'Dankzij Bruce zijn we allemaal van New Jersey'

©Clement, Rene

Werchter krijgt zaterdagavond met Bruce Springsteen een van de strafste entertainers van de planeet over de wei.De rocklegende, 63 maar fit als een veulen, blijft al zijn hele carrière trouw aan zijn roots langs de Jersey Shore, nochtans niet zelden de voetveeg van Amerika. Groeten uit E Street.

Op de befaamde houten boardwalk van Asbury Park, een badplaats in het noorden van New Jersey op ruim een uur rijden van New York, staat al sinds 1932 een blauw hok van slechts enkele vierkante meter. Zelfs orkaan Sandy kreeg het vorig jaar niet klein. Het is de 'tempel der kennis', waar Madam Marie al meer dan tachtig jaar passanten een blik in de toekomst geeft door handpalmen en tarotkaarten te lezen. De oorspronkelijke Madam, Marie Castello, overleed in 2008 op haar 93ste. Vandaag houdt haar kleindochter Lisa de waarzeggersboetiek open. Als we aankloppen om te informeren naar de beroemdste klant, zegt Lisa: 'Zonder overdrijven: bijna elke dag vraagt hier iemand naar Bruce Springsteen.'

Dat heeft alles te maken met één enkele tekstregel uit het nummer '4th Of July, Asbury Park (Sandy)' van The Boss. 'Did you hear the cops finally busted Madame Marie for telling fortunes better than they do.' Sinds het in 1973 op de plaat 'The Wild, The Innocent & The E Street Shuffle' verscheen, is Madam Marie een begrip. 'Af en toekomt Bruce langs om dag te zeggen, als hij in de Convention Hall aan de overkant repeteert. Dan wandelt hij ietwat incognito over de boardwalk. Maar je ziet van ver dat het Bruce is. Waarom? Zijn energie, zijn positieve vibe hangt in de lucht.'

Zelf heeft Lisa nog niet in zijn kaarten gekeken, maar dat deed grootmoeder Marie bij de jonge Bruce destijds wel. Het verdict? 'Dat hij wereldberoemd zou worden, natuurlijk. En had mijn grootmoeder gelijk of had ze gelijk? Is er iemand groter dan Bruce', vraagt Lisa, die geen antwoord meer verwacht en mijn hand al vast heeft om voor 20 dollar (15 euro) het verdere verloop van mijn leven uit te stippelen. Goed nieuws: ik krijg drie kinderen en word minstens tachtig.

Clubs en bars

Asbury Park is waar Bruce Springsteen thuis is. Hier speelde de superster zijn eerste stomende concerten en naar deze plek noemde hij zijn debuutplaat, ook al uit 1973: 'Greetings From Asbury Park, NJ'. 'Je kan niet op deze plaats zijn zonder aan hem te denken', zeggen Norm en Rita, twee generatiegenoten van Springsteen die over de boardwalk flaneren. 'Mensen denken dat New Jersey een stort is, met alleen maar diners en garages. Maar kijk hoe mooi het hier is.'

Na een periode van aftakeling in de jaren tachtig en negentig liggen langs de houten promenade nu trendy restaurants, van een Cubaan tot een Koreaan, met terrasjes en zicht op de oceaan. 'Vroeger was het iets weirder. Toen heerste hier meer een circus- en kermissfeer. Er was een reuzenrad en daar was bijvoorbeeld een grote carrousel.' Norm wijst naar het andere eind van de promenade, waar een in onbruik geraakt gebouw aan de goede oude tijd herinnert. Het was vroeger The Casino, geen goktent maar een soort amusementshal, ook al vereeuwigd in '4th Of July'. 'And the boys from the casino dance with their shirts open like Latin lovers on the shore.'

Vlak achter de promenade zijn enkele cruciale tenten uit het verleden van The Boss wel nog springlevend: nachtclubs als de Wonder Bar en - vooral - The Stone Pony. Minstens negentig keer betrad hij hier het podium, op geen enkele andere locatie speelde Springsteen meer shows. Volgens de overlevering - en volgens Wikipedia - liep hij hier zijn vrouw Patti Scialfa tegen het lijf, ook al een dochter van de Jersey Shore, en tevens lid van de E Street Band. De vaste band van Bruce is op zijn beurt genoemd naar de echte E Street in Belmar, een dorpje iets noordelijker, waar de moeder van toetsenist David Sancious haar garage ter beschikking stelde van Bruce en co.

'Rondhangen in de bars en clubs van Asbury Park, dat is wat wij vroeger deden. En nog altijd trouwens. Iedereen trok met elkaar op. Zo ontstond een kleine maar coole muziekgemeenschap. Met Bruce als speerpunt', blikt Eileen Chapman terug. Tot enkele jaren geleden was ze nog manager van 'de Pony', vandaag beheert ze aan Monmouth University vlak bij Asbury Park de Bruce Springsteen Special Collection. Het is een verzameling van al bijna 16.000 Bruce-artefacten die fans uit de hele wereld opsturen en die - op afspraak - door iedereen kan worden geraadpleegd. Volgens Chapman komen er ook veel studenten en researchers op af die academisch onderzoek doen naar het rock-'n-rollfenomeen.

'Populair is niet het juiste woord. De mensen hier zijn meer dan fans van zijn muziek, ze houden oprecht van hem', zegt Chapman. 'Hij heeft het beste voor met iedereen, zeker met de jeugd. Als hij rondhangt in de Wonder Bar voor een burger en een pint bier praat hij met de jongeren. Wat doen ze met hun leven? Wat zijn hun plannen? Hij was daar zelf als jonge gast ook enorm mee bezig. Hij is altijd heel gefocust geweest. Andere muzikanten zaten met hun hoofd bij meisjes en drugs, voor Bruce heeft altijd meer één ding geteld: de muziek.'

Uiterst loyaal

De echte wortels van The Boss liggen 20 kilometer landinwaarts van de kust in Freehold. Een stadje met een arbeidersbevolking waar de kruising van Main Street, South Street en de spoorweg het kleine centrum vormen. Veel van de bescheiden huisjes hebben een week na Independence Day hun Stars and Stripes nog uithangen. Langs de spoorweg lag vroeger de textielfabriek van A&M Karagheusian die aan 1.700 mensen werk verschafte maar in 1964 sloot. In 'My Hometown' uit 1984 zingt Springsteen: 'They're closing down the textile mill across the railroad tracks / Foreman says these jobs are going boys and they ain't coming back / to your hometown.' Vandaag is de oude fabriek een appartementencomplex.

Bruce Frederick Springsteen bracht het grootste deel van zijn jeugd door in een schamel halfopen huis op 39 ½ Institute Street. Buiten staat de plataan waartegen hij leunt op een foto in het artwork van 'Born In The USA' uit 1984. Fans zouden nog altijd de boom komen opzoeken om een foto te nemen met dezelfde pose, maar als wij er langslopen is er op spelende Latino-kinderen en een ijskar na weinig activiteit. Het is hier dat de 7-jarige Springsteen in 1956 op 'The Ed Sullivan Show', destijds een razend populair laatavondprogramma, ene Elvis Presley aan het werk ziet en bij zijn moeder Adele smeekt om een gitaar.

'Bruce was als kind al vertrouwd met het idee dat het moeilijk is om het te maken in Amerika als je van eenvoudige afkomst bent', zegt Bob Santelli, auteur van meerdere Springsteen-boeken, directeur van het Grammy Museum, en al tientallen jaren een goede vriend van de rocker. 'Dat is nog altijd een centrale gedachte in Freehold.' Hun superster is wel uiterst loyaal. Springsteen gaf in 1991 een knalgele spuitwagen cadeau aan de brandweer toen die krap bij kas zat. Die doopte de truck 'Born To Run'. Hij speelt ook benefietconcerten in zijn oude basisschool Saint Rose of Lima of loopt binnen bij Federici's voor een pizza met peperoni en paprika. Freehold wilde ooit iets terug doen door een straat naar hem te noemen, maar keerde snel op het plan terug omdat het straatnaambordje om het uur zou moeten worden vervangen.

