'Puigdemont was veel te naïef'

Via grote manifestaties spoort de Catalaanse burgerbeweging ANC politici aan te blijven streven naar een afscheuring van Spanje. ©AFP

De nieuwe Spaanse premier Pedro Sánchez reikte de Catalaanse nationalisten de voorbije weken de hand. 'Louter een pr-operatie', zegt Elisenda Paluzie, de voorzitster van de Catalaanse burgerbeweging ANC. 'Sánchez wil geen echte politieke dialoog opstarten.'

Als een rode lap op een stier. Dat effect hadden de vorige Spaanse premier Mariano Rajoy en de Catalaanse nationalisten de voorbije jaren op elkaar. Het wederzijdse onbehagen zat zo diep dat een uitweg uit Spanjes ergste institutionele crisis sinds de terugkeer van de democratie eind jaren 70 van de vorige eeuw schier onmogelijk leek. Maar begin deze maand ruimde Rajoy, na een motie van wantrouwen in het Spaanse parlement, node maar noodgedwongen de baan voor de socialist Pedro Sánchez. Meteen dook de vraag op: komt een oplossing voor het Catalaanse conflict nu dichterbij?

Tijdens zijn eerste vier weken als premier deed Sánchez alvast zijn best om de Catalanen de hand te reiken. Hoewel hij een vurig verdediger van de eenheid van Spanje blijft, liet de nieuwe bewoner van La Moncloa verschillende ballonnetjes op om de Catalanen te paaien. Hij belooft een hervorming van de Spaanse grondwet en wil sleutelen aan het financieringssysteem van de regio's. Het door het grondwettelijk hof gewraakte autonomiestatuut voor Catalonië zou worden afgestoft. Eén belofte, de overplaatsing van de opgesloten Catalaanse politici van Madrileense naar Catalaanse cellen, wordt ondertussen uitgevoerd.

Is een positieve evolutie in het conflict dan toch in de maak? 'Positief? Ik ben eerder sceptisch. Vergeet niet dat Sánchez de voorbije maanden met zijn partij alle maatregelen van Rajoy tegen Catalonië gesteund heeft', zegt Elisenda Paluzie, de voorzitster van de Assemblea Nacional Catalana (ANC), vanuit Barcelona. Met haar burgerbeweging ijvert ze onverdroten voor een onafhankelijk Catalonië. (zie inzet)

'Ik hoor de regering-Sánchez graag voor een hervorming van de grondwet pleiten. Maar daarvoor is een tweederdemeerderheid nodig in het Spaanse parlement. Die bestaat vandaag gewoonweg niet', gaat Paluzie voort. De kans dat de geesten snel rijp zijn voor een aanpassing van de constitutie schat de directrice van het Centro de Análisis Económico y de las Políticas Sociales (CAEPS) van de Universitat de Barcelona erg klein in.

'De Spaanse traditionele partijen hebben electoraal goed gescoord met hun anticatalanismo. Vandaag zijn ze de gevangene van die anti-Catalaanse campagnes. Als één partij een duimbreed toegeeft in het Catalaanse dossier, dan wrijven de andere traditionele politieke bewegingen haar ongetwijfeld aan het vaderland te verraden.'

Cosmetische operatie

Veel meer dan een cosmetische operatie is de communicatie van Sánchez en co. in het Catalaanse dossier volgens de voorzitster van de ANC niet. 'De nieuwe Spaanse premier wil de internationale gemeenschap de indruk geven dat Madrid met Catalonië praat. Maar Sánchez wil geen echte politieke dialoog opstarten. Dan moet hij het recht op zelfbeschikking van het Catalaanse volk erkennen. Dat gaat niet gebeuren.'

Paluzie roept de nieuwe Catalaanse premier Quim Torra op zich niet in de luren te laten leggen door de Spaanse regering. 'De nationalisten houden het best hun onafhankelijkheidsproject op koers', luidt het. De ANC-kopvrouw spoort Junts per Catalunya, de lijst van de afgezette Catalaanse premier Carles Puigdemont, en de links-nationalistische ERC aan te analyseren waar het fout liep na het onafhankelijkheidsreferendum van 1 oktober vorig jaar. 'Trek daar lessen uit en stuur bij zodat je het beter kan doen zodra zich opnieuw een kans voordoet om de Catalaanse republiek uit te roepen', luidt het.

Paluzie vreest dat Puigdemont en co. vorig jaar naïef waren na het referendum. 'Waarom tot 27 oktober wachten om de onafhankelijkheid uit te roepen? Had dat meteen gedaan. Puigdemont en zijn regering dachten ongetwijfeld dat de internationale gemeenschap, de Europese Unie op kop, zou bemiddelen in het Catalaanse dossier. Dat was natuurlijk ijdele hoop. Zo'n bemiddeling komt er alleen als je een groot probleem creëert. Daarin zijn ze niet geslaagd.'

Dat een onafhankelijke Catalaanse staat er moet komen, staat voor Paluzie buiten kijf. 'Dan kunnen we eindelijk een beleid voeren dat onze regio en onze economie ten goede komt. Dan kunnen we investeren in nuttige infrastructuur zoals een goederenspoorlijn vanuit de havens in plaats van in nutteloze luchthavens of hogesnelheidstreinen naar plaatsen waar amper economische activiteit is.'

De econome geeft grif toe dat een afscheuring van Spanje Catalonië mogelijk het lidmaatschap van de Europese Unie kost. Maar ze maakt zich sterk dat de nieuwe republiek via een vrijhandelsverdrag met de Europese Unie aan douanetarieven kan ontsnappen. 'Catalonië heeft er, in tegenstelling tot het Verenigd Koninkrijk na de brexit, geen problemen mee zich aan de Europese regels te houden, ook over arbeidsmobiliteit. Ik zie niet in waarom een vrijhandelsakkoord niet zou kunnen. Tenslotte hebben de meeste Europese landen daar baat bij. Er bestaan vandaag sterke handelsrelaties tussen meerdere lidstaten en Catalonië. Uiteindelijk zullen de economische belangen primeren', maakt Paluzie zich sterk.

ASSEMBLEA NACIONAL CATALANA

De Assemblea Nacional Catalana is een burgerbeweging. Ze werd in 2012 boven de doopvont gehouden. Aanvankelijk ijverde ze vooral voor de organisatie van referenda over meer autonomie. Vanaf 2015 streefde ze onomwonden naar de oprichting van een Catalaanse republiek. Via grote manifestaties spoort de ANC politici aan te blijven opkomen voor een afscheuring van Spanje. De burgerbeweging probeert op steeds meer plaatsen in de wereld filialen op te richten om de Catalaanse onafhankelijkheidszaak te internationaliseren.

Na het onafhankelijkheidsreferendum van 1 oktober vorig jaar kwam de ANC in het vizier van het gerecht. Een rechter beschuldigde haar toenmalige voorzitter Jordi Sànchez op 4 oktober vorig jaar van opruiing tijdens manifestaties in september 2017. Sinds 16 oktober zit Sànchez in de cel. Een maand later legde hij zijn functie bij de ANC neer. Op 24 maart dit jaar volgde Elisenda Paluzie hem op als leider van de burgerbeweging.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect