De virussen het vliegtuig in

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

Laten we hopen dat Robin Thompson gelijk heeft. Dat het waar is wat hij en zijn medewerkers schrijven in hun jongste wetenschappelijk artikel. En als het niet waar is, dan is het toch goed gevonden.

Thompson is een jonge wiskundige aan de universiteit van Oxford, gespecialiseerd in 'wiskundige epidemiologie'. Hij en collega's van de universiteiten van Oxford en Tel Aviv schrijven dat het steeds drukker wordende internationale luchtverkeer de kans op een dodelijke wereldwijde pandemie niet vergroot, maar verkleint.

Wacht, hoe kan dat? U kent wellicht ook de gangbare redenering. Een dodelijk virus zoals dat van de Spaanse griep uit 1918 - dat 50 miljoen doden maakte, meer dan de Eerste Wereldoorlog - werd nog enigszins in toom gehouden door de traagheid van het langeafstandstransport in die tijd. Virussen konden reizen met de snelheid van schepen, treinen of trekvogels, als ze door vogels werden overgebracht.

Vandaag is dat anders. Niet alleen leven we met z'n allen veel dichter op elkaar in grote steden, we reizen per vliegtuig van de ene naar de andere kant van de wereld. Een virus dat vandaag de ronde doet in Hongkong, kan morgen in Brussel, Kaapstad en New York zijn.

Een nieuwe wereldwijde epidemie met de dodelijkheid van de Spaanse griep zou in korte tijd aan nog meer mensen het leven kunnen kosten dan in 1918. De voormalige Microsoft-topman Bill Gates heeft zo'n pandemie omschreven als het meest realistische scenario voor een echt grote ramp in de nabije toekomst.

Maar de onderzoekers uit Oxford en Tel Aviv denken dat de kans op een echt moordende wereldwijde epidemie kleiner is dan gedacht, en dat hebben we uitgerekend aan het luchtverkeer te danken.

Hun redenering luidt dat virussen enige tijd in afzondering nodig hebben om tot echte killers te kunnen evolueren. Ergens in een afgelegen streek op het platteland of diep in het regenwoud kan een evoluerend virus na een tijd zo beginnen te verschillen van zijn verwanten die in de rest van de wereld circuleren dat de bevolking van de rest van de wereld er geen enkele weerstand tegen heeft. Mensen hebben alleen een natuurlijke weerstand tegen virussen waarmee ze al eens in contact zijn gekomen, of tegen virussen die daar goed op lijken.

Maar het kost tijd om zo'n sterk verschillend virus te laten ontstaan. En die tijd hebben virussen niet meer, dankzij de luchtvaart. Telkens als een virus ook maar een beetje is veranderd, wordt het door reizigers alweer over de wereld verspreid, zodat iedereen weer weerstand opbouwt tegen de nieuwe variant.

Het onderzoek van Thompson is puur theoretisch, gebaseerd op wiskundige modellen van de verspreiding van virussen. En de conclusies zijn statistisch: de kans op een dodelijke pandemie is kleiner, maar niet nul. Maar als de ramp zich toch voordoet, zal het niet de schuld zijn van de luchtvaart.

Steven Stroeykens Schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content