De stille dood van een democratie

Premier Hun Sen, hier op bezoek in een textielfabriek, verliest almaar meer de steun van de Cambodjanen. ©© afp

In Cambodja heeft de repressie van de oppositie een nieuw dieptepunt bereikt. De enige oppositiepartij werd gisteren afgeschaft. Daarmee komt een einde aan de democratie.

Aan de barricades vlak bij het hooggerechtshof staan twee agenten naar elkaar te roepen met megafoons. Ze testen de knopjes van hun nieuwe uitrusting en schreeuwen grapjes naar elkaar. De oorverdovende toeters zijn bedoeld om demonstranten te intimideren, maar die zijn er niet. De regering heeft geen oppositie meer, want die is gisteren afgeschaft.

Het hooggerechtshof heeft de Cambodia National Rescue Party (CNRP) ontbonden op verdenking van een samenzwering tegen de regering. De CNRP was de enige oppositiepartij die de Cambodian People's Party (CPP) van premier Hun Sen van de macht kon verdrijven. Sen, al 32 jaar eerste minister, heeft nu de handen vrij. Er is een nieuwe dictatuur geboren.

Phnom Penh werd gisteren in een wurggreep gehouden door de oproerpolitie en het leger, uit vrees voor demonstraties. Maar niemand durfde te protesteren. Cambodjanen zijn bang sinds de moord op Kem Ley, een populaire journalist die kritiek durfde te geven op de regering. Hij werd op een ochtend doodgeschoten toen hij koffie dronk in een tankstation in Phnom Penh. Dat was een belangrijk keerpunt. Tot dan geloofden Cambodjanen dat hun land langzaam zou democratiseren. Maar die hoop werd samen met Kem Ley begraven in zijn geboortestad Takeo, zo'n 75 kilometer van Phnom Penh.

Doofpot

De dader zit in de cel en houdt vol dat een onbetaalde schuld zijn motief was. Maar geen enkele Cambodjaan gelooft dat. Wat dan wel het motief was, durft bijna niemand in het openbaar te zeggen. Wie dat doet, verdwijnt achter de tralies. 'Er is maar één partij die zo'n moord kan organiseren', zegt Kem Rithisith, de broer en rechterhand van Kem Ley, zonder namen te noemen. 'Er was een tweede vinger aan de trekker en iedereen weet van wie die was.'

Ook de 80-jarige moeder van de journalist, Phauk Se, wijst naar de overheid. 'De man die in de cel zit, is de dader niet. Als de regering het echt wilde, had ze de schuldige al lang gevonden.' De kaalgeschoren vrouw ontvangt sinds de moord elke dag gasten met een babbeltje en verse soep aan het graf van haar zoon, dat een bedevaartsoord is geworden. Sinds juli vorig jaar snijdt ze ook dagelijks groentjes aan het graf. Bij een offertafel hangen foto's die enkele momenten na de schietpartij zijn genomen. Kem Ley ligt tussen stoelen en tafels, een plas bloed onder zijn hoofd.

De premier grijpt meer en meer naar repressie omdat hij een imagoprobleem heeft. Hun Sen - vaak de 'blinde bastaard' genoemd sinds hij bij de Rode Khmer een oog verloor - maakte van corruptie zijn businessmodel en bediende decennia de elite, waardoor Cambodja nog altijd een van de armste landen van Azië is. De CPP weet dat ze een nieuwe populariteitstest niet zal overleven. De CNRP won bijna de verkiezingen van 2013. Bij de lokale verkiezingen van dit jaar boekte de oppositiepartij opnieuw vooruitgang. De nationale verkiezingen van 2018 zorgen dus voor zenuwachtigheid. Daarom heeft de regeringspartij haar definitieve offensief tegen de oppositie ingezet.

In september werd Kem Sokha, de voorzitter van de CNRP, gearresteerd op verdenking van landverraad. Sam Rainsy, de vorige leider van de CNRP, leeft in ballingschap. Hij werd veroordeeld voor laster en aansporing tot geweld. Zowat de helft van de CNRP-parlementsleden is ondertussen naar het buitenland gevlucht.

Ook Mu Sochua. Ze maakt groentesoep tijdens het telefoongesprek. Het gehak, gesnij en gerasp past bij de strijdvaardige taal van de vicevoorzitster van de CNRP. Mu is in oktober gevlucht na een tip van 'vrienden in de regering' over haar nakende arrestatie. 'We zien dit alleen als een tijdelijke terugtocht. We willen ons werk verderzetten, maar dat kan niet meer in Cambodja', zegt ze vanuit een Marokkaanse keuken.

Geweld

De ontbinding van de CNRP heeft grote risico's, vindt het parlementslid. 'Het ongenoegen zal blijven stijgen. De CNRP kon dat vreedzaam kanaliseren. Maar nu de partij er niet meer is, brengen de mensen hun angst en woede misschien naar de straat. Er is maar één vonk nodig om de boel te doen ontploffen. Kijk naar Tunesië en de Arabische Lente.'

Mu probeert het gasvuur aan de praat te krijgen. 'Ik ben heel erg bang van geweld. Hun Sen zal alles doen om aan de macht te blijven.' De premier zei in juni dat hij tegenstanders wil elimineren 'om de vrede te bewaren'. De minister van Defensie stelde al dat hij 'de tanden zal stukslaan' van iedereen die het tegen de regering opneemt.

'Wij hadden onze invloed kunnen gebruiken om mensen op straat te krijgen', zegt Mu Sochua. 'Maar dat hebben we niet gedaan. Bloed op straat is geen overwinning. Dan gaan we terug naar de middeleeuwen.' Nu zoekt de politica in ballingschap naar internationale steun.

Het klinkt hol in het grotendeels verlaten hoofdkwartier van de CNRP, net buiten de hoofdstad. Een paar bewakers kijken naar Koreaanse soaps, het nieuws is te deprimerend. Parlementslid en bestuurder Kimsour Phirith kan elk moment gearresteerd worden, maar blijft glimlachen. 'Ik ben niet bang. Ik heb niets verkeerds gedaan. De CPP is wel bang, om de macht te verliezen.'

'Dit is de dood van de democratie in Cambodja. Hun Sen toont nu zijn ware gelaat. Hij is een dictator geworden. Alle buitenlandse hulp die we gekregen hebben, is verspild.' Westerse landen hebben sinds de jaren 90 miljarden dollars geïnvesteerd in de democratisering van Cambodja. Met dat geld hebben ze ongewild ook Sen gesteund. Die steekt nu zijn middenvinger op, met de steun van China. 'We rekenen op economische sancties van het Westen. Dat is het enige dat nog kan helpen', hoopt Kimsour.

Hun Sen gaf gisteren een tv-toespraak na de ontbinding van de CNRP. 'We zijn sterk gehecht aan de democratie', zei de premier zonder ironie. CNRP-woordvoerder Yim Sovann reageerde emotioneel. 'Ze kunnen onze partij nooit uit de harten van de mensen snijden.'

KORT

De Cambodjaanse regering heeft gisteren de enige oppositiepartij laten verbieden. Het was het voorlopige sluitstuk van de groeiende repressie tegen dissidenten, die al veel politici deed vluchten. Premier Hun Sen, die de corruptie in zijn land institutionaliseerde, ging over tot actie omdat hij zijn steun bij de bevolking almaar ziet afkalven. Uit schrik voor represailles durfde gisteren niemand te betogen.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content