Theresa May blijft, brexitchaos ook

Dat May nu minstens een jaar geen interne aanval meer hoeft te vrezen, betekent niet dat ze plotseling meer als een geschikte leider gezien wordt. ©© epa

Als een overlevingskunstenaar heeft de Britse premier Theresa May een coup in haar Conservatieve partij afgeslagen. Haar gezag wordt er echter niet groter op. De slaagkans van haar brexitdeal evenmin.

Met een meerderheid van 200 van haar 317 parlementsleden heeft de Britse premier Theresa May gisteravond een vertrouwensstemming in haar Conservatieve partij overleefd. Als zoenoffer kondigde ze wel aan af te treden voor de volgende verkiezingen, die gepland zijn in 2022.

Eerder op de dag hadden zeker 48 Lagerhuisleden, het minimum volgens de partijstatuten, een motie van wantrouwen gevraagd. Het verzet van vooral brexithard- liners tegen de deal die May vorige maand met de Europese Unie sloot, bereikte zo het zenit. Dat May eerder deze week de parlementaire stemming over het scheidingsverdrag had uitgesteld om een vernederende nederlaag te voorkomen, was de druppel.

Als May gisteren het vertrouwen van haar tory's had verloren, was ze verplicht geweest als partijleider en als premier op te stappen. Dan was de brexitchaos helemaal ontspoord. De zoektocht naar een opvolger zou weken geduurd hebben, terwijl de deadline van 29 maart, wanneer de brexit een feit wordt, akelig dichtbij komt. De kans dat een hardliner als Boris Johnson aan de macht zou komen, was dan groot geworden, net als een economisch desastreuze 'no deal'-brexit en vervroegde verkiezingen die de hardlinkse Labour-leider Jeremy Corbyn het premierschap kunnen opleveren.

Extremisten doorgespoeld

Die angstvisioenen deden een stille meerderheid van gematigde tory's gisteren toch maar de kant van May kiezen. Dat May nu minstens een jaar geen interne aanval meer hoeft te vrezen, betekent niet dat ze plotseling meer als een geschikte leider gezien wordt, of dat haar autoriteit toegenomen is. Integendeel.

Door de vertrouwensstemming te winnen heeft May 'de extremisten' in haar partij 'doorgespoeld', zoals haar minister van Financiën Philip Hammond het verwoordde. Maar de steun van liefst 117 fractiegenoten - ruim een derde - is ze voorgoed kwijt. En de rest koos wel voor May, maar niet noodzakelijk voor haar brexitdeal.

Deze vertrouwensstemming was een zoveelste afleiding die niks verandert aan de crux van de zaak: dat de regering-May in het duister blijft tasten welke brexit ooit een parlementaire goedkeuring kan krijgen. Ook de meer gematigde en eurofiele tory's zijn gekant tegen de 'backstop' in haar deal, die het Verenigd Koninkrijk nog jaren in de Europese invloedssfeer kan houden en vooral Noord-Ierland een apart statuut bezorgt. Alle oppositiepartijen, en de Noord-Ierse gedoogpartner DUP, verzetten zich evenzeer tegen die dreigende aantasting van de eenheid van de Britse unie.

May ging daarom dinsdag op bedeltocht van Den Haag over Berlijn tot Brussel. Ook vandaag, op de EU-top, zal ze om extra Europese toegevingen smeken. Maar de boodschap aan deze kant van het Kanaal is duidelijk: de brexitonderhandelingen worden niet meer heropend. Wat dan?

Enorme druk

Gokt May erop - als ze pakweg halfweg januari haar deal dan toch ter stemming voorlegt - dat de druk van het zwalpende pond en andere economische rampspoed zo groot wordt dat het gezond verstand van de meeste parlementsleden zal zegevieren? Als ze verliest, neemt echter de kans toe dat de oppositie, met de hulp van de DUP, op haar beurt een motie van wantrouwen tegen de regering-May inroept en verkiezingen uitlokt. Of slaapwandelen de Britten alsnog naar de klif van een no deal?

Mogelijk grijpt het parlement straks in en neemt het zelf initiatieven. Dat kan sinds een amendement van de eurofiele tory Dominic Grieve vorige week goedgekeurd werd. Maar welk initiatief? Een tweede referendum, dat het land nog meer zou splijten? Een verlenging van artikel 50 van het EU-verdrag, waardoor de brexit over 29 maart getild wordt? Of toch de Noorse optie, waarbij het Verenigd Koninkrijk de handelsbanden met de EU innig houdt, evenwel zonder inspraak in Brussel?

Voor al die opties lijkt er evenmin een meerderheid te zijn, of appetijt in Europa. Sommigen zeggen dat May deze week tijd en lijfsbehoud gekocht heeft. Eerder lijkt het dat ze de plattegrond van het brexitlabyrint helemaal kwijtgespeeld is.

KORT

200 van de 317 Conservatieve parlementsleden hebben gisteren hun vertrouwen in partijleider en Brits premier Theresa May bevestigd. Een motie van wantrouwen was eerder op de dag uitgelokt door vooral de brexithardliners in haar fractie. Door de stemming te winnen, is May nu een jaar gevrijwaard van interne aanvallen. Maar haar geloofwaardigheid en gezag zijn diep weggezakt. En de kern van de zaak blijft onopgelost: er lijkt geen parlementaire meerderheid voor Mays brexitdeal, of voor welk alternatief dan ook.

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect