Hoe veilig is sparen tegen 4 procent?

Sébastien Ferket, directeur van de Belgische tak van Nemea en CrossFit-coach. ©Debby Termonia

Nemea ronselt in heel Europa, ook in België, klanten met een termijnrekening met 4 procent rente op vijf jaar. Wie zijn geld bij de Maltese internetspaarbank parkeert, maakt een sprong in het duister.

Nemea dook de voorbije weken in vrijwel alle Vlaamse kranten op. Ook in De Tijd sprak de directeur van de Belgische tak - Sébastien Ferket, een late twintiger met een verleden als model bij de modeketen Abercrombie & Fitch en als CrossFit-trainer - steile ambities uit. Nemea, in 2008 opgericht door twee Finse ex-bankiers van het IJslandse Kaupthing, wil 40.000 Belgische klanten binnen drie jaar. 'Vandaag zijn we in een tiental landen actief, maar ons doel is overal in Europa eenvoudige bankdiensten aan te bieden.'

'The revolution has arrived', meldt de website van Nemea. 'Will you be on the right side of history?' Nemea profileert zich als een rebel in een oubollig bankenlandschap. Het omschrijft zichzelf als 'een frisse wind'. 'Nemea is niet traditioneel. Nemea is intelligent, innovatief en integer', klinkt het. Als troeven speelt het een applicatie uit waarmee Nemea-klanten bliksemsnel en gratis geld kunnen overschrijven van de ene rekening naar de andere. En het pakt uit met een aantal termijnrekeningen die een spectaculair rendement beloven.

Die op vijf jaar springt het meest in het oog. Wie vijf jaar lang minstens 1.000 euro bij Nemea parkeert, krijgt het vooruitzicht op een jaarlijkse intrest van 4 procent. Na roerende voorheffing houdt de Belgische spaarder 3 procent over. Dat is indrukwekkend, gezien het richtinggevende rentetarief van de Europese Centrale Bank (ECB) nagenoeg op nul staat en de spaarboekjes bij de grootbanken amper nog iets opbrengen. De grote spelers bouwden hun aanbod termijnrekeningen ook af: de rentetarieven zijn zo laag dat niemand zijn geld voor jaren wil parkeren.

Opnieuw zegt Nemea 'anders' te zijn. 'We zijn een pure onlinespeler, zonder dure infrastructuur', zegt Ferket. 'Dat laat ons toe om zeker in het begin redelijk voordelige tarieven te bieden.' Dat klopt ook: onlinespelers hebben veel minder vaste kosten dan grootbanken met duizenden werknemers en kantoren. Ferket laat bovendien zelf tussen de lijnen lezen dat die 4 procent misschien een lokkertje is. Volgens het principe: eerst agressief marktaandeel winnen, vervolgens de rente laten zakken als de klanten binnen zijn.

Telefoon uit Malta

4 procent op vijf jaar blijft niettemin 'excentriek hoog', vindt een voormalige toezichthouder. 'Het benieuwt me hoe ze dat vandaag kunnen bieden. Doorgaans is er een link tussen de rente op staatspapier en de rente die een bank op spaarboekjes biedt. Een Belgische bank heeft veelal veel Belgisch overheidspapier op de balans, een Duitse Duits enzovoort. Daarom brengt een Maltees spaarboekje meer op dan een Belgisch.' Maar Maltees staatspapier op vijf jaar brengt nu maar 0,6 procent op. In de eurozone zit alleen Griekenland daar met een rente op vijf jaar van ruim 18 procent ver boven.

Als we Nemea via Twitter enkele vragen stellen, volgt een telefoontje uit Malta. 'We begrijpen dat onze rente vragen oproept', zegt David Herrera, directeur communicatie van Nemea. Maar hoe doet Nemea het nu, 4 procent op vijf jaar? 'We zijn een complete onlinebank. We hebben ook geen erfenis uit de financiële crisis te verteren zoals veel klassieke banken.' Concreet? 'We zijn van plan consumentenleningen te verstrekken. Die brengen goed op.' Maar wat gebeurt er vandaag met het geld van een Belgische spaarder? 'Nu verstrekken we nog geen kredieten. We investeren dat geld in consumer credit schemes, financiële producten die garant staan voor een hoge rente en een laag risico.'

Meer uitleg kan Herrera niet geven. Hij vraagt ons onze vragen nogmaals via mail te stellen, wat we doen. Ruim anderhalve dag later volgt een omstandig antwoord. Nemea herinvesteert spaargeld vandaag in financiële producten, gebaseerd op consumentenkredieten die hoofdzakelijk uit Finland komen. 'Die brengen een tweecijferige intrest (10 procent of meer) op en hebben een zeer stabiel, lagerisicoprofiel. De opbrengst hangt niet samen met de economische groei, omdat ze op voorhand met een zeer geavanceerde methode gescreend zijn.' Waarom dan niet elke financiële partij vandaag op die producten springt? 'De screening is een goed bewaard geheim dat ons een competitief voordeel geeft en onze klanten blij maakt.'

Dikke zever

Specialisten fronsen de wenkbrauwen. 'Wanbetalingen op consumentenkrediet liggen hoger dan gemiddeld', zegt Thomas Van Rompuy van Febelfin, de federatie van de Belgische financiële sector. 'In België kampt 5,8 procent ervan met betalingsachterstand.' Ook een belangrijk waarnemer van de financiële sector, die anoniem wil blijven wegens zijn functie, is kritisch: 'Hoge rente en laag risico, dat bestaat niet vandaag. Dat is dikke zever. Al kan je dat risico weer indekken met een verzekering. Maar dan riskeer je dat het zo verspreid raakt dat niemand nog weet waar het zit.' Net die onzekerheid maakte de Grote Crisis van 2008 zo verwoestend. 'Wij bleven toen wel overeind, terwijl Fortis en Dexia vernietigd werden', klinkt het bij Nemea.

Maar Nemea had toen praktisch geen enkele bankactiviteit. In 2013 nog altijd niet, naar verluidt door jarenlange IT-problemen. De grote lancering kwam er pas in de tweede helft van vorig jaar. Nemea zegt vandaag 27 mensen in dienst te hebben en op meer dan 30 miljoen euro spaargeld te zitten, geld dat bijna integraal geparkeerd werd in de consumer credit schemes. De bank laat in het midden hoe groot die portefeuille (of de balans) vandaag is, maar het is een veelvoud van de 4,9 miljoen euro die in het jaarverslag van 2013 bij het lijntje 'loans & advances' stond. 'We blijven kopen naarmate we meer spaargeld binnenkrijgen, de portefeuille blijft groeien. En wij blijven voorzichtig.'

Kleerkast

De klanten moeten het hopen. De kapitaalbuffer van Nemea bedraagt 5,5 miljoen euro, 500.000 euro meer dan het vereiste minimum. 'We hebben niet meer nodig', zegt Nemea. 'Ons businessmodel genereert meer dan genoeg cash. En als het echt nodig is, kunnen de aandeelhouders hun investeringen in vastgoed verkopen om de groei van de bank te ondersteunen.'

Die twee aandeelhouders - ze hebben elk 50 procent - zijn Heikki Niemelä en Mika Lehto. De twee Finnen draaiden tot 2006 mee aan de top van Kaupthing, de IJslandse bank die in 2008 noodgedwongen genationaliseerd werd door de IJslandse overheid omdat ze roekeloos met geld van spaarders was omgesprongen.

Ook die Kaupthing-link relativeert Nemea. 'Niemelä en Lehto gingen al in 2006 weg bij Kaupthing.' Om in de jaren nadien Nemea uit de grond te stampen, een constructie die via vennootschappen op Cyprus, in België (in Lasne) naar Malta loopt. Om belastingen te ontwijken? Nemea legt het als volgt uit: 'Die structuur is het resultaat van een zoektocht naar de meest optimale structuur om zo veel mogelijk geld in de bank te kunnen herinvesteren. Meer belastingen betekenen minder geld voor de bank. En iedereen heeft baat bij een sterke bank.'

En bij een sterke bankdirecteur, zegt Nemea. Fysiek sterk, jawel. 'Onze directeur België is nog altijd CrossFit-coach. Fysiek in vorm zijn is een hoeksteen om een business op te bouwen. In de Noord-Amerikaanse zakenwereld worden professionals die continu sporten trouwens bijzonder geapprecieerd omdat ze ook beter presteren.'

En als een kleerkast als bankdirecteur niet volstaat, dan is er toch nog altijd de toezichthouder? Ja en nee. Nemea is een Maltese bank die met een EU-paspoort in de hele Europese Unie activiteiten kan ontplooien. De Nationale Bank van België houdt toezicht op Belgische banken, maar niet op Maltese die in België actief zijn. Ook de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) is niet bevoegd. 'Als we klachten krijgen, zullen we die onderzoeken', zegt woordvoerder Jim Lannoo. 'Maar die zijn er tot vandaag niet.'

De ECB is sinds kort bevoegd voor het toezicht op de banken, maar alleen de 'systemische' worden continu gemonitord. Dus rust de verantwoordelijkheid op de schouders van de Maltese toezichthouder. En daar werd deze week een waslijst vragen over Nemea na een paar dagen beantwoord met: 'You have to trust us. There is no issue with Nemea. It's okay.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect