'Doel opnieuw woongebied? Ik denk het niet'

Van Peel kijkt terug op een rijkgevulde carrière. 'Of ik me volgend jaar ga vervelen? Ik denk het niet.' ©© Siska Vandecasteele

Marc Van Peel beschouwt zijn twaalf jaar als havenschepen in Antwerpen als de beste uit zijn carrière. Zijn grootste frustratie blijft echter de mobiliteit in en om de haven.

De CD&V-politicus Marc Van Peel (69) trekt volgende week, na twaalf jaar, definitief de deur achter zich dicht als Antwerps havenschepen. Wanneer we hem ontmoeten wijst hij naar het nieuwe havenhuis, ontworpen door de Brits-Iraakse architecte Zaha Hadid. 'Hier ben ik fier op', zegt hij over de plek waar hij de laatste jaren kantoor hield.

'Als ik niet had doorgeduwd, was dat prachtige gebouw er nooit gekomen. Velen vonden het te megalomaan en te duur - 63 miljoen euro - maar we hebben het gebouwd zonder belastinggeld, met de inkomsten van de haven. We hadden een dom gebouw kunnen zetten, maar we wilden iets iconisch, dicht bij de haven en de stad. Een blijvend symbool om trots op te zijn.' De Britse krant The Times noemde het gebouw onlangs nog een van de 'most striking architectonic highlights of Zaha Hadid'. De magistrale bootvormige glazen constructie bovenop een oude brandweerkazerne verwijst met zijn spiegelende structuur ook naar Antwerpen als diamantcentrum.

Van Peel omschrijft zichzelf als een atypisch politicus. 'Ik bestuur graag en ik verdedig graag de goede zaak. Maar ik was nooit goed in campagne voeren. En dat moet je toch kunnen om je te handhaven', zegt hij.

Ondanks het feit dat hij geen stemmenkanon was, kan Van Peel terugblikken op een rijke politieke carrière. In 1987 werd hij voor het eerst verkozen in de Kamer. Hij zetelde in het Vlaams Parlement en de Senaat. Tussen 1996 en 1999 was hij partijvoorzitter van CD&V. Sinds 1989 zat hij onafgebroken in de Antwerpse gemeenteraad, waarvan twaalf jaar als havenschepen.

Die twaalf jaar beschouwt Van Peel als de beste periode uit zijn carrière. In 2012 werd hij voor de tweede keer havenschepen. Hij had zich tijdens de kiescampagne al on-CD&V-achtig geprofileerd met een ludiek campagnefilmpje waarin hij een lookalike van Bart De Wever verhinderde om het stadhuis binnen te komen. Zodra hij verkozen was, verklaarde Van Peel onomwonden dat het beter zou zijn voor de stad als burgemeester De Wever de fakkel zou doorgeven als N-VA-voorzitter. 'Dat zou ik niet herhalen', klinkt het. 'De Wever is een intelligente man en een goede politicus die als voorzitter veel heeft kunnen doen voor zijn stad.'

Verdieping

Over zijn belangrijkste verwezenlijking als havenschepen twijfelt Van Peel geen moment: 'De verdieping van de Schelde. Die is van existentieel belang voor de haven. We hebben er lange politieke en juridische veldslagen over gevoerd met Nederland. Gelukkig is het er in 2010 gekomen, want enkel daardoor is Antwerpen bereikbaar voor de steeds groter wordende containerschepen. Zonder die verdieping was de groei van de afgelopen twaalf jaar niet mogelijk geweest. Het bewijst dat je belangrijke infrastructuurwerken lang op voorhand moet vastleggen. Hadden we het toen niet gehaald, was er geen sprake van de haven zoals ze nu is.'

Zit Antwerpen nu gebeiteld voor de volgende decennia? Van Peel denkt van wel. 'De nieuwe schepen worden niet dieper maar vooral breder en langer. Maar absoluut zeker zijn we nooit.'

Bij zijn aantreden in 2007 was zijn absolute prioriteit nochtans de ontsluiting van de linkeroever via een tweede sluis. 'Het verdrag over de Scheldeverdieping was toen al getekend. Het was pas toen er in Nederland protest kwam tegen de ontpoldering dat de verdieping opnieuw gecontesteerd werd. Maar ik vond dat de Antwerpse linkeroever, waar nu 17.000 mensen werken, absoluut een tweede toegang nodig had omdat één sluis, de Kallosluis, te gevaarlijk en te inefficiënt was. Ik heb heel hard geknokt voor dat dossier. Aanvankelijk wou men het kanaal doortrekken tot voorbij de bocht van Bath over de Nederlandse grens. Het werd uiteindelijk de Kieldrechtsluis aan het uiteinde van het Deurganckdok. De beslissing daarover is trouwens nog genomen op mijn kabinet als partijvoorzitter.'

Ondertussen zit dat Deurganckdok bijna aan zijn maximumcapaciteit en liggen plannen op tafel voor een nieuw dok, het Saeftinghedok. Dat zou via een zogenaamde boemerangbocht net boven het Deurganckdok komen te liggen. 'Ook dat nieuwe dok is voor de haven een absolute noodzaak om te groeien', zegt Van Peel. 'We hadden graag gehad dat het in 2021 klaar was, maar dat is vergunningstechnisch niet mogelijk.'

De CD&V'er is optimistisch over het verdere verloop. 'We hopen dat Vlaams minister van Openbare Werken Ben Weyts binnenkort definitief beslist welke optie er wordt gekozen. Ik ga ervan uit dat de optie-Weyts het haalt, waarbij het nieuwe dok met voldoende ruimte voor aanmeerplaatsen een boemerangknik maakt naar het zuiden en uitkomt in het Deurganckdok.'

Doel

Volgens de plannen van de Vlaamse regering moet ook het polderdorp Doel behouden worden. Aan de KU Leuven worden al plannen gesmeed om van Doel opnieuw een woondorp te maken via het Doelland-project. Dat is volgens Van Peel echter totaal onrealistisch. 'Het dorp moest al eerder wijken voor het Deurganckdok. Meer dan 95 procent van de inwoners is toen, goed vergoed, vertrokken. Nu komt er een groot dok bij.'

Hij hoopt wel dat Doel een dorpje als Lillo kan worden. 'Waar je een kop koffie kunt drinken en waar de geschiedenis van de haven wordt uitgelegd. Maar Doel opnieuw woongebied? Ik denk het niet. Je kan er niet menswaardig wonen. Al is het natuurlijk niet aan mij om dat te beslissen'.

Maar dat Doel 'net als ons energiebeleid', een goed voorbeeld is geworden van een slecht stop-and-go beleid - eerst weg, dan weer niet - staat volgens Van Peel buiten kijf. 'Ik begrijp dan ook dat de bevolking er niets meer van begrijpt'.

Goed bestuur

Van Peel is heel blij dat het Antwerpse havenbestuur onlangs gelijk kreeg van Europa in het conflict met Katoen Natie-baas Fernand Huts. Die spande enkele jaren geleden een hoop rechtszaken in tegen het Havenbedrijf omdat het zijn twee grote containerterminaloperatoren DP World en PSA geen boete oplegde terwijl ze hun overslagverplichtingen niet haalden. 'We zijn toen beticht van vriendjespolitiek. Onterecht.'

'Het was crisis en we vonden dat we onze klanten door de gewijzigde marktomstandigheden geen boetes konden opleggen . Het was gewoon goed bestuur. Andere havens deden hetzelfde. Het was pijnlijk dat we in conflict lagen met een van onze grootste investeerders, maar zelfs tegen een grote klant als Katoen Natie moet je als havenbestuur kunnen zeggen dat hij ongelijk heeft.'

De grootste frustratie van Van Peel is het mobiliteitsprobleem in en rond de haven. 'Ik herinner me de discussies in de jaren 90 over een bijkomende Scheldekruising en het rondmaken van de zogenaamde grote ring, zeg maar het Oosterweelproject avant la lettre. Toen ik vroeg aan de ingenieurs wanneer die er zou kunnen komen, antwoordden ze: 'ten vroegste in 2005'. Ik weet nog dat ik verbaasd zei: 'Nog zo lang wachten?' Ondertussen staan we na de bocht van de voormalige burgemeester Patrick Janssens, die een Lange Wapper-brug plots niet meer zag zitten, al tien jaar stil en zitten we in een mobiliteitsmiserie. In de shit. Dat toont opnieuw aan dat je grote infrastructuurwerken lang op voorhand moet beslissen.'

Het Oosterweeldossier zette wel enkele dingen in gang. 'Er is meer binnenvaartverkeer gekomen en eindelijk zijn er ook gesprekken met de spoornetbeheerder Infrabel om het spoorverkeer in de haven een boost te geven. Voor het woon-werkverkeer zijn er onder onze impuls - en daar ben ik heel fier op - waterbussen gekomen op de Schelde. Een dossier dat tien jaar geleden onbespreekbaar was. Maar het is een enorm succes, ook recreatief. Het kost het havenbestuur wel 30 miljoen euro over vijf jaar, maar de Vlaamse overheid of De Lijn neemt dat nadien over'.

De afscheidnemende havenschepen is geruster in de toekomst van de Antwerpse haven dan twaalf jaar geleden. 'Bekijk de groei van de containertrafiek en bij uitbreiding de volledige goederenoverslag, de logistiek en de recente investeringsgolven en miljardeninvesteringen van de chemische industrie in Antwerpen. Die tonen aan dat ze geloven in onze infrastructuur en onze locatie. Niemand zou hier investeren als het economische onzin was'.

Of hij in een zwart gat valt volgend jaar? 'Ik heb nog geen plannen. Maar ik denk het niet', grijnst hij.

DE HAVEN ONDER VAN PEEL

Onder het voorzitterschap van Marc Van Peel ging de haven er de voorbije tien jaar steevast op vooruit, op de dip van de financiële crisis in 2009 en een lichte terugval in 2013 na. Vooral de voorbije vijf jaar zette de containteroverslag, de traditionele sterkhouder van de haven, het ene record na het andere neer. In 2013 bedroeg die nog maar iets meer dan 100 miljoen ton, vorig jaar was dat al 123 miljoen ton. Ondanks de sterke groei van de haven van Rotterdam, slaagde Antwerpen erin haar marktaandeel tegenover de andere West-Europese havens te verhogen. De totale goederenoverslag steeg tussen 2012 en 2017 met 39 miljoen ton, een stijging van meer dan 20 procent.

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect