Stuur je vrienden een factuur

De column die alle hoeken van de wetenschap verkent.

Een namiddag de aanhangwagen van je vriend lenen? Betaal hem ervoor. Wil je buurman je cirkelzaag of boormachine even gebruiken? Reken er een huurprijs voor aan.

Dat is het advies van onderzoekers van de Carnegie Mellon University in Pennsylvania. De hele gemeenschap wordt er beter van, stellen ze in het artikel 'Why You Should Charge Your Friends for Borrowing Your Stuff' dat deze zomer in een bundel conferentieverslagen verschijnt.

Onder leiding van de computerwetenschapper Ariel Procaccia hebben de onderzoekers een computersimulatie uitgevoerd waarin ze 'spelers' in een sociaal netwerk voorwerpen lieten kopen en aan elkaar uitlenen of verhuren. De voorwerpen in het 'spel' stonden voor het soort spullen dat mensen slechts af en toe gebruikt, en waarvoor het dus zinvol is dat niet iedereen ze voor zichzelf koopt, zoals speciale doe-het-zelf-werktuigen, ski-uitrusting of baby-spullen. Elke geautomatiseerde 'speler' in de computer streefde zijn eigen voordeel na bij het nemen van beslissingen om dingen te kopen, lenen, huren of verhuren.

Conclusie van de simulatie: als er niet gratis wordt uitgeleend, wordt de groep er uiteindelijk gemiddeld rijker van. Gratis lenen leidt tot een suboptimale uitkomst. Wil je vriend of je zus die net een baby heeft, een kinderwagen lenen? Reken er geld voor aan, in het belang van de groep, adviseren Procaccia en co.

De onderzoekers leggen ook uit wat de reden lijkt te zijn. In een situatie met gratis lenen hebben de mensen met de meeste vrienden het minst reden om dingen te kopen. Zij kunnen de spullen altijd wel van iemand lenen. Het zijn de eenzaten, de mensen met weinig vrienden, die verplicht zijn dure spullen zelf te kopen, waarna ze die elk uitlenen aan hun zeldzame vrienden. Dat leidt ertoe dat meer mensen dan nodig de weinig gebruikte voorwerpen kopen.

In een situatie waar wordt verhuurd, hebben net de populaire types een reden om dure spullen te kopen. Ze kunnen een aardige cent bijverdienen door ze te verhuren aan hun vele vrienden. In deze situatie koopt de groep als geheel dus minder overbodige zaagmachines en kinderwagens. De middelen worden efficiënter besteed. De groep als geheel is aan het eind rijker dan wanneer gratis wordt geleend.

Wat Procaccia er niet bij vertelt, is hoe het met de sociale cohesie, de vriendschapsbanden en het psychologisch welbevinden in de groep zit. Die variabelen zitten niet in zijn computermodel.

Slotsom: als we de adviezen volgen die uit dit soort simulaties komen gerold, dan eindigen we op een dag nog écht als gevoelloze automaten die altijd strikt rationeel hun financiële eigenbelang nastreven.

* Steven Stroeykens Schrijver, wetenschapsjournalist, fysicus en blogger op zandrekenaar.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect