Hou je zelfbeheersing in bedwang

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

Misschien is dit niet het juiste moment om de waarde van zelfbeheersing ter discussie te stellen. Net nu u zo hard uw best doet om uw goede voornemens voor het nieuwe jaar niet allemáál een roemloze dood te laten sterven.

Of misschien bent nog aan het bekomen van het kerstdiner en beklaagt u het zich dat u tegen beter weten tóch weer in de verleiding bent gekomen om met nonkel Marc in discussie te gaan over Theo Francken. En dan moet de nieuwjaarsreceptie op het werk nog komen!

Zelfbeheersing is zoiets waarvan we bijna allemaal willen dat we er meer van hadden. Zelfhulpboeken beloven ons technieken om ze te trainen, of twijfelachtige trucs om met een beperkte dosis toch resultaten te bereiken. De telefoon of de computer uitzetten bespaart zogezegd de nood telkens te weerstaan aan het geplink geplonk van mail-, chat- en Facebook- en andere meldingen, alsof het geen continue zelfbeheersing vergt om minuut na minuut dat ding niet opnieuw aan te zetten.

Hoe meer de samenleving ons elke seconde van de dag en de nacht blootstelt aan verleidingen, hoe meer over zelfbeheersing wordt gepraat.

De wetenschap heeft de voorbije decennia aardig bijgedragen aan de cultus van de zelfbeheersing. En dat al minstens sinds de befaamde 'marshmallowtest' van de Amerikaanse psycholoog Walter Mischel in de jaren zestig en zeventig. Mischel liet kleine kinderen korte tijd alleen met een marshmallow of een ander snoepje. Als ze van het snoepje konden afblijven, zouden ze er nadien twee krijgen, beloofde hij. Sommige kinderen konden zich goed beheersen, anderen gaven meteen toe aan de verleiding. Jaren later bleek dat de kinderen die zich hadden beheerst, het gemiddeld beter deden op school en het verder schopten in het leven. Sinds die ontdekking doen ambitieuze ouders er alles aan de zelfbeheersing van hun kroost te trainen.

Maar misschien is zelfbeheersing toch niet zo'n onverdeeld goed, leert nieuw wetenschappelijk werk. Je kan jezelf ook te veel beheersen, stelt de Israëlische psycholoog Liad Uziel.

In experimenten waren sommige proefpersonen na een zelfbeheersingstraining meer geneigd hun medeproefpersonen te belazeren. Iemand met kwade bedoelingen wordt met zelfbeheersing een efficiëntere misdadiger. Proefpersonen die na een zelfbeheersingstraining opdracht kregen insecten levend te vermalen, bleken dat vaker te weigeren dan niet-getrainden. Maar de getrainden die niet weigerden, draaiden wel extra veel insecten door de molen.

En volgens Amerikaans onderzoek hebben mensen met veel zelfbeheersing in hun oude dag meer spijt over hun keuzes. Ze hebben bijvoorbeeld spijt over het plezier dat ze niet gehad hebben door altijd te werken.

Voel u dus vooral niet schuldig als u uw zelfbeheersing enkele dagen vrijaf geeft. Laat die champagne maar komen.

* Steven Stroeykens, schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content