Pas op voor de blauwe supermaan

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

Hebt u zich er ook al eens door laten vangen? Door de aankondiging van een niet te missen 'supermaan'? Deze week was het opnieuw prijs. Woensdag zou er zowaar een blauwe supermaan te zien zijn. Allen naar buiten!

Natuurlijk was het woensdag slecht weer en was op de meeste plaatsen helemaal geen maan te zien. En wie tussen de wolken door toch een glimp van de maan opving, die zag, tja, gewoon de maan.

Een 'supermaan' is hoe de media het sinds kort noemen als de maan tegelijk vol is en dichter bij de aarde staat dan gewoonlijk, waardoor ze er extra groot uitziet. Meestal klinkt de aankondiging op televisie en in de sociale media wervend: 'Unieke kans! De maan is nog nooit zo groot geweest dit jaar!.' Dat wekt de indruk dat er iets bijzonders te zien zal zijn. Een reusachtige maan aan de hemel! Een rampenfilm in het echt!

In het Robbedoes en Kwabbernoot- album 'Z van Zwendel' laat striptekenaar Franquin de graaf van Rommelgem vertellen over een excentrieke wetenschapper die experimenten doet met een aantrekkende straal om de maan dichter bij de aarde te brengen, maar er alleen in slaagt het plafond van zijn laboratorium te doen instorten. Is Franquins idee werkelijkheid geworden?

Nee, natuurlijk niet. Zo'n supermaan is telkens weer de afknapper van de maand. De maan mag op zo'n dag dan iets dichter bij de aarde staan en er inderdaad iets groter uitzien, ze is slechts een beetje groter. De meeste mensen merken niet eens het verschil. Het blijft gewoon de maan.

Als je al eens een maan ziet die er groter uitziet dan gebruikelijk, dan heeft dat niets met een supermaan te maken, maar alles met een optische illusie die de maan er groter doet uitzien als ze dicht boven de horizon staat. Vlak boven de horizon kan de maan soms echt reusachtig lijken - voor korte tijd, tot ze ondergaat of hoger stijgt en tot haar normale proporties wordt herleid. Het effect van deze zogenaamde maanillusie is veel sterker dan dat van de lichtjes variërende afstand van de maan tot de aarde.

En die 'blauwe' maan? Daar is helemaal niets aan te zien. De maan ziet er net zo uit als anders: wit met grijze vlekjes, of soms geel of oranje. Echt blauw kan de maan er al eens uitzien door het stof van een vulkaanuitbarsting of de rook van een bosbrand. Maar dat is niet wat wordt bedoeld.

Sinds kort heet het een 'blauwe maan' als het voor de tweede keer binnen één kalendermaand volle maan is. Zeldzaam is dat niet: behalve op 31 januari gebeurt het dit jaar ook op 31 maart. En het is niet eens een oude traditie. De uitdrukking 'blue moon' bestaat in de Verenigde Staten al lang, maar niet in haar huidige betekenis. Die is het gevolg van een vergissing uit 1946, die populair werd in de jaren tachtig.

Maar genoeg gezeurd. Als het vanavond niet bewolkt is, gaat u dan vooral naar buiten om naar de maan te kijken, na halftien in het oosten. Neem er een verrekijker bij en geniet gewoon van haar schoonheid, zonder blauwe hype.

* Steven Stroeykens, schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect