'Assez!', zeggen ze in de Ardennen

Bastenaken, waar Benoît Lutgen burgemeester is. De voorzitter van het cdH cultiveert zijn imago van eigengereide Ardenner. ©© Anthony Dehez

CdH-voorzitter Benoît Lutgen dropte afgelopen week een politieke bom door de drie regeringen op te blazen waarin zijn partij samen met de PS regeerde. 'Iemand moet de stal uitmesten', reageert zijn achterban tevreden. Maar de vraag is of het cdH wel als winnaar uit deze impasse komt.

'Een echte Ardenner ...' Louis Lecomte klopt met zijn knokkels op de toog. Lutgen slaat op tafel wanneer het nodig is, bedoelt de patron van Café des Sports. Benoît Lutgen heeft door de PS te dumpen en zo de stekker uit de Waalse, de Brusselse en de Franse gemeenschapsregering te trekken eens goed op tafel geklopt, vindt Lecomte. 'Iemand moet de stal uitmesten. Wat er daar in Brussel gebeurd is bij, zeg het eens...' Samusocial? 'Juist. Dat is toch ongelofelijk? Stelen van de mensen zonder dak boven het hoofd.' Nu maakt hij scheppende bewegingen met beide handen. Politici zijn graaiers, vindt Lecomte. 'Maar over Benoît Lutgen hoor je mij geen verkeerd woord zeggen. Het is goed dat het liedje uit is voor de PS.'

Het is 150 kilometer rijden van Brussel naar Bastenaken, het merendeel hobbelend over gebarsten beton. Lutgen, burgemeester en partijvoorzitter van de Frans- talige humanisten van het cdH, legt het traject bijna elke dag met de wagen af. Hij zit zelf achter het stuur. Vaak reist een van zijn honden mee. De 47-jarige Lutgen is kettingroker, vrijgezel, geheelonthouder, motorrijder en jager. Hij cultiveert gretig het imago van de eigengereide Ardenner. Zijn afwijzing om in 2014 met de N-VA in zee te gaan en voor een regionale en Brusselse coalitie met de PS te kiezen, illustreerde hij met het motto van zijn jachtclub: 'Résiste et mords', weerstand bieden en bijten.

Lutgen is de verpersoonlijking van la vie rurale, het goede Waalse plattelands- leven. Brussel is voor de gemiddelde Luxemburger een ver en onbekend oord, ook de grootstedelijke perikelen van Luik of Charleroi zijn hem vreemd.

Dit is een dunbevolkte streek van uitgestrekte bossen, van everzwijnen en velden, van boeren en jagers en met een ongepolijste 'kermesse-choucroute-boudin'-cultuur. Maar ook van horeca-uitbaters en immomakelaars in de regio met de laagste werkloosheidscijfers van Wallonië. De lokale politici liggen vooral wakker van de bouw van serviceflats, de leegstand in het commerciële centrum en het aanwakkeren van het herdenkingstoerisme. Bastenaken was het epicentrum van het Ardennenoffensief, de laatste wanhopige tegenstoot van de nazi's in de Tweede Wereld- oorlog.

In de rest van Wallonië en in Brussel is het cdH de voorbije decennia electoraal gedecimeerd. Hier liggen zijn laatste bastions. In Bastenaken stemde meer dan de helft van de tienduizend kiezers voor Lutgen. Maar de stroom aan schandalen bij de socialisten, vooral in Brussel, dreigde coalitiepartner cdH tot diep in de Ardennen mee te sleuren. 'We kregen steeds vaker de vraag: 'Wisten jullie hiervan?'', zegt Coralie Bonnet, lokaal partijwoordvoerder. 'Dat was zeker niet het geval, maar de indruk bleef hangen. In de gemeentes wordt door veel mensen hard en belangeloos gewerkt. Onze waarden en imago zijn besmeurd door de schuld van enkelen.' Ze noemt de beslissing van Lutgen om drie regeringen te doen vallen 'moedig'.

Dat vindt ook gemeenteraadslid Guy Petit, ooit nog politiek medewerker van Guy Lutgen. De vader van Benoît schopte het van onderwijzer in Bastogne tot minister in de Waalse regering. 'Benoît is, net zoals zijn vader, een onbuigzaam en doortastend politicus die steeds gericht is op de ontwikkeling van de regio. Ook al is Brussel ver weg, in de Ardennen vinden we ook dat het op een gegeven moment genoeg is geweest. En we zijn fier dat het Benoît is die de stap heeft gezet. Ook al zal hij moeten zweten in de onderhandelingen.'

Geen decumul

Toch speelt er meer dan enkel de graaischandalen. 'Zeker in de Waalse regering gaat het al een tijdje slecht tussen de PS en het cdH', zegt politicoloog Jean Faniel, de directeur van de politieke onderzoeks- instelling CRISP. De twee partijen zijn het over zowat alles gloeiend oneens. De fiscale hervorming, waarbij de Waalse regering wil sleutelen aan de verkeersbelasting en aan de onroerende voorheffing, komt maar niet van de grond. Een Waalse zorgpremie, die de ouderenzorg moet financieren, raakt maar niet ingevoerd. En de hervorming van het Franstalige onderwijs, dat internationaal heel slechte punten krijgt, zit geblokkeerd.

Hoewel het cdH en CD&V elkaar op veel vlakken niet verstaan - beide voorzitters spreken elkaars taal maar tot op zekere hoogte - kampen ze als centrumpartij met hetzelfde probleem. CD&V moet naar links als de N-VA zich op rechts manifesteert. Bij het cdH is het de door de communisten opgejaagde PS die de christen- democraten rechtsaf dwingt. 'Het cdH kiest weer volop de lijn van de landbouwers, de leerkrachten en de middenstand', zegt Faniel, 'terwijl de PS trouw blijft aan haar arbeidersachterban. Benoît Lutgen heeft de analyse gemaakt dat zijn partij meer kan binnenhalen in een coalitie met de liberale MR. Hij heeft de schandalen aangegrepen om met de MR in zee te kunnen gaan.' Dat het dumpen van de besmette PS voor de Brusselse cdH'ers als een koude douche kwam, lijkt voor de op Wallonië georiënteerde Lutgen van minder belang.

In een klap raakt het cdH af van het imago dat ze scotché zijn - zijn lot heeft vastgebonden - aan de PS. Onder het voorzitterschap van de Brusselse Joëlle Milquet, die de partij van 1999 tot 2011 leidde, werden de Franstalige humanisten de vaste coalitiepartner van de socialisten. Dat verzekerde het cdH van de macht, maar het leidde er ook toe dat de kiezers de partij als overbodig begonnen te zien. 'Lutgen beseft dat hij op een electorale afstraffing in 2019 afstevende', zegt Faniel. 'En hij had twee opties. Die blamage rustig afwachten of er iets aan proberen te doen. Dat laatste heeft hij gedaan met zijn beslissing de PS opzij te schuiven. Het kan goed aflopen of het kan mislukken, maar hij heeft het dan op zijn minst geprobeerd.'

De afgelopen dagen leerden dat de Waalse en Brusselse formaties geen wandeling door het park worden voor het cdH. De MR, die in beide regio's in de oppositie zit, heeft wel oren naar het aanbod van Lutgen. Maar DéFI, dat in Brussel samen met de PS en het cdH bestuurde, verkoopt zijn vel duur. Net zoals de groenen van Ecolo, die tot nog toe in de oppositie zaten. Beide partijen willen vermijden dat Lutgen uit de strijd komt als een witte ridder die heeft afgerekend met de in ongenade gevallen PS.

DéFI en Ecolo zetten zwaar in op politieke vernieuwing, waarbij de groenen hameren op de invoering van de decumul. Maar de boegbeelden van het cdH houden graag vast aan hun parlementszitje om de belangen van hun gemeente te verdedigen. Zo is Waals viceminister-president Maxime Prévot ook titelvoerend burgemeester van Namen.

De zaak-Milquet

Bovendien kampt het cdH met zijn eigen schandaaltje. Het parket-generaal onderzoekt of Joëlle Milquet onrechtstreeks overheidsgeld heeft gebruikt voor haar campagne. De zaak leidde vorig jaar tot haar ontslag als Franstalig minister van Onderwijs. Nu eist DéFI-voorzitter Olivier Maingain dat Milquet eerst uit het cdH wordt gezet.

De eisen zijn zo verregaand dat het valt te betwijfelen of de door Lutgen gedroomde coalitie met de MR, DéFI en Ecolo ooit van de grond komt. In Wallonië is een regering met enkel het cdH en de MR mogelijk, maar in Brussel is DéFI nodig en in de Franse gemeenschapsregering DéFI of Ecolo. 'Het kan dus wel eens heel lang duren. En hoe meer tijd verstrijkt, hoe realistischer andere coalities worden', zegt Faniel.

Andere coalities, dat betekent de terugkeer van de PS en zonder het cdH. 'De MR en de PS gaan elkaar niet spontaan in de armen vallen, maar ik sluit zeker niet uit dat ze elkaar op de lange termijn vinden', zegt Faniel. De meesterzet van Lutgen kan gruwelijk verkeerd uitpakken, waardoor niet de PS maar uiteindelijk het cdH overal wordt buitengeduwd. Al blijft het voor de MR niet evident om met de door schandalen geteisterde PS in zee te gaan. Maar zelfs als de PS voor twee jaar in de oppositie wordt gedwongen, sluit dat niet uit dat de socialisten in 2019 toch een politieke rol van betekenis spelen. Met het 'verraad' van Lutgen heeft het cdH zich bij alle partijen een onbetrouwbare partner getoond. Het moet nog blijken of de jager zichzelf in de voet heeft geschoten.

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect