Kunst in tijden van internet

©rv

Vergeet de Biënnale van Venetië. Tot eind deze maand kunt u een nog indrukwekkender tentoonstelling bezoeken. En u hoeft er niet eens voor uit uw zetel te komen. Welkom in het tijdperk van de internetkunst.

Zowat 1.500 kunstenaars. Meer dan 60 paviljoenen. 12 miljoen bezoekers. De kunstbiënnale 'The Wrong' is numeriek nog monumentaler dan de tweejaarlijkse tentoonstelling in Venetië. De derde editie van de digitale expo, die zich toelegt op online- en nieuwe-mediakunst, is nog tot eind januari te bezoeken op thewrong.org.

Surf zeker langs het Gis Dejeuner Sur L'Herbe-paviljoen. De Nederlandse kunstenaar Jeroen Bouweriks toont er een interactief kunstwerk op een iPhone-scherm. Je scrolt door zijn Facebook-gesprekken met internationale kunstenaars, die hij vroeg 'Manet' te googelen en het 'echte resultaat' door te sturen. Zo bevraagt hij slim hoe we kunst consumeren.

Bouweriks stuurde de vraag naar meer dan 150 net- en multimediakunstenaars. Een indrukwekkende lijst. Toch is het slechts een fractie van het aantal kunstenaars die hun kunst via of op het internet maken. Nieuw is dat niet: sinds het ontstaan van het 'network of networks' in de jaren negentig gebruikten kunstenaars het internet om de galerie- en museumwereld te omzeilen. Net.art, online gemaakte kunst die je online consumeert via websites, mail en graphics, was geboren.

Twee decennia later zijn de pioniers de term al beu. Ze noemen het liever 'Post-internet'. Kunstenaar en curator Bjornus Van der Borght, die post-internetkunstenaars een platform geeft in de Gentse kunstplek In De Ruimte, omschrijft het als 'de grootste intellectuele kunststroming van het nieuwe millennium'. 'Het is geen rage zoals pakweg streetart', zegt de curator, die aan een grote post-internetkunst-overzichtstentoonstelling werkt. 'Het is een filosofie. Een nieuwe manier van kijken en denken die je op het internet, de wereld en dus ook in de kunst vindt.'

De internetkunst is een chaotische wereld waarin veel substromingen tegen elkaar botsten. Wij zetten vijf kunstenaars op een rij die u maar beter kan kennen als u mee wil zijn met de toekomst van de kunst.

Rafaël Rozendaal > Online Mondriaan

Hoe verdien je als kunstenaar in hemelsnaam je brood met net.art? Simpel, dacht de Nederlands-Braziliaanse kunstenaar Rafaël Rozendaal (37) . Je verkoopt de URL en in ruil komt de naam van de kunstverzamelaar bovenin de browser. Wie bijvoorbeeld naar intotime.org surft, ziet dat dat werk van Rozendaal werd gekocht door ene Nur Abas. Interessanter is te zien hoe het browservenster wordt gevuld wordt met een Rothko-esk, willekeurig veranderend kleurverloop. Hypnotiserend, zoals bij veel kunstwerken van Rozendaal.

'Aan het einde van de jaren negentig begon ik kunstwebsites te maken. Dat voelde heel bevrijdend: ik kon mijn publiek meteen bereiken', zegt Rozendaal, wiens artistieke websites intussen jaarlijks meer dan 50 miljoen keer worden bezocht. In twintig jaar tijd is hij uitgegroeid tot een van de belangrijkste stemmen in de net.art-beweging met sites die via interactie met de gebruiker en Rozendaals gecodeerde willekeur steeds nieuwe abstracte kunst creëren.

Onlangs maakte hij een browserplug-in die webpagina's vertaalt naar abstracte kleurencomposities. Je kan de plug-in gewoon thuis downloaden. Het Stedelijk Museum Amsterdam kocht het werk. www.newrafael.com

Amalia Ulman > Instagram-satire

Het was allemaal opgezet spel. Zelfs toen de Amerikaanse Amalia Ulman (28) toegaf dat haar Instagram-posts van de voorbije maanden deel uitmaakten van een socialemedia-performance, geloofden veel volgers haar niet. Zo goed had ze haar rol gespeeld.

