techniek pakweg een verkeersbord zo kunnen manipuleren dat een zelfrijdende auto iets heel anders meent te zien.

Hoe kunnen we ooit vertrouwen hebben in een 'intelligente' machine die de werkelijkheid zo onbetrouwbaar waarneemt en die zo gemakkelijk te bedotten is?

Wel, misschien moeten wij mensen maar niet te hoog van de toren blazen. De wispelturigheid van onze perceptie werd zopas nog mooi geïllustreerd door het Yanny/Laurel-geluidsfragment. Mocht u het hebben gemist: even googelen en vooral goed luisteren, want de korte geluidsopname is van nogal slechte kwaliteit.

Een kleine helft van de mensen - vooral jongeren - hoort iets als jènnie, de andere helft - vooral ouderen - hoort eerder lorrel. In het Engels Yanny en Laurel dus. Beide groepen zijn ten zeerste overtuigd van hun gelijk.

En dat zijn dus die mensen die we wel zonder aarzelen vertrouwen om auto's te besturen of juridische oordelen te vellen. Alsof Yanny en Laurel niet even verschillend zijn als een schildpad en een geweer. Dat artificiële intelligentie dit soort blunders maakt, is geen bewijs dat ze nog ver af staat van echte, menselijke intelligentie. Misschien integendeel.

Het Yanny/Laurel-fenomeen is overigens niet zo onbegrijpelijk. Puur natuurkundig of geluidstechnisch bekeken blijken de klankenreeksen van Yanny en Laurel dicht bij elkaar te liggen - een kwestie van frequenties en spectra - hoewel onze hersenen ze sterk verschillend interpreteren. Met een opname van slechte kwaliteit die ertussenin ligt, hoeft het dus niet te verbazen dat mensen ze op twee manieren kunnen horen.

* Steven Stroeykens, schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content