Bubbels en opinie-echokamers

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

De wetenschap is links noch rechts en staat in haar streven naar de zuivere, objectieve waarheid boven het politieke gewoel. Toch?

Het zal wel, maar linkse en rechtse mensen zien wel heel andere wetenschap. Dat is althans de conclusie van een originele studie van sociologen en computerwetenschappers van drie Amerikaanse universiteiten. (Nature Human Behavior, april 2017)

Het studiemateriaal van de Amerikaanse onderzoekers was een lijst van miljoenen boekenaankopen bij de webwinkel Amazon. De wetenschappers maakten dankbaar gebruik van Amazons systeem dat klanten van tips voorziet om nog meer dingen te kopen die ze misschien interessant vinden: 'Klanten die dit item hebben gekocht, kochten ook...'

De gegevensbank van Amazon biedt zo een gemakkelijke methode om na te gaan of wetenschapsboeken van pakweg Stephen Hawking of Richard Dawkins vooral worden gekocht door mensen links of rechts in het politieke spectrum: gewoon even opzoeken of dezelfde mensen ook politieke boeken kopen, en of dat dan vooral links of rechts getinte boeken zijn.

Kopers van politieke boeken vormen in de Verenigde Staten twee duidelijk onderscheiden groepen. Wie 'Great Again: How to Fix Our Crippled America' van Donald Trump koopt, koopt hoogstwaarschijnlijk niet ook 'Dreams from My Father' van Barack Obama. Erg weinig politieke boeken worden in beide kampen gelezen.

De onderzoekers gingen na of de mensen in de twee kampen - die ze 'liberal' en 'conservative' labelden, ruwweg links en rechts - ook boeken over wetenschap kochten, en zo ja welke.

Eerste vaststelling: zowel mensen in het rechtse als het linkse kamp kopen inderdaad ook wetenschapsboeken, samen meer dan 400.000.

Maar, tweede vaststelling: het zijn niet dezelfde boeken. Links en rechts zijn niet in dezelfde wetenschapsdisciplines geïnteresseerd. Kopers van rechtse politieke boeken schaffen zich vooral boeken over wetenschapsdomeinen met veel directe toepassingen aan, zoals geneeskunde en chemie. Een van de meest 'rechtse' onderwerpen is chemie van explosieven. Kopers van linkse politieke boeken zijn meer geïnteresseerd in 'zuivere' wetenschap, met minder concrete toepassingen, zoals deeltjesfysica of zoölogie.

Nog een frappante vaststelling: rechtse lezers kopen in elke discipline meer boeken in de marge van het onderwerp, terwijl linkse klanten meer geïnteresseerd zijn in de mainstreamboeken, in het hart van de discipline. Een boek in de marge kan er één zijn dat een dissidente theorie verdedigt, bijvoorbeeld dat het klimaat niet opwarmt of dat vaccins autisme veroorzaken. Een mainstreamboek geeft de consensus of de meerderheidsopvatting in die wetenschapsdiscipline weer.

De bevindingen zouden voor beide kampen weleens oncomfortabel kunnen zijn. Voor links, dat zichzelf graag ziet als rebels, tegen de schenen van het establishment schoppend, maar dat op dit vlak dus aan de kant van het establishment in de ivoren torens blijkt te staan. En voor rechts, dat het genoegen mag smaken zich met de rebellen te identificeren, terwijl de geschiedenis leert dat in de wetenschap de rebellen meestal ongelijk hebben.

En de wetenschappers en in wetenschap geïnteresseerde lezers in het algemeen? Ook zij moeten zich realiseren dat ze niet immuun zijn voor 'bubbels' en opinie- echokamers.

* Steven Stroeykens, schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content