De digitale supersoldaat komt eraan

©Gamma-Rapho via Getty Images

Een select kransje NAVO-topmilitairen maakte deze week in Leuven kennis met futuristische spitstechnologie om de troepen paraat te houden. Sturen we straks alleen nog malariabestendige soldaten naar Afrika?

'Soldaten die gewond raken op een militaire missie. Vroeger hoorde dat erbij. Maar vandaag aanvaarden we dat niet meer. De mannen en vrouwen die voor Defensie werken, stellen ons hun kennis, talent en ervaring ter beschikking. Niet hun gezondheid of hun leven. Het is dan ook onze collectieve plicht dat menselijk kapitaal te beschermen.'

Die niet mis te verstane boodschap gaf Marc Compernol, stafchef van het Belgisch leger, deze week mee aan het kruim van de medische staf van de NAVO in het Health House in Leuven. Daar kwamen zo'n tachtig generaals en topofficieren bijeen om op interactieve wijze kennis te maken met de technologie van de toekomst.

Vermijden dat militairen buiten strijd zijn door ziekte of verwonding: het is voor elk leger een van de grootste uitdagingen, zowel in vredes- als oorlogstijd. Een studie leerde eind vorig jaar dat een op de vijf manschappen van het Britse leger niet geschikt was om deel te nemen aan een militaire missie. Een letsel aan het spier- of beenderstelsel was in 61 procent van de gevallen de oorzaak. Gemiddeld duurde het 9,5 maanden vooraleer die soldaten volledig waren hersteld.

De cijfers zijn ontnuchterend, zeker als je weet dat professionele voetbal- en basketbalteams doorgaans maar 7 tot 12 procent geblesseerden tellen. Daarom schakelde de Britse legerstaf over op data en sensoren om de paraatheid van de troepen op te krikken en tijdig signalen op te vangen voor de blessures tot stand komen.

Meten kan tegenwoordig de klok rond, zeker als het om lijf en leden gaat. Draagbare sensoren registreren beweging, bloeddruk, hartslag, slaap, stress, en straks ook onze breinactiviteit en genetische eigenheid. Experts zijn er dan ook van overtuigd dat de militaire wereld een datarevolutie staat te wachten.

Accurater brein

Koen Kas, gezondheidsfuturoloog aan de Universiteit Gent, drukt de verzamelde legertop in het Health House met de neus op de feiten. 'Wie wil straks zijn DNA kennen? Stel dat we je genoom in drie uur kunnen uitlezen. Wie wil dat?' Slechts drie officieren steken hun vinger op.

'Nochtans is het technisch mogelijk', zegt Kas. 'De gemiddelde smartphone heeft een grotere capaciteit en computersnelheid dan alle NASA-computers samen die de Apollo 11 op de maan lieten landen. Vandaag kunnen we via het genoom 600 aandoeningen ontdekken, binnen vier jaar zijn dat er 3.500. En dan heb ik de aanleg voor kanker of hartproblemen er nog niet bij gerekend.'

Dat biedt mogelijkheden. 'Neem nu malaria', zegt Kas. 'Sommige mensen zijn genetisch voorbestemd om ertegen bestand te zijn. Sturen we alleen die soldaten naar Afrika? We zouden ook het DNA van mensen kunnen lezen en gericht medicijnen ontwikkelen.'

Een andere toepassing is brain augmentation: het aanpassen van de hersenactiviteit om betere beslissingen te nemen. Onderzoekers proberen in opdracht van het Amerikaanse ministerie van Defensie het brein te stimuleren, zodat het accurater werkt. Een zwakke elektrische stroom door de hersenen van proefpersonen sturen zou ervoor zorgen dat 13 procent meer sluipschutters worden herkend op de beelden, en bij een ander experiment twee keer zoveel tanks en raketwerpers.

Nu al zijn er diverse methodes op de markt om ons brein door te lichten. Het Belgische My Mindscan test de mentale fitheid van mensen. Zo wordt bepaald in welke mate iemand van nature stress- of burn-outbestendig is. Het Hasseltse Epihunter kan met een headset en smartphone de concentratie en post-traumatische stress van iemand in kaart brengen. En Biorics, een spin-off van de KU Leuven, verbetert met behulp van een slimme polsband de mentale prestaties van sporters en werknemers.

Het zijn stuk voor stuk toepassingen die de paraatheid van een leger kunnen verhogen. 'Maken jullie al gebruik van fysieke en psychologische gegevens om soldaten te rekruteren of te selecteren voor militaire missies?', vraagt Isabelle Fran├žois, de directeur van het Health House, aan de aanwezigen. Op een tablet antwoorden bijna alle militairen positief. Als ze vraagt of ze bereid zijn die informatie met andere legers in NAVO-verband te delen, antwoordt slechts de helft ja. Op de vraag of ze al genetische informatie over militairen gebruiken, is het antwoord eensluidend negatief.

De genetische datagolf komt eraan, zegt Kas. In zijn jongste boek 'Your Guide to Delight' stelt de professor dat we binnen afzienbare tijd allemaal een virtueel alter ego hebben. Die digitale dubbelganger weet alles over ons. Hij kent onze genetische kaart, weet waar we wonen en hoe gezond de lucht daar is. Hij volgt hoe vaak we sporten, hoe we ons gedragen op sociale media en of we ons goed in ons vel voelen.

'Hij weet hoe mijn lichaam reageert op grote hitte en zal met behulp van sensoren vanop afstand mijn drinkritme tijdens een missie in Irak aanpassen. Zo wordt hij elke dag slimmer, en op een gegeven moment zal hij slimmer zijn dan ik.' Volgens Kas gaan we naar een wereld met kledingstukken en sieraden die feedback geven door te trillen of druk uit te oefenen. 'Die digitale evenknie kan je dan een schouderklopje geven. Je zou er zelfs mee kunnen spreken', zegt hij.

De militairen kijken alsof het zo'n vaart niet zal lopen. Nochtans wordt volop gewerkt aan slimme kleding die onze bewegingen niet alleen meet en monitort, maar ook stuurt. In het vakblad Military Aerospace wordt die technologie Passive Haptic Learning (PHL) genoemd. Telkens als de drager van die kleding een verkeerde beweging maakt, voelt hij een druk of een prikkel op een bepaald lichaamsdeel. Dat zou volgens de onderzoekers het spiergeheugen stimuleren, waardoor militairen sneller een nieuwe gevechtstechniek aanleren.

Gehackt

Mensen zullen die steeds kleinere sensoren niet alleen dragen, maar ook inslikken en laten inspuiten of inplanten. Het Amerikaanse Profusa ontwikkelde in opdracht van Darpa, het instituut voor grensverleggend technologisch onderzoek van het Pentagon, implanteerbare biosensoren die de chemie van zuurstoftoevoer en bloedsuikerspiegel meten, zonder afstootverschijnselen in de huid. Ook Belgische hightechbedrijven zoals Byteflies en Indigo zijn met wearables of sensoren voor op het lichaam bezig.

'Vandaag is de militaire gezondheidszorg een systeem van ziekenzorg', zegt Kas. 'Als soldaten ziek of gewond worden, proberen we ze te genezen. Die focus zal verschuiven naar militairen gezond houden.' Rest de vraag wat er gebeurt als die met sensoren uitgeruste supersoldaat straks wordt gehackt. Wat als een ander leger toegang krijgt tot zijn fysieke, mentale of genetische data en op basis daarvan gedrag en gedachten kan beïnvloeden? Het lijkt sciencefiction, maar die realiteit is volgens Kas niet meer veraf.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content