Viagra voor ondernemingen

©Tim Dirven

Hoe maken werknemers het verschil voor een onderneming? Het is de heilige graal van managementstudies en die heilige graal heet al tien jaar 'engagement'. Engagement is de viagra van het personeelsbeleid. Het is de extra boost die van een haperend bedrijf een topbedrijf maakt. U mag dat viagra- effect trouwens vrij letterlijk nemen. Een knappe studie onderzocht hoe het engagement van medewerkers een effect heeft op de tevredenheid van klanten. Dat wordt statistisch uitgedrukt in de vorm van een correlatie, wat toelaat de sterkte van het effect te vergelijken met andere wetenschappelijke bevindingen, bijvoorbeeld met het effect van medicatie. Sta me toe de slotconclusie te citeren: 'De correlatie tussen het innemen van Viagra en seksuele prestaties bij mannen is r = .38, wat vergelijkbaar is met de correlatie, r=.43, tussen de betrokkenheid van medewerkers en de klantentevredenheid één jaar later.' U leest het goed, engagement is het blauwe pilletje voor topprestaties buiten het bed. Twijfel niet langer, iedereen aan de pil.

Was het maar zo eenvoudig. Want er is geen blauw pilletje dat je als onderneming even gemakkelijk kan uitdelen. We weten zelfs niet goed wat engagement precies is. Is het bevlogenheid, een aanstekelijke, daadkrachtige goesting om erin te vliegen? Of is het eerder betrokkenheid, een bijna cultusachtige identificatie met het bedrijf? Er heerst een babylonische spraakverwarring. Zoveel soorten engagement, zoveel metingen. Er is geld te verdienen met het meten van engagement en dus breng je maar beter je eigen instrument op de markt.

Maar het echte probleem is niet de meting. Het zijn de spelletjes die gespeeld worden. Ik hijs hier de rode vlag voor praktijken die bedoeld zijn om het engagement van medewerkers kunstmatig omhoog te drijven. Er is een hele industrie ontstaan van sprekers, consultants en wetenschappers die bedrijven advies geven over hoe ze het engagement van hun medewerkers kunnen aanwakkeren.

Ik doe er gezwind aan mee. Wekelijks krijg ik vragen in mijn mailbox naar tips and tricks om het engagement te verbeteren. Dan stuur ik wetenschappelijke papers door of kom ik spreken over hoe je als leider beter kan luisteren, hoe je mensen kan aanmoedigen om hun job zelf vorm te geven, hoe je geregeld overlegmomenten kan organiseren, of hoe er een hele reeks van psychologische interventies bestaat om het motivationele vuur aan te wakkeren.

Maar ik ben het beu. Ik speel niet meer mee. Want het is enkel dat: tips and tricks. Er is geen fundamentele bekommernis om het welzijn van mensen. Nee, we gebruiken het welzijn van mensen, hun mentale gezondheid, louter als een instrument, als een trucje om hen meer en beter te laten presteren. De manager wordt een paardenfluisteraar, een hondentrainer, die met de juiste trucs en bewegingen het paard over de omheining en de hond door de hoepel laat springen.

In zijn extreemste vormen is het ronduit degoutant. Een collega postte enthousiast een studie die aantoonde dat mensen harder werken als ze op het werk zelf de muziek mogen kiezen. Bah, degoutant. Dat is trouwens geen nieuw inzicht. Om exact dezelfde reden moedigden de opzichters op de katoenvelden de slaven aan te zingen. Dan werkten ze harder en dachten ze niet aan de miserabele omstandigheden waarin ze moesten werken. Of wat te zeggen van de onderneming die hevig bespaart op het personeel maar hen vervolgens op mindfulnesstraining zendt om met de werkdruk te leren omgaan?

Het is tijd voor bezinning in de engagementindustrie. Hoe oprecht is de bekommernis om het welzijn van medewerkers in je onderneming? Ik werp geen steen naar leidinggevenden. Die spelen vaak mee in een spel dat het hunne niet is. Ze worden afgerekend op het engagement van hun medewerkers. Het mentale welzijn van je medewerkers als target, ga er maar voor staan. Een vragenlijst, scores in een excel-formule en hup, wie met zijn team een score van 65 procent of meer haalt op de maandelijkse of jaarlijkse engagementsurvey, krijgt een bonus. Je speelt met vuur. De ongelukkige leider ziet geen andere oplossing dan zijn toevlucht te nemen tot het arsenaal aan engagementtrucjes. Dat kan anders. Hoe? Dat leest u in de volgende column over twee weken.

Frederik Anseel

Professor bedrijfspsychologie aan King's College Londen

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content