Handelsakkoorden dreigen nog lastiger te worden

Het handelsverdrag tussen de EU en Canada CETA botste op fel protest in Wallonië. ©EPA

EU-landen moeten in veel gevallen mee groen licht geven voor handelsverdragen, zegt de advocaat-generaal van het Hof van Justitie. Ze geeft toe dat daardoor alles moeilijker wordt.

Is het normaal dat Wallonië, met amper 3,5 miljoen inwoners, een handelsverdrag voor 500 miljoen Europeanen kan tegenhouden? Dat was de vraag in de strijd die de Waalse minister-president Paul Magnette (PS) in oktober uitvocht met de Europese Commissie, de Europese Raad en de Canadese regering. Wallonië lag toen als enige deelstaat dwars om CETA, het handelsakkoord tussen de Europese Unie en Canada, te ondertekenen.

De advocaat-generaal van het Europees Hof van Justitie Eleanor Sharpston zegt nu dat de EU-landen - en in België dus ook de deelstaten - zich in veel gevallen met delen van het handelsbeleid mogen moeien. 'Dat brengt moeilijkheden met zich mee', erkent de advocaat-generaal, maar die politieke hindernissen mogen volgens haar in een rechtbank van geen tel zijn.

De toenmalige Europese commissaris voor Handel Karel De Gucht (Open VLD) vroeg aan het Hof een uitspraak nadat hij een handelsverdrag met Singapore had onderhandeld. Hij wilde de zaken op scherp stellen en weten welke beslissingen de EU alleen mag nemen en voor welke ze ook de instemming van elk EU-land nodig heeft.

Het is nodig de zaken op scherp te stellen omdat de internationale handel is veranderd. In 2007 gingen alle EU-landen ermee akkoord dat alleen de EU voortaan handelsverdragen sluit. Maar de moeilijkheid is dat handelsverdragen sinds enkele jaren over veel meer gaan dan over douanetarieven en dat ze ook afspraken over milieuregels, openbare aanbestedingen of patenten bevatten.

De advocaat-generaal - wiens opinie doorgaans door de rechters gevolgd wordt - trekt nu een heldere lijn. Sommige beslissingen zijn puur Europees. Dat betekent dat Magnette zich niet kan moeien met een handelsverdrag dat puur gaat over de handel in goederen, investeringen in hernieuwbare energie, de commerciële aspecten van intellectuele eigendom of transport.

Ook het oprichten van de fel gecontesteerde internationale arbitragetribunalen is op zich een puur Europese aangelegenheid.

Maar zodra de internationale handelsakkoorden over andere zaken gaan, moeten de Europese landen mee om de tafel zitten, zegt de advocaat-generaal. Het gaat onder meer over afspraken over milieu- en arbeidsnormen, zeevaart en luchttransport. Dat betekent dat alle parlementen in de EU-landen - dus ook de Belgische gewestparlementen - groen licht moeten geven.

De EU kan voortaan dus haar handelsbeleid met twee snelheden voeren. Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) pleit daar al een tijdje voor. Hij wil dat de EU aparte verdragen over handel kan sluiten, die niet langer op een veto van deelstaten als Wallonië kunnen stuiten. Dat moet het mogelijk maken dat de Commissie minstens op een minimaal niveau handelsakkoorden kan blijven afsluiten.

In de eerste plaats betekent de uitspraak een nieuwe vertraging voor de verdragen die nog op groen licht wachten. Naast het EU-verdrag met Canada moet ook een verdrag met Vietnam geratificeerd worden, zo goed als zeker door alle parlementen in de EU. De ervaring met een verdrag met Zuid-Korea leert dat zoiets makkelijk vijf jaar duurt.

Het Europese handelsbeleid krijgt zo een nieuwe opdoffer. De belangrijkste vrijhandelsgesprekken van het moment - die met de VS - zijn al opgeschort tot duidelijk wordt wat de toekomstige president Donald Trump precies wil.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect