Het jaar van Mars

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

Als ze bij het Amerikaanse weekblad Time elk jaar een planeet of hemellichaam van het jaar op hun cover zouden zetten, mogen ze dit jaar voor Mars gaan.

Niet zozeer vanwege de geslaagde Marslanding van de sonde InSight deze week, na een reis van een halfjaar en 'zeven minuten horror' vlak voor de aankomst, toen de sonde door de atmosfeer van Mars bruusk werd afgeremd van haar interplanetaire snelheid.

Nee, Mars verdient de titel vooral vanwege de vondst van Curiosity. De Amerikaanse laboratorium-robotwagen nam dit jaar in de bodem van Mars een grote verscheidenheid aan zogeheten organische moleculen waar. Als een gelijkaardig mengsel in aards gesteente wordt aangetroffen, is de standaardconclusie dat het om resten van levende wezens gaat, bijvoorbeeld van plankton in de oceaan. Het is uit dat soort stoffen dat in de juiste omstandigheden aardolie of aardgas kan ontstaan.

Een bewijs dat ook op Mars leven voorkomt, of lang geleden voorkwam, is het niet. Moleculen van dat type worden geproduceerd door leven, maar kunnen net zo goed ontstaan door chemische processen waar geen leven aan te pas komt.

Curiosity stelde ook vast dat het gas methaan in de Marsatmosfeer voorkomt, en wel in een concentratie die op en neer gaat met de seizoenen. Op aarde wordt methaan meestal geproduceerd door levende wezens, bijvoorbeeld de bacteriën in koeienmagen. Ofwel ontstaat het uit resten van gestorven organismen.

Een bewijs dat er op Mars leven voorkomt, is het methaan niet. Het kan ook door levenloze processen worden geproduceerd, zelfs in een concentratie die varieert met de seizoenen.

Afgelopen zomer werd de ontdekking bekendgemaakt van een heus meer van vloeibaar water, verborgen onder het poolijs op Mars. Een Europese satelliet keek met een radar onder het ijs, en spotte daar duidelijke tekenen van water.

Een bewijs dat op Mars leven voorkomt, is ook dit weer niet. U kent het refrein intussen. Het gaat naar alle waarschijnlijkheid trouwens over extreem zout water, anders zou het al lang bevroren zijn op de ijskoude planeet die Mars is.

Leven is er dus nog niet ontdekt. Maar deze opeenvolging van ontdekkingen stelt wel het beeld bij dat we sinds een halve eeuw van Mars hebben, dat van een volstrekt droge en levenloze woestijnplaneet.

Op zijn minst kunnen we nu met zekerheid stellen dat sommige bouwstenen voor leven op Mars aanwezig zijn. En dat de omstandigheden er gunstiger zijn dan we dachten. Er bestaan overigens bacteriën die met heel zout water overweg kunnen.

Dat op Mars lang geleden, toen de planeet nog een aangenaam en vochtig klimaat had, volop leven voorkwam, en dat er zelfs nog wat taaie bacteriën zijn overgebleven die zich in ondergrondse waterlagen vastklampen aan het leven, is een heel wat geloofwaardiger mogelijkheid geworden.

Het jaar van Mars dus. En dan wil ik het nog niet eens hebben over de rode Tesla die in februari van dit jaar ruwweg in de richting van Mars is afgeschoten. Het gaat al vaak genoeg over Elon Musk in de media.

* Steven Stroeyken, schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content