Ulman voerde in getiteld 'Excellences & Perfections' gewoon zichzelf op: een kunstenares die naar Los Angeles verhuist, zich een blonde coupe aanmeet en door pastelfilters gehaalde foto's van lattes post. Tot haar relatie afloopt, wat leidt tot destructief feestgedrag, een borstvergroting en een bijbaan als escorte, verhaald via halfnaakte spiegelselfies en wazige snapshots

Alles was in scène gezet. Ulmans onwetende volgers smulden van de neerwaartse spiraal. De performance, bedoeld als satire op de Instagram-generatie en de positie van de vrouw in de beeldcultuur, hield meer dan 50.000 volgers in de ban. @amaliaulman

Dries Depoorter > Zien en gezien worden

'Mijn werken moeten heel gemakkelijk uit te leggen zijn. Idealiter in 140 tekens, zoals een tweet', zegt Dries Depoorter (26), een Belgische kunstenaar die 'online in Gent' leeft.

Voor 'TinderIn' plaatste Depoorter Tinder-profielfoto's naast professionele LinkedIn-headshots van dezelfde mensen als commentaar op onlinepersona's. 'Ongelooflijk hoe makkelijk ik die foto's kon downloaden,' zegt Depoorter.

Privacy en surveillance zijn wel vaker een thema. Denk aan zijn installatie 'Jaywalking', tot mei te zien in het Museum Dr. Guislain in Gent. Bewakingscamerabeelden - onbeveiligd en dus gewoon te streamen - tonen in realtime wanneer een voetganger door het rood loopt. Bezoekers kunnen de overtredingen met een druk op de knop rapporteren. En de uitgeprinte foto's zijn te koop voor de prijs van de boete. www.driesdepoorter.be

Tom Galle > Meteen viraal

'Ging meteen viraal. Opgepikt door meer dan vijftig websites.' Bijzonder bescheiden lijkt Tom Galle (33) niet op zijn website. De in New York wonende Belgische kunstenaar heeft reden om te pochen met zijn viraal gegane kunstwerken. Misschien forwardde u ook wel de GIF's van zijn 'Tinder VR'-performance, waarbij iemand met een VR-headset in de lucht swipet? Of misschien grinnikte u om de foto's van een onhandige 'Macbook Selfiestick'?

De apps, filmpjes, foto's, GIF's en memes van Galle zijn gemaakt zijn voor de online aandachtspanne. 'Mijn werken leven vaak tijdens die korte, virale momenten. Die context maakt deel uit van het werk', zegt Galle. Hij stuurt ze de wereld in via sociale media als tongue-in-cheekcommentaar op onze klik-, like- en selfiecultuur. Zo prijst hij zichzelf aan op Instagram als een genereuze liker. 'Ik speel met de onlinecultuur om mensen ermee te confronteren. Maar het is ook zelfreflectie. Ik doe eraan mee.' www.tomgalle.online

Hito Steyerl > Tussen feit en fictie

Misschien kent u haar niet, maar de Duitse kunstenares Hito Steyerl (51) is de machtigste persoon in de kunstwereld. Volgens ArtReview althans. Het Britse magazine, dat elk jaar een top 100 van de machtigste mensen in de kunstwereld samenstelt, bekroonde haar dit jaar voor haar kritische geest.

Steyerls installaties, video's en sculpturen beperken zich qua medium en boodschap niet tot het internet. De artieste is vooral beïnvloed door het idee van het internet als een 'connected world', een wereld waarin we worden bespied, feit en fictie dooreen lopen en informatie wordt uitgewisseld.

In een van haar bekendste werken, de bevreemdende video 'How Not to be Seen: A Fucking Didactic Educational .MOV File' - te zien in TATE Modern in Londen - vraagt Steyerl zich onder meer af hoe je kan verdwijnen in een tijdperk van overvisibiliteit. hitosteyerl.vanabbe.nl

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect