'Kritiek dat lage rente aanzet tot extra sparen klopt gewoon niet'

Het is een 'mythe' dat het beleid van de Europese Centrale Bank niet werkt omdat haar lage rente mensen ertoe zou aanzetten meer te sparen in plaats van te consumeren. 'De Belgische spaarquote is de jongste jaren fors gedaald', zegt Gert Peersman.

Het is een veelgehoord refrein uit de monden van moegetergde spaarders én kritische waarnemers. 'Het lagerentebeleid van de ECB werkt niet omdat het mensen net aanspoort méér te sparen', parafraseert Gert Peersman, professor economie van de UGent, de kritiek. Indien correct, zou het spaargedrag van consumenten inderdaad de agenda van de ECB doorkruisen. Het idee van een renteverlaging is net het sparen te ontmoedigen en mensen tot consumptie aan te sporen. Dat moet de economie de beoogde boost geven.

Volgens critici zijn de Europeanen meer beginnen te sparen omdat ze met een bang oog kijken naar hun pensioen. 'Als je een bepaalde hoeveelheid koopkracht tijdens je pensioen wil bereiken, moet je bij een lagere rente meer sparen om eenzelfde beoogde spaarvolume te bekomen. Dat mechanisme bestaat', erkent Peersman. 'Sommige mensen zullen inderdaad meer sparen als de rente laag staat.'

'Maar op macroniveau is dat absoluut niet het geval, leren de cijfers en diverse studies. Mensen gaan gemiddeld meer consumeren als de rente daalt. Als je naar een grafiek van de Belgische spaarquote kijkt, is dat duidelijk', zegt Peersman. De spaarquote - het percentage van hun inkomen dat gezinnen sparen - is sinds 2009 gedaald. In diezelfde periode is ook de beleidsrente van de ECB de dieperik ingegaan. De Eonia, de dagrente die Europese banken elkaar aanrekenen, geldt daarbij als een veelgebruikt substituut voor de beleidsrente.

De dalende spaarquote is trouwens niet enkel een Belgisch fenomeen. 'De evolutie is vrij gelijkaardig in andere Europese landen', weet Peersman.

Rest de vraag hoelang de ECB de rente nog extreem laag zal houden. 'Ik verwacht de eerste jaren geen echte rentestijging, tenzij een kleine stijging als de inflatie zou opflakkeren', voorspelt Peersman. De berichten over een economische lente in de eurozone zullen zich volgens hem niet vertalen in een hogere rente. 'De economie trekt wel aan, maar er zijn structurele krachten die de rente laag houden: denk aan de vergrijzing en aan de dalende productiviteitsgroei. Die zullen niet snel verdwijnen.'

Er zijn nog andere redenen waarom de stijgende gezinsconsumptie zich niet meteen vertaalt in een florissante economie. 'De inspanningen van de overheden om hun begrotingen op orde te krijgen wegen eveneens op de groei en indirect op de rente.'

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect