Trump doet privégevangenissen bloeien

Opgepakte migranten in een detentiecentrum van CoreCivic in Arizona. Het privébedrijf kreeg onlangs een miljoenencontract voor een nieuwe instelling. ©© afp

De privatisering van gevangenissen in de Verenigde Staten leek voorbij. Maar onder Donald Trump hebben gul donerende commerciële gevangenisbedrijven weer een goede hoop op groei.

Eloy, een dorpje in de zuidelijke Amerikaanse grensstaat Arizona, bestaat uit een zanderig pleintje en een pompstation waar buurtbewoners bij de frisdrankautomaat staan te kletsen. Twee straten verderop is het restaurant van het dorp: een Mexicaans eettentje met een sterke geur van frituurvet. Boven de prullenbak hangt een poster waarop een carrière als gevangenisbewaarder wordt aangeboden, met goede arbeidsvoorwaarden. Met vier private detentiecentra is uitbater CoreCivic de grootste werkgever van het dorp.

Stadsmanager Harvey Krauss vertelt in het gemeentehuis dat de komst van CoreCivic ruim 15 jaar geleden een zegen was. Niet alleen brengt het banen naar een dorpje dat in verval is sinds de florerende katoenproductie er wegviel, Eloy krijgt van het bedrijf ook een bepaald bedrag per gevangenisbed voor het recht de gevangenis uit te baten. Daarnaast krijgt het dorp geld van de staat per inwoner, en door de gevangenis zijn er gemiddeld 7.000 extra inwoners in Eloy, dat zonder gevangenen 10.000 zielen telt.

'Die extra inwoners blijven rustig in hun gated communities, terwijl we met die inkomsten kunnen werken aan de infrastructuur en publieke voorzieningen', grapt Krauss. CoreCivic kwam na 2001 naar Eloy, toen de behoefte aan nieuwe detentiecentra was ontstaan door een groei van immigranten die illegaal de grens overstaken vanuit Mexico. Krauss verwacht dat Republikeins president Donald Trump voor eenzelfde groei zal zorgen.

Nieuwe contracten

Zo'n 8 procent van de ruim 1,5 miljoen gevangenen in de VS zit in privé-instellingen. Voor de detentie van illegale migranten is dat zelfs 65 procent. In augustus 2016 kelderden de aandelen van CoreCivic en Geogroup echter, de twee grootste uitbaters van private gevangenissen in de VS. In de laatste maanden van zijn presidentschap gaf Democraat Barack Obama aan dat de VS langzaam afstand zouden doen van private gevangenissen, nadat een uiterst kritisch rapport had aangetoond dat de hoeveelheid geweld en smokkelwaar er veel hoger ligt dan in overheidsgevangenissen.

Maar na de onverwachte verkiezing van Trump schoten de aandelen weer omhoog. Zijn belofte hard op te treden tegen ongedocumenteerde immigranten rijmt met zijn open houding over de privatisering van gevangenissen. Eind januari lekte een memo uit waarin de regering-Trump stelt dat de overplaatsing van gedetineerden van publieke naar private gevangenissen dit jaar ingezet moet worden. Het argument zijn de overvolle gevangenissen. Vreemd genoeg werd ook aangekondigd dat in de overheidsgevangenissen zo'n 6.000 werknemers afgedankt worden, 14 procent van het personeelsbestand.

Critici wijzen er fijntjes op dat CoreCivic en Geogroup respectievelijk 250.000 en 475.000 dollar bijdroegen aan Trumps campagne en inauguratieceremonie. Vorig najaar hield Geogroup zijn jaarlijkse conferentie zelfs in Trumps luxegolfresort in Miami , wat wederom aangeeft hoe kort het lijntje tussen deze regering en de privategevangenisindustrie is.

Miljardenomzet

Amper was Trump ingezworen of zijn minister van Justitie Jeff Sessions trok Obama's richtlijnen in om de contracten voor privégevangenissen af te bouwen. In april vorig jaar sloot Geogroup meteen een deal ter waarde van 110 miljoen dollar voor een nieuw detentiecentrum in Texas. Eind vorig jaar kreeg CoreCivic uitzicht op een contract van 100 miljoen voor een soortgelijke instelling in de staat Indiana. Tussendoor polste de immigratiedienst ICE private partners ook voor nieuwe of ruimere faciliteiten in grote steden als Chicago, Detroit en Salt Lake City.

Nieuwe contracten voor detentiecentra komen met een beloofde bezettingsgraad van rond 90 procent over een periode van tien tot twintig jaar. Daarmee zijn bedrijven als Geogroup en CoreCivic, vorig jaar goed voor een respectieve omzet van 2,3 en 1,7 miljard dollar, lange tijd van winst verzekerd als ze eenmaal hun contract hebben binnengehaald. 'Vandaag krijgen de privégevangenissen hun beloning voor de investeringen in Trump', zei de Democraat Bernie Sanders naar aanleiding van de gelekte memo.

Ongrondwettelijk

Toch heeft niet iedereen dollartekens in de ogen. Op een klein uur rijden van Eloy, door de Sonorawoestijn waar metershoge cactussen en grillige stekelbosjes het landschap uitmaken, ligt de uitgespreide stad Phoenix. Hier richtte advocaat John Darcey de ngo Abolish Private Prisons op. Volgens hem is de privatisering een perverse economische prikkel die via lobbygroepen tot meer opsluitingen zal leiden. Hij stelt ook dat het is bewezen dat winstmaximalisatie de omstandigheden binnen de gevangenismuren geen goed doet. Daarom zet Darcey een rechtszaak tegen de federale overheid op, waarin hij wil aantonen dat de privatisering tegen de grondwet indruist.

'Het zal moeilijk worden', zegt hij. 'Maar ik wil aantonen dat niets publieke personen verbiedt belangen te hebben in de private gevangenisindustrie, en dat daardoor de constitutionele onafhankelijkheid van onze rechtsspraak beïnvloed kan worden.'

Volgens Krauss, de stadsmanager van Eloy, is nadenken over het gevangenissysteem vooral een filosofische kwestie, die buiten zijn taak ligt. Hij moet uit naam van de gemeenteraad geld verdienen, dus dat doet hij. Hoewel hij zijn mening over private gevangenissen niet wil geven, heeft hij wel een mening over een geprivatiseerde politiemacht, waarover wordt gesproken in een buitenstad in Phoenix. 'Oh, dat klinkt niet best', zegt hij. 'Dat zou een financiële prikkel geven om meer mensen te arresteren en hogere parkeerboetes uit te delen. Daar moeten we mee uitkijken.'

KORT

Zo'n 8 procent van de Amerikaanse gedetineerden zit in een privégevangenis. Bij detentiecentra voor illegale migranten is dat zelfs 65 procent. President Barack Obama besliste de contracten met de veel onveiligere private instellingen af te bouwen. Donald Trump, die zeker 725.000 dollar campagnefondsen ontving van de grootste twee private gevangenisuitbaters, maakte die koerswijziging echter weer ongedaan.

Gesponsorde inhoud

Partner content