Databank van geldverkeer en kluizen afgeschoten

De megadatabank met alle geldverkeer in ons land, een nieuw wapen voor het gerecht en de fiscus, botst op verzet van de privacycommissie. Maar minister Johan Van Overtveldt wil doorzetten met het plan.

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) pakte in november vorig jaar met een wetsontwerp uit om het gerecht en de fiscus inzage te geven in het volledige geldverkeer in België. Om dat klaar te spelen zou een bestaande databank bij de Nationale Bank (NBB) fors worden uitgebreid. Die databank is al in 2011 opgericht. Ze kreeg de naam 'Centraal Aanspreekpunt' of CAP en bevat alle rekeningnummers en financiële contracten die in ons land actief zijn. Momenteel wordt die databank één keer per jaar gevoed door alle banken in ons land.

Van Overtveldt wilde dat de database in realtime zou worden geüpdatet. De databank zou daarbij niet alleen bijhouden welke rekeningen Belgen hebben, maar ook welke leningen we kregen, waar we een kluis huren, waar in het buitenland we rekeningen aanhouden, en of we cash kregen uit of overmaakten naar het buitenland via kantoren als Western Union.

Ook verzekeraars zouden info moeten doorspelen over verzekeringscontracten. Naast de namen van de eigenaars van rekeningen zouden ook die van volmachthouders in de database belanden. Kortom, de databank zou in realtime het volledige geldverkeer in kaart brengen. Critici waarschuwen dat het wetsontwerp een belangrijke stap naar een vermogenskadaster is.

Maar het wetsontwerp van Van Overtveldt botst op de privacywetgeving. De privacycommissie geeft het een ongunstig advies, met liefst twaalf fundamentele opmerkingen. Zo is onduidelijk welke rol alle verantwoordelijken voor deze megadatabank gaan spelen. Ook de doelstellingen om de databank op te richten zijn nog te vaag. Welke wettelijke basis is er voor de databank? Ook als er in de toekomst nog meer overheidsdiensten toegang krijgen tot de gevoelige database, dan zou dat telkens met de goedkeuring van de privacycommissie moeten gebeuren.

De commissie eist ook dat wie de databank raadpleegt niet meteen alle gegevens te zien krijgt. Dat zou volgens de commissie onrechtstreeks moeten gebeuren via een tussenliggende instelling, zoals de vzw Identifin die nu al zo'n rol speelt bij het opsporen van slapende rekeningen. De vzw kreeg rechtstreeks toegang tot het Rijksregister en de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid, maar niet tot de banken en de verzekeraars zelf. Ook wie de databank wanneer geraadpleegd heeft, moet bijgehouden worden.

Ook moet iedereen die in de databank staat - en dat zal zowat iedereen in België zijn - kunnen nagaan welke diensten het afgelopen halfjaar zijn financiële gegevens hebben ingekeken. Dan gaat het niet om politie en justitie die bezig zijn met een onderzoek naar een misdrijf. Van Overtveldt moet ook een duidelijke termijn plakken op het bewaren van de gegevens in de databank.

Er zijn dus nog een heleboel bezwaren en aanpassingen nodig voordat de nieuwe databank er kan komen. Van Overtveldt laat het plan echter niet varen. 'De privacycommissie heeft een advies gegeven, we gaan dat bestuderen en er rekening mee houden', laat de minister weten. 'Maar voor ons blijft het belangrijk dat we de grote fraude kunnen aanpakken door gegevens uit te wisselen, met het nodige respect voor de privacy.'

Het staat buiten kijf dat de oprichting van de megadatabank met alle geldverkeer een krachtig wapen zou zijn in de strijd tegen witteboordencriminaliteit en witwassen. Eerst hadden alleen de belastingcontroleurs toegang tot het huidige register van de NBB en sinds juli vorig jaar ook alle openbaar aanklagers, onderzoeks- en strafrechters en notarissen.

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect