Broodje camembert

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

Het is niets om je voor te schamen: schimmel op iets wat al een paar jaar in je koelkast of je kelder ligt. Maar als je het Johnson Space Center van de NASA in Houston bent en de schimmel bevindt zich in het cleanlab waar de collectie meteorieten wordt bewaard en onderzocht, dan is het misschien toch wat gênant.

Als het nu nog een buitenaardse schimmel was die te midden van de meteorieten groeide. Maar nee, het is een ordinaire huis- tuin- en keukenschimmel van het geslacht Penicillium. Die kent u wellicht uit uw eigen koelkast, als ongewenste of gewenste gast, want enkele soorten Penicillium worden gebruikt bij het maken van kaas, zoals de smakelijke varianten Penicillium camemberti en Penicillium roqueforti.

'Maar wacht,' hoor ik u denken, 'schimmelkaas, groene kaas, was de maan niet van groene kaas gemaakt?' Hebben we daarvan eindelijk het onweerlegbare bewijs in handen? Nee, helaas groene kaas, de maan is van saaie grijze steen gemaakt.

Er bestaan weliswaar meteorieten die van de maan afkomstig zijn. Die zijn daar lang geleden bij een explosie de ruimte in geslingerd en na lange omzwervingen uiteindelijk op de aarde gevallen. Maar dat zijn, wat ze ook hebben meegemaakt, nog altijd gewoon stukjes grijze steen. Eventueel met wat schimmel erop, gewone aardse schimmel.

De vaststelling dat in een cleamroom van het Johnson Space Center 'een overvloed' aan schimmels groeit, is dan ook alleen vooral vervelend voor de NASA. Wetenschappers speuren in meteorieten onder meer naar aminozuren, bouwstenen van het leven waarvan bekend is dat ze ook in de ruimte voorkomen. Alleen als losse bouwstenen, voor zover bekend niet als levend totaalpakket. Maar onderzoekers willen natuurlijk zeker kunnen zijn dat het aminozuur dat ze in een meteoriet aantreffen effectief van die meteoriet afkomstig is, en niet van de welig tierende Penicillium in het lab.

De NASA hoopt de cleanrooms van het Johnson Space Center binnen afzienbare tijd te gebruiken om bodemstalen van Mars te onderzoeken, in de hoop daar leven in aan te treffen. Het risico op een pr-catastrofe is reëel. Voor je de wereldpers bijeenroept om aan te kondigen dat je leven hebt gevonden in een bodemstaal van Mars, check je maar beter even of dat leven niet afkomstig is van een broodje camembert dat een slordige werknemer twee weken tevoren in het lab heeft laten liggen.

H.G. Wells wist het al: de aarde is een gevaarlijke planeet voor buitenaardse bezoekers. In zijn sciencefictionroman 'The War of the Worlds' uit 1897 zijn de aardse legers aanvankelijk kansloos tegen de shock-and-awe invasiemacht van Mars. Maar de superieur bewapende Marsbewoners worden uiteindelijk geveld door onze aardse microben (dat micro- organismen ziekten veroorzaken was in 1897 nog een vrij nieuw idee). Aan de bacteriën die Wells in gedachten had als verdedigers van de aarde, kunnen we nu dus ook de schimmels toevoegen.

* Steven Stroeykens Schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect