Gekweekte vis verdringt wilde op ons bord

Dit jaar zal gekweekte vis voor het eerst instaan voor meer dan de helft van de wereldwijde visconsumptie. De oceanen raken uitgeput terwijl de viskwekerijen gouden zaken doen.

Parallel met de wereldwijd groeiende middenklasse neemt ook de vraag naar vis fors toe, maar de oceanen zijn uitgeput en niet in staat te voldoen aan de groeiende wereldbehoefte. Het spanningsveld tussen vraag en aanbod van het proteïnerijke voedsel heeft de visprijs in tien jaar tijd met de helft doen toenemen en is de gedroomde kans voor bedrijven die zelf hun vis kweken.

Sinds 1980 groeiden de visboerderijen met een factor 13. Dertig jaar geleden stonden gekweekte vissen en schelpdieren in voor slechts 11 procent van de wereldwijde visconsumptie, terwijl het aandeel kweekvis ondertussen is gestegen tot de helft. Dat schrijft de krant Financial Times op basis van gegevens van de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties. De groei van viskwekerijen zal blijven doorzetten. Tegen 2030 verwacht de FAO dat twee derden van de wereldwijde visconsumptie zal komen uit kwekerijen, of de zogenaamde aquacultuur.

In 2012 werden in gevangenschap 67 miljoen ton vis geproduceerd voor een totale waarde van 138 miljard dollar (111 miljard euro). De wilde visvangst bedroeg twee jaar geleden 91 miljoen ton. Vooral China kende de voorbije decennia een enorme toename van visboerderijen. Twee op de drie gekweekte vissen komt uit China, terwijl Azië in zijn geheel instaat voor bijna 90 procent van de kweekvissen wereldwijd.

'De opkomst van viskwekers is een relatief recent fenomeen dat in opgang is sinds halverwege de jaren 80', zegt Jan Mees directeur van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ). 'De oceanen zijn leeggevist en zowat alle bereikbare zeegebieden worden ontgonnen. Het is onmogelijk om nog grotere hoeveelheden uit de oceaan te halen. De limiet is tien jaar geleden al bereikt.'

Mees verwijst naar een uitspraak van de Franse bioloog Daniel Pauly. Op een conferentie van onderzoekers in Barcelona stelde die gisteren dat enkel het bannen van vissers op 20 à 30 procent van de zeewateren ervoor kan zorgen dat het wereldwijde visbestand zich terug tot een duurzaam niveau herstelt, een voorlopig weinig realistisch vooruitzicht.

Kweekvissen mogen dan wel in opmars zijn, de expansie eist zijn tol. In de beginjaren werden in de sector enorme hoeveelheden antibiotica gebruikt, met de bijbehorende schadelijke gevolgen voor het milieu en de voedselveiligheid. Volgens meerdere specialisten is de situatie intussen wel fel verbeterd onder meer door een drastisch verscherpte regulering.

'Het grootste probleem voor de aquacultuur is het wereldwijde ruimtegebrek', zegt Mees. 'Om nog uit te breiden zijn enorme oppervlaktes nodig en vormt het afvalwater een probleem. Om duurzaam te zijn moet de sector evolueren naar geïntegreerde kringlopen, waarbij een combinatie van algen, schelpdieren en vissen ervoor zorgen dat het water vanzelf gezuiverd wordt.'

Ook Patrick Sorgeloos, emeritus professor aquacultuur aan de UGent en autoriteit in zijn vakgebied, sluit zich aan bij die visie. 'De afgelopen decennia zijn al flinke stappen gedaan in de verduurzaming van de kwekerijen. In Azië staan ze al ver met geïntegreerde kringlopen waarbij mosselen, zeewier en vis elkaars afvalstoffen afbreken. De sector is de voorbije decennia uitgegroeid tot een stabiele industrie, maar staat nu op een kantelpunt. Als ze haar rol wil blijven spelen, moét ze verduurzamen.'

Een ander ecologisch pijnpunt is het visvoeder. Carnivore vissoorten, zoals zalm, kabeljauw en tonijn, krijgen in gevangenschap vismeel en visolie te eten waarin wilde vissen verwerkt zitten. De hoeveelheid vis die nodig is als voedsel voor een gekweekte vis is hoger dan zijn uiteindelijke gewicht. 'Voor vismeel bestaan al plantaardige alternatieven, maar bij visolie staan we voor de uitdaging dat die het belangrijke omega 3-vet bevatten', zegt Sorgeloos. Carnivoren hebben omega 3 nodig en die is enkel in wilde vis te vinden. 'Alternatieven met omega 3 op basis van microalgen bestaan, maar zijn nog te duur. De zoektocht naar vegetarisch visvoer is de grote uitdaging voor de komende jaren.'

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect