De race naar het mooiste uitzicht

©NY YIMBY

Slanke luxewolkenkrabbers zijn trending in Manhattan. Ultrahoog, ultradun en ultraduur. Ze hertekenen de be- roemdste skyline ter wereld, maar werpen hun schaduw over de begane grond. Kastelen in de hemel voor miljardairs zonder hoogtevrees.

Toen bouwvakkers begin 1931 de laatste hand aan de Empire State Building legden, betekende dat een ultieme zege in een verhitte race. De iconische wolkenkrabber aan 34th Street en 5th Avenue in Manhattan was met 381 meter - minus de piek - liefst 62 meter hoger dan de verderop gelegen Chrysler Building, die zelf nog maar enkele maanden was voltooid. De volgende veertig jaar mocht de Empire State Building zich het hoogste gebouw van de planeet noemen. Vandaag liggen de wereldrecords al lang in het Midden- en het Verre Oosten. Maar in de eeuwige wolkenkrabbersstad New York is een nieuwe sprint richting hemel aan de gang.

Het enige verschil met de jaren dertig is dat de reuzen die vandaag in aanbouw zijn niet dienen als hoofdzetel en pronkstuk van een multinational. De nieuwe wolkenkrabbers zijn appartementsgebouwen. Ze symboliseren niet de commerciële macht van de stad, maar prijken straks in de skyline als ranke uitroeptekens achter de status van de absolute elite. Zeven nieuwe wolkenkrabbers staan al in de steigers, voor nog eens minstens evenveel zijn er concrete plannen. Allemaal bieden ze fenomenale panorama's op de city that never sleeps.

Ook aan de binnenkant is het een en al luxe. 'Hier, dit is een van mijn favoriete onderdelen', zegt een vertegenwoordiger van de nagelnieuwe luxetoren 432 Park Avenue, tijdens een rondleiding in de imposante verkoopruimte die speciaal voor de wolkenkrabber is ingericht. We staan bij een exacte replica van een van de hyperluxueuze badkamers - die voor haar, want heren krijgen hun eigen 'master bathroom' - die in elk appartement komt. De wastafel is één massief blok marmer van 600 kilo waar een holte is uitgehouwen. De badkuip staat netjes voor het grote vierkante raam, zodat je kan baden met een verbluffend zuidelijk zicht op het raster van Manhattan. 'Dat stipje in de verte is het Vrijheidsbeeld.'

Door het raam van de showroom, 22 hoog in de ook al niet bescheiden General Motors Building op de zuidoostelijke hoek van Central Park, zien we hoe de echte toren zich een weg naar boven baant, nu al meer dan 240 meter hoog. Het doel is 425 meter. Om de drie à vier dagen komt er een verdieping bij, als het weer het toelaat. Los van de duizelingwekkende hoogte valt de toren op door zijn minimalisme. De Uruguayaanse architect Rafael Viñoly ontwierp een perfecte kubus, die in tegenstelling tot de grote meerderheid van de New Yorkse wolkenkrabbers nergens van vorm verandert. De basis is een vierkant van 28 op 28 meter, elk raam meet 3 op 3 meter. Het pantheon in Rome, met zijn vierkanten in de koepel, diende als inspiratie.

Reusachtige veer

Als 432 Park Avenue in de zomer van volgend jaar af is, kan de bewoner van het penthouse op de 96ste verdieping - het hoogste appartement in het westelijk halfrond - letterlijk neerkijken op de Chrysler én de Empire State Building. De toren neemt dan het record van hoogste woontoren in de stad over van One57 (adres: 157 West 57th street), dat zelf nog niet helemaal af is, maar wel al op enkele verdiepingen bewoond. One57, 306 meter hoog, is een ontwerp van de Franse architect Christian de Portzamparc en moet door het golvende blauwe glas gelijkenissen oproepen met een reusachtige waterval.

Maar ook 432 Park Avenue zal snel concurrentie krijgen. Op 111 West 57th street verrijst binnenkort de volgende luxetoren van 426 meter. Die zal door de kaarsrechte noordzijde en lichtjes afbuigende zuidkant boven de straten van Manhattan uitsteken als een reusachtige veer. Daar houdt het niet op. Gary Barnett van Extell Development Company, de ontwikkelaar van One57, heeft plannen klaar voor een volgend appartementsgebouw op 225 West 57th Street dat 434 meter hoog zal klimmen, nog eens 40 procent hoger dan One57. De adressen zijn niet toevallig: 57th street, bijgenaamd Billionaires' Row, ligt net onder Central Park en is begeerd voor zijn uitzichten.

Ook de prijzen zijn stratosferisch. Een van de grootste appartementen van One57, bestaande uit verdieping 75 en 76 met een wintertuin van 230 m2, werd voor 90 miljoen dollar (65,1 miljoen euro) verkocht aan een groep investeerders rond de hefboomfondskoning Bill Ackmann. Het goedkoopste appartement in 432 Park Avenue kost 17 miljoen dollar. Per verdieping stijgt de prijs. Het hoogste penthouse is verkocht voor 95 miljoen, of 124.000 dollar per m2. Wordt gezegd, want Richard Wallgren, verkoopdirecteur van de ontwikkelaar Macklowe Properties, wil het bedrag niet bevestigen en kan niets kwijt over de kopers. 'We hanteren een strikte confidentialiteit.' Kopers komen af op de uitzichten, het design en de service, maar ook op de discretie. 'Ons publiek bestaat uiteraard uit de allerrijksten.'

Pied-à-terre

Hoe exclusief de hemelkastelen ook zijn, weinig eigenaars zullen er permanent wonen. De toekomstige bewoners van de luxewolkenkrabbers zijn globetrotters met een collectie van meerdere residenties. Ze zullen hun trofeeappartement enkel gebruiken als pied-à-terre. Velen zijn buitenlandse miljardairs: oligarchen uit China, Rusland en het Midden-Oosten die in New Yorks vastgoed een veilige investering zien. Een derde tot de helft van de kopers op Billionaires' Row is niet-Amerikaans.

Behalve hun luxe hebben de gebouwen hun architectuur gemeen. Meer nog dan door hun hoogte vallen ze op door hun slanke gestalte. 111 West 57, de reuzenveer, wordt de dunste van allemaal met een basis van niet meer dan 18 meter breed. De verhouding tussen breedte en lengte is 1 op 23, een wereldrecord. Ter vergelijking, de originele Twin Towers hadden een verhouding van 1 op 7.

'New York is altijd een stad geweest van slanke torens op kleine percelen, denk maar aan de meer dan honderd jaar oude Flatiron Building en Woolworth Building. Maar dit is echt een nieuw type van wolkenkrabber', zegt architectuurhistorica Carol Willis. Ze is curator van het Skyscraper Museum in Manhattan, dat een expo wijdt aan de nieuwe ultradunne bouwwerken. 'In Dubai staan torens die even hoog of hoger zijn, maar die zijn groot in alle dimensies. Ze hebben misschien 700 appartementen. Die van New York 100. Ze blinken uit in exclusiviteit.'

Willis vergelijkt de torens met plantensoorten die enkel op de Galapagoseilanden voorkomen. Ze gedijen enkel in New York vanwege een microklimaat van uitzinnige grondprijzen, een enorm hoge vraag en een bouwcode die de vloeroppervlakte per perceel beperkt maar wel toelaat zogenaamde luchtrechten te kopen. Ontwikkelaars kunnen in een soort onzichtbaar monopoliespel 'air rights' opkopen van nabijgelegen gronden om zo ruimte te scheppen voor een hoge toren. Extell, dat bijna klaar is met One57, deed er 16 jaar over om alle nodige rechten te verzamelen.

Waarom zien we ze dan nu uit de grond schieten? Niet om technische redenen, verzekert Willis, want ingenieurs slagen er al enkele decennia in om zulke silhouetten te bouwen. Het heeft eerder met de economie te maken. De markt is er rijp voor, nu kopers bereid zijn 80 miljoen dollar en meer neer te tellen in andere appartementsgebouwen als 15 Central Park West, tot voor kort het exclusiefste adres van Manhattan. Ontwikke- laars krijgen daardoor makkelijker financiering los. 'De luxe heeft een logica', zegt Willis. 'De prijzen zijn misschien astronomisch, maar wel competitief.'

In de schaduw

De drukke activiteit aan de top van de markt laat zich voelen in heel New York, waar vastgoedprijzen records breken. De mediaanprijs voor een koopappartement was 1,36 miljoen dollar in het eerste kwartaal, ruim 13 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Het is niet de enige reden waarom veel New Yorkers die wat dichter bij de begane grond resideren de torens liever niet zien komen. Er is ook protest vanwege de schaduw die de corridor van 57th Street zal werpen op Central Park, de gekoesterde collectieve achtertuin van Manhattan.

'Deze torens zullen een hek van glas en staal vormen dat het zonlicht ontneemt van significante delen in het zuiden van Central Park, zeker in de maanden dat de zon laag aan de hemel staat', schreef auteur Warren St. John in een commentaar voor The New York Times. 'Op wintermiddagen reiken de schaduwen meer dan anderhalve kilometer ver en hullen ze grasvelden en speeltuinen in het duister.'

St. John, die de Facebook-pagina 'Stop The Central Park Supertowers' startte, klaagt ook aan dat gebouwen met een dergelijke impact zijn goedgekeurd zonder enige consultatie bij het publiek. De belangengroep Municipal Art Society Of New York treedt hem bij in de studie 'Accidental Skyline': 'Individueel hebben de torens misschien geen grote gevolgen, maar aan het collectieve effect is niet gedacht.'

In de showroom van 432 Park Avenue, waar potentiële kopers behalve badkamers ook maquettes te zien krijgen van het toprestaurant dat exclusief toegankelijk is voor de bewoners en een 'brochure' meekrijgen van 230 glossy pagina's dik, wordt niet gerept over de schaduwkwestie. 'Een slanke toren werpt een dunne schaduw', is het enige dat verkoopdirecteur Wallgren erover kwijt wil. Ook Willis ziet in de torens vooral een positieve aanwinst voor de stad. 'Wolkenkrabbers zijn een essentieel deel van het New Yorkse karakter. Een expressie van wie we zijn.'

Gesponsorde inhoud

Partner content