'Er vallen nog miljarden te rapen in de zorg'

Frank Robben: 'Veel overheidsmanagers leiden hun organisatie op een manier waarop de privé jaloers zou zijn.' ©© Emy Elleboog

Dinsdag worden voor de tweede keer de overheidsorganisaties van het jaar bekendgemaakt. 'De administraties moeten af van het hokjesdenken', zegt jurylid Frank Robben. Als hoofd van de Kruispuntbank Sociale Zekerheid ziet hij nog voor miljarden euro's efficiëntiewinsten bij de overheid.

De prijs wordt dinsdag uitgereikt door EY, De Tijd en KBC. Dit zijn de Vlaamse en Brusselse genomineerden. Lokaal Vlaanderen: Gemeente Aalter, Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen, Intergemeentelijke maatschappij voor openbare gezondheid (IMOG). Regionaal Vlaanderen: deSingel, VDAB, Flanders Investment & Trade. Brussel: UZ Brussel, Visit.Brussels. Federaal: Overheidsdienst Maatschappelijke Integratie, Federaal Agentschap voor de Kinderbijslag (Famifed), Rijksdienst voor Pensioenen (RVP).

Eén miljard per jaar. Zoveel bespaarde de Kruispuntbank volgens het Planbureau door alle 3.000 instellingen in de sociale zekerheid hun gegevens onderling elektronisch te doen uitwisselen. Met als doel ook de paperasserij voor bedrijven en burgers te decimeren.

Als een van de winnaars van de eerste editie mocht Frank Robben deze keer zelf vanuit de jury tientallen kandidaten beoordelen. 'Ik was verrast hoeveel enthousiaste overheidsmanagers erin slagen hun organisaties te leiden op een manier waar zelfs de betere privébedrijven naar kunnen opkijken.'

'De overheid is nu klaar voor de volgende stap. Waarom zou je alle overheidsformulieren niet via een digitale weg bij de burger kunnen krijgen? De systemen daarvoor liggen klaar, maar we stoten op ambtenaren die zich wegstoppen achter de strikt wettelijke opdracht die ze gekregen hebben. Terwijl je enkel efficiëntiewinsten krijgt door uit je hokje te treden en de eigen organisatie in vraag te stellen.'

'Waarom hebben onze 589 gemeenten elk hun eigen bevolkingsregister? Met een gemeenschappelijke databank in de cloud kan je dat veel efficiënter beheren. Maar dat vereist dat ambtenaren willen samenwerken. En dat ze daarbij gesteund worden door de politici.'

Kan de digitalisering voor de overheid even disruptief zijn als ze voor het bedrijfsleven is?

Robben: 'Ja, maar uiteindelijk zal het nooit lukken als je de processen zelf niet durft aan te pakken. Neem justitie. Je mag daar duizenden computers installeren, zolang elke rechter per dossier honderden pagina's met conclusies moet uitprinten, sta je geen stap verder. Rechtszekerheid is belangrijk, maar het lukt niet als de rechterlijke wereld de moed niet heeft om de archaïsche procedures in vraag te stellen.'

Ook in de gezondheidszorg ziet u nog veel efficiëntiewinsten.

Robben: 'Als een jongetje in pakweg Lommel van de boom valt, en daar in het ziekenhuis belandt, nemen ze daar een foto van. Stel dat hij wordt doorverwezen naar Genk, dan passeert hij opnieuw langs radiologie. Als hij bij een echt complexe breuk dan nog eens in Gasthuisberg in Leuven belandt, herhalen ze dat nog eens. Met een centraal elektronisch patiëntendossier kan je dat dubbelwerk vermijden. Zo kan elke zorgverlener meteen zien welke onderzoeken al gebeurd zijn.'

Waarom gebeurt dat dan niet?

Robben: 'Omdat patiënten bang zijn voor hun privacy. Maar die kunnen we intussen technisch perfect garanderen. En omdat sommige artsen vrezen voor hun therapeutische vrijheid. Soms uit slechte wil en om financiële redenen. Maar er zijn voldoende dokters met een geweten die wel open staan voor verandering. Maar ook dan moet je het systeem zelf durven veranderen. Denk eens hoeveel doktersbezoeken je kan uitsparen door langdurig zieken via mobiele toestellen te monitoren. Maar als een dokter een paar uur per dag via zijn pc die doorgestuurde gegevens moet bekijken, moet je af van de prestatiegerichte geneeskunde en evolueren naar een forfaitair systeem. Een simplistisch rekensommetje: stel dat je per patiënt jaarlijks 25 euro bespaart door een doktersbezoek te vermijden en nog eens 25 euro door te verhinderen dat een bepaald bloedonderzoek twee keer gebeurt. Dan kom je al snel aan een besparing van 1 miljard euro per jaar.'

Vindt de overheid genoeg gemotiveerde mensen die aan die kar willen trekken?

Robben: 'Ik merk wel veel interesse. Onlangs nog namen we iemand aan uit de privé die het beu was om van het ene vliegtuig op het andere te stappen en die gedemotiveerd was omdat hij enkel aan kortetermijnprojecten mocht werken die van de ene op de andere dag geschrapt konden worden. Ik zou het zelf ook moeilijk hebben met een job die enkel dient om mijn aandeelhouders te plezieren. Bij de overheid kan je op lange termijn werken en maatschappelijke veranderingen in gang zetten. Alleen zet het rigide aanwervingssysteem met overheidsexamens wel een rem op de mobiliteit tussen de privé en de overheid. Ook op het vlak van het rigide ambtenarenstatuut kan het dus wel wat efficiënter, ja.'

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect