Begeren wat niet bereikbaar is

Een Jaguar met dichtgelaste deuren van Frederik Van Simaey. ©© Dienst Cultuur & Erfgoed gemeente Koksijde

Wat is de waarde van kunst? En wat bepaalt die waarde of wat betekent dat? Op die vragen zoekt de boeiende expo 'Only art can break your heart' in Koksijde een antwoord.

Aantrekking, ontluistering, verwondering en walging overvallen ons op de tentoonstelling 'Only art can break your heart' in kunstencentrum Ten Bogaerde in Koksijde. Wat een goeie expo nodig heeft dus. 'Een mens is snel geneigd om een eenvoudig verschil te maken tussen wat ons aantrekt en afstoot. Maar in de realiteit is die ervaring veel complexer', zegt Niko Goffin, diensthoofd Cultuur en Erfgoed in Koksijde. Hij leidt ons door de tentoonstelling. Curator Maria Rabbé selecteerde elf werken uit de collectie van FRAC Grand Large - Hauts-de-France, het Franse kunstencentrum waarmee Ten Bogaerde nu voor de derde maal in zee gaat.

De tentoonstelling ontleent haar naam aan een kunstwerk van Johan Van Geluwe. Op een glinsterende zilverkleurige affiche staat een in zwarte hoofdletters geprinte boodschap: 'Only art can break your heart, only kitsch can make you rich'. Daaronder een stempel met de tekst 'The museum of museums' en een Belgisch adres. 'Van Geluwe richt fictieve kunstinstellingen op en stelt zo het museum als instituut in vraag', duidt Goffin. De kunstenaar benadrukt de spanning tussen de emotionele en de commerciële waarde van een kunstwerk. En dat is de essentie van de expo. Waarom vinden we iets aantrekkelijk? Is instinct een geloofwaardige barometer, of een misleidend vooroordeel?

Kaviaar tegen de muur

Goffin gaat samen met ons op zoek naar een antwoord. Het werk van de Duitse kunstenaar Georg Herold vliegt er meteen in. Zonder titel, maar met kaviaar. Een uitgesmeerde goudgeel gekleurde smurrie van duizenden exclusieve viseitjes, gekleefd op een groot wit canvas, weerspiegelt de vraagstelling rond artistieke waarde, investering en verspilling. Het oogt wat armzalig. 'Dit werk neemt de marktwaarde van kunstwerken op de korrel', stelt Goffin. 'Als een kunstenaar schildert met kaviaar zou zijn kunst meer waard moeten zijn.' De productiekosten waren alvast niet van de poes.

'Viande', een werk van Jan Fabre uit 1996, hangt op boven een lage ronde sokkel. Bij een eerste blik lijkt het een grote glinsterende homp vlees, een blinkend karkas. Wanneer we dichterbij komen blijkt de glans een weerkaatsing van licht op de schilden van honderden scarabeeën en andere kevers. Ze verslinden én verbergen het vergankelijk vlees. Als symbool voor de misleidende aantrekking van een vluchtig verlangen?

'Jan Fabre werkt vaak met het beeld van de mestkever, als metafoor voor de heropleving, de vernieuwing', licht Goffin toe. 'Zijn fascinatie voor insecten begon bij een boekje dat hij als kind cadeau kreeg van zijn oom. Een soort encyclopedie, geschreven door de Franse entomoloog Jean-Henri Fabre, zijn vermeende overgrootvader.' Hoewel er uiteindelijk geen genetische link bleek te zijn tussen Jean-Henri en Jan Fabre, zal die spirituele overgrootvader de kiem leggen voor Jan Fabres artistiek oeuvre.

Wat verder hangt een donkergrijs rechthoekig reliëf, niet groter dan een blad papier. Het is een werk van de Franse kunstenaar Bruno Dumont en heet '21-29,7', de exacte afmetingen van een A4-blad. Het lijkt wel fluweel. 'Het zijn breekmessen', doorprikt Goffin. 'Aaibaar maar scherp.'

Aanraken mag

We naderen een schuin geparkeerde grijsgroene Jaguar, Serie III XJ12 Sovereign, centraal in de hal. 'De Belgische kunstenaar Frederik Van Simaey werkt rond bestaande objecten waar hij een nieuwe betekenis aan geeft, door iets toe te voegen of weg te nemen', duidt Goffin. Het duurt even voor we de afwezigheid van de deuren opmerken. Ze zijn dichtgelast. 'Je kan er niet in. De afgesloten luxewagen staat voor de begeerte van het onbereikbare.' En de heerlijke frustratie die daarmee gepaard gaat.

Van het onbereikbare naar de tastbare kunst van Leo Copers. Naast een reeks van acht kaders, met bladkoper afgedekt, hangen twee paar witte handschoenen. 'Het is een participatief werk, hier mag je aankomen', zegt Goffin. 'Maar de meeste bezoekers durven niet. We moeten het vaak herhalen. Doe maar!' We nemen de handschoen op, trekken ze aan en nemen het koperen deksel weg. Daarachter schuilt een tekening van Pierre-Joseph Redouté, plantkundige en hofschilder van koningin Marie-Antoinette, aan het eind van de 18de eeuw. Het zijn rozen. Copers bewerkte ze met bloed en refereert daarmee onder meer aan Doornroosje, die zich prikte aan de giftige doornen en daardoor levenslang in slaap viel. 'Leo Copers speelt met risico, er schuilt altijd gevaar in zijn werk. Hij beweert ook dat het hier gaat om besmet bloed.'

Achteraan in de expohal hangt een grote spiegel, bespat met witte vlekken. Het verstoort ons spiegelbeeld. We komen dichterbij en informeren wat erop hangt. 'De door de kunstenaar gekozen materialen zijn spiegelglas en sperma', weet Goffin. We deinzen even terug. 'Dit kunstwerk van Philippe Meste draait rond nieuwsgierigheid en afkeer. De kunstenaar werkt vaak rond seks en geweld, volgens hem de enige interesses van de mens', zegt Goffin. 'De mens is een wreed beest. Daar moet kunst om draaien.'

'Only art can break your heart' loopt nog tot 23 september in Koksijde.

www.koksijde.be/ kunstencentrumtenbogaerde

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content