'Vroeger staken muzikanten uit New Jersey, zoals Count Basie of Frank Sinatra, die iets wilden bereiken de Hudson over naar New York of trokken ze naar Californië', zegt Santelli, ook afkomstig van de Jersey Shore. 'Bruce was de eerste die New Jersey trots gaf. Dat was een geweldige boost voor de mensen hier. Er wordt gretig gespot met New Jersey, met ons accent, met de corruptie of met de vervuiling. Onze cultuur gaat hier wat verloren tussen de twee naburige steden New York en Philadelphia. Maar Bruce heeft dat veranderd. Hij gaf ons identiteit. Hij wordt hier aanbeden omdat hij hier is gebleven en heeft geëist dat de mensen onze staat ernstig gingen nemen.'

De poëet van New Jersey, noemt kameraad Santelli hem. Het landschap van de Garden Staten - New Jerseys bijnaam - is niet weg te denken bij de songs van Springsteen: het industriële verval, de zonderlinge karakters en de legendarisch snelweg New Jersey Turnpike. 'De beschrijvingen in zijn songs zijn erg accuraat. Dankzij Bruce zijn we allemaal van New Jersey. Veel sociologen vinden onze kleine staat een microkosmos van Amerika. Als je New Jersey kan begrijpen, kan je de VS begrijpen. Toen Bruce zijn verhalen ging uitbreiden van New Jersey tot de rest van Amerika, zoals bij de release van Nebraska in 1982, was dat een natuurlijke overgang voor hem.'

Die relatie tot zijn vaderland is dubbel. Springsteen is een ware patriot en tegelijk een grote criticus, net als zijn voorbeeld, de folkzanger Woody Guthrie. De gave van The Boss bestaat erin de VS te beschuldigen van al het denkbare kwaad en het in dezelfde adem toch maar het beste land ter wereld te noemen. 'Hij is echt gevormd door de oorlog in Vietnam', zegt Chapman. 'Veel van zijn leeftijdsgenoten zijn vertrokken en sommigen niet teruggekeerd. Zoals de drummer van zijn eerste band.'

Springsteen goot zijn aanklacht in 1984 in het rockanthem 'Born In The USA'. 'Sent me off to a foreign land / To go and kill the yellow man.' Velen, onder wie Ronald Reagan, interpreteerden het ten onrechte als een puur patriottische song. 'Als je de waarheid over dit land wil vertellen, moet je de moed hebben kritisch te zijn', zegt Santelli. Kritisch voor de gefaalde Amerikaanse droom bijvoorbeeld, zoals in de openingslijn van 'Born To Run'. 'In the day we sweat it out in the streets of a runaway American dream.'

Ondanks de hechte band met zijn hometown - Springsteen woont nog altijd in de buurt op een groot landgoed in Colts Neck - is er ook een escapistische Bruce. Degene die in zijn songs zijn geboortestreek uitspuwt en droomt van betere oorden dan New Jersey. 'It's a town full of losers and I'm pulling out of here to win', luidt het slotakkoord van 'Thunder Road'. 'Maar dat is een conflict dat we toch allemaal hebben', zegt Chapman. 'Zeker als je jong bent. Je heb je onmiskenbare roots, maar ook een drang om daar uit te breken. Ik ben er zeker van dat Bruce dat ook heeft.'

'Kijk,' besluit Santelli, 'Santa Claus is van de Noordpool, The Beatles zijn van Liverpool, en Bruce Springsteen is van New Jersey.' Het genie van Bruce is dat hij - of hij nu zingt voor veertig man in de Pony in de jaren zeventig of voor 40.000 fans in België vandaag - rechtstreeks spreekt tot iedereen in het publiek. Dat had hij al de eerste keer toen ik hem als kid van twintig bezig zag in Asbury Park. Hij vertelt het verhaal van ons allemaal.'

Gesponsorde inhoud

Partner content