Dromen over de operatietafel

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

Misschien is een kleine waarschuwing gepast, vooral als u binnenkort onder het mes moet. In dat geval slaat u deze column beter over. Echt, als uw gemoedsrust u lief is, lees dan niet verder. Anders zou u zich wel eens compleet overbodig zorgen kunnen maken.

Over de anesthesie, met name, en wat nieuw onderzoek van Zweedse neurologen daarover aan het licht heeft gebracht. Niet dat anesthesie niet werkt of dat ze gevaarlijker is dan gedacht. Maar het onderzoek illustreert wel hoe weinig we eigenlijk nog maar weten over hoe volledige verdoving in feite werkt.

Dat op zich hoeft niet al te zeer te verbazen. We weten amper hoe het bewust- zijn werkt in wakkere hersenen, dus is het niet vreemd dat we niet goed weten hoe het uitschakelen van dat bewustzijn in zijn werk gaat. Want dat is wat volledige nar-cose doet toch, het bewustzijn volledig uitschakelen? 'A deep and dreamless slumber', zoals het heet bij Sherlock Holmes en in 'Westworld'.

Wel, misschien niet helemaal. De grens tussen bewust en niet bewust is misschien minder duidelijk dan gedacht. Volgens Katja Valli van de universiteit van Skövde in Zweden kunnen we namelijk dromen onder volledige verdoving. Dat heeft ze vastgesteld op dezelfde manier als wanneer je te weten komen of iemand die gewoon slaapt, aan het dromen is: door hem wakker te maken en het te vragen.

Valli en haar collega's hebben 47 vrijwillige proefpersonen onder narcose gebracht (zonder operatie), sommigen met het middel propofol en anderen met dexmedetomidine, en ze bruusk weer wakker gemaakt. De meeste proefpersonen zeiden dat ze aan het dromen waren. Een vrijwilliger droomde dat hij een put aan het graven was, meldt New Scientist, en dat hij in bed lag en nog aan het wachten was tot het experiment zou beginnen.

De gebruikte doses waren lager dan bij echte operaties, dus zegt het experiment niet noodzakelijk veel over wat in de hersenen van een patiënt op de operatietafel gebeurt. Maar het zet aan het denken.

Voor aankomende operatiepatiënten die ondanks mijn kleine waarschuwing toch hebben verdergelezen, heeft Valli nog een geruststelling. De dromen van de proefpersonen waren niet van het type waarbij de inhoud van de droom wordt beïnvloed door wat de zintuigen van de dromer waarnemen, zoals dromen waarin het geluid van de wekker is verwerkt, of dromen over moeten plassen als je een volle blaas hebt. Het waren volgens haar 'intern gegenereerde' dromen van de hersenen, zonder connectie met de buitenwereld.

Als de anesthesie goed werkt, hoeft u dus niet bang te zijn dat u tijdens de operatie pijn gaat voelen en daar dan afschuwelijke dromen over krijgt, of dat u de chirurgen hoort praten en dat hun gesprek in uw droom wordt verweven. U mag op de operatietafel dan misschien nog enigszins bewust (dromend) zijn, dat bewustzijn is volgens Valli 'gedisconnecteerd' van de omgeving. Droom zacht.

* Steven Stroeykens, schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect