Groei is de draagbalk van de economie

De forse economische groei heeft het percentage Chinezen dat leeft onder de armoedegrens in 37 jaar doen dalen van 88 procent naar 2 procent, stelt de Wereldbank. ©REUTERS

Een groep academici pleit voor een economie waar groei niet langer centraal staat. Maar groei is een cruciale draagbalk van de economie.

In het Europees Parlement in Brussel vindt vandaag en morgen een conferentie plaats waarin de grote klemtoon die in het economisch beleid op groei ligt, ter discussie wordt gesteld. Die klemtoon, luidt het, veroorzaakt belangrijke kwalijke neveneffecten zoals de uitputting van grondstoffen en een zware belasting van het milieu. De initiatiefnemers zijn enkele Europarlementsleden van verschillende fracties, milieuorganisaties, ngo's en vakbonden.

Naar aanleiding van de conferentie publiceerde een groep van zowat 200 wetenschappers een open brief, die gisteren onder meer verscheen in De Morgen. 'We hebben niet méér economische groei nodig, maar moeten meer werk maken van een rechtvaardiger verdeling van wat we vandaag al hebben', schrijven ze.

Club van Rome

De open brief en de conferentie rakelen een gedachte op die in 1972 werd geformuleerd door een groep wetenschappers, verenigd in de Club van Rome. In hun rapport 'Grenzen aan de groei' voorspelden die toen dat de mens en de economische groei de aarde naar de verdoemenis gingen helpen. Hun voorspelling is niet uitgekomen. Omdat de technologische vooruitgang een efficiënter gebruik van de natuurlijke hulpbronnen mogelijk maakte, en omdat mensen en bedrijven hun gedrag hebben aangepast, spontaan of na overheidsreglementering.

Dat economische groei duurzaam moet zijn, wordt vandaag nog door weinigen betwist. Maar groei als doelstelling van het economisch beleid opgeven, dat iets anders.

Economische groei is volgens de economische theorie een van de belangrijke doelstellingen van het economisch beleid. Het is niet de enige. De andere zijn: een billijke inkomensverdeling, volledige werkgelegenheid, prijsstabiliteit, evenwichtige overheidsfinanciën en een dito relatie met het buitenland.

Het economisch succes van een land wordt in hoge mate afgemeten aan de economische groei die het neerzet. Vandaar de sterke focus daarop. Dat is geen toeval: economische groei is cruciaal, omdat ze helpt om enkele van de andere doelstellingen - volledige werkgelegenheid, evenwichtige overheidsfinanciën - te realiseren. Om een voorbeeld te geven: een zekere mate van economische groei is nodig om een stijging van de werkloosheid tegen te gaan als er meer mensen op de arbeidsmarkt komen (jongeren, vrouwen, migranten) of om nieuwe banen te creëren ter compensatie van de jobs die verdwijnen door efficiëntieverbeteringen in de bedrijven.

Economische groei is de draagbalk waarop het economisch systeem rust. Neem die weg en er ontstaan grote stabiliteitsproblemen. Economische groei is nodig om de welvaart op peil te houden als de bevolking - van een land, van de wereld - groeit. In 1950 waren er 2,5 miljard mensen op de aarde, in 2000 waren er dat 6 miljard en vandaag al 7,6 miljard. Als er geen economische groei was geweest, zou de armoede sterk zijn toegenomen. Dankzij de stevige groei van de wereldeconomie is de armoede zelfs bij een sterke toename wereldbevolking substantieel verminderd.

Economische groei draagt bij tot politieke en maatschappelijke stabiliteit. Als de koek die verdeeld kan worden groter wordt, vermijdt dat het ontstaan van spanningen tussen landen, tussen bevolkingsgroepen, tussen generaties. Als de koek niet groter wordt, wordt het herverdelingsvraagstuk veel prangender.

Psychologisch effect

Er speelt ook een psychologisch effect. Mensen willen het gevoel hebben dat ze erop vooruitgaan, dat het beter wordt. Wie een job heeft, wil zijn salaris na een poos zien stijgen. Als het welvaartsniveau voor nagenoeg iedereen toeneemt - wat alleen mogelijk is bij een gestage economische groei - dan neemt ook het gevoel van tevredenheid en geluk in de maatschappij toe', stelde de Harvard-econoom Benjamin Friedman in 2006 in zijn boek 'The Moral Consequences of Economic Growth'. Hij ging nog een stap verder. Economische groei maakt samenlevingen toleranter en maakt dat ze meer openstaan voor democratie.

Ook voor de betaalbaarheid van de sociale basisvoorzieningen in ontwikkelde economieën is economische groei een voorwaarde. Door de vergrijzing van de bevolking bijvoorbeeld nemen de kosten voor pensioenen en gezondheidszorg toe. Om die te kunnen dragen zonder zwaar te moeten snoeien in andere uitgaven, is economische groei nodig die de overheid extra belastinginkomsten oplevert.

Economische groei is niet alleen het resultaat van overheidsbeleid, maar ook van innovatie en van productiviteitsverbeteringen in industriële bedrijven, dienstenondernemingen en de overheidsadministratie. Als de economische groei afgeremd wordt of stil wordt gelegd, verdwijnen voor een groot stuk ook de stimuli voor technologische vooruitgang. Beide processen werken op elkaar in en stuwen elkaar voort. 'Ons economisch systeem is onlosmakelijk verbonden met groei', constateert de Franse Harvard-professor Philippe Aghion, die veel werkt rond het thema economische groei.

Economische groei brengt stabiliteit in het economische en in het politieke systeem. Die groei is wenselijk en nodig, en valt perfect te rijmen met de eis dat hij ook evenwichtig en duurzaam moet zijn.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content