Britse chemiereus verkiest Antwerpen boven Rotterdam

Na Houston in Texas is de haven van Antwerpen (foto) de belangrijkste petrochemische cluster in de wereld. ©Hollandse Hoogte / Peter Hilz

De Britse chemiegroep Ineos staat op het punt 2,7 miljard euro te investeren in twee chemiefabrieken in de Antwerpse haven, goed voor 500 jobs. Ook Rotterdam was in de running, maar het zou bakzeil gehaald hebben.

Ineos maakte midden vorig jaar bekend dat het 2,7 miljard euro aan investeringen in chemiefabrieken in Noord-Europa plant. De keuze zou gaan tussen Rotterdam en Antwerpen. Maar volgens de jongste berichten zou Ineos definitief voor Antwerpen hebben gekozen. Er moeten nog wat punten en komma's worden geregeld, maar de grote hordes lijken genomen.

Het is voor het eerst in 20 jaar dat een nieuwe kraker op het Europese vasteland gebouwd wordt. Een kraker is het hart van de chemie. Via een industrieel proces kraakt hij de molecules van aardolieproducten in kleinere molecules die de basisgrondstoffen voor de chemische industrie vormen.

Normaal zou je verwachten dat de chemische sector krakers in de VS bouwt, waar de schaliegassector boomt. Maar Ineos verkiest Europa. Het gaat in tegen de trend om basischemie te verhuizen naar het Midden-Oosten en China.

De twee fabrieken moeten in 2023 klaar zijn en 500 rechtstreekse jobs opleveren. Op piekmomenten zouden 3.000 tot 4.000 mensen aan de bouw ervan werken.

Antwerpen krijgt twee nieuwe fabrieken

Ineos wil een kraker en een pro- paandehydrogenatiefabriek (PDH) op de Antwerpse rechteroever bouwen. De kraker zal ethaan van Amerikaanse schaliegasbronnen uit de VS omzetten in ethyleen, dat wordt gebruikt bij de productie van plastics. Met de kraker is een investering van meer dan 1,5 miljard euro gemoeid.

De PDH-fabriek zal propaan omzetten in propyleen, een stof die Ineos op zijn vijf andere sites in de Antwerpse haven verwerkt in polypropyleen. Het gas propyleen is na ethyleen het belangrijkste basisproduct in de chemiesector. Het wordt gebruikt voor de productie van acrylzuur, superabsorberende luiervullingen en polypropyleen, de harde kunststof in auto-onderdelen, pijpleidingen, verpakkingen en elektronica. Die fabriek zou 1 miljard euro kosten.

Rotterdam zou uitgeschakeld zijn

Antwerpen onderhandelt al meer dan zeven maanden met Ineos om de mega-investering binnen te halen. Aanvankelijk wou de Britse groep de twee projecten verdelen over haar bestaande West-Europese vestigingen. Onmiddellijk kwamen de vestigingen in het Schotse Grangemouth en het Noorse Rafnes in beeld, waar uitbreiding mogelijk was.

Maar midden vorig jaar maakte Ineos bekend het de twee fabrieken wegens synergievoordelen op één plaats wou samenbrengen, ergens 'langs de kust van Noordwest-Europa'. Antwerpen en Rotterdam kwamen als de topfavorieten uit de bus. Ineos heeft in Antwerpen verschillende vestigingen. In Rotterdam is de Britse chemiegroep niet aanwezig.

Het Rotterdamse havenbestuur zou de Britten een ongerepte site (greenfield) aangeboden hebben op de opgespoten Tweede Maasvlakte, waar nog veel plaats is.

Maar Ineos zou voor Antwerpen hebben gekozen omdat het gros van de eindproducten van de twee fabrieken voor de chemische cluster in Antwerpen is bestemd. Investeren in Rotterdam betekent pijpleidingen aanleggen of extra transport. Voor Ineos is dat ongekende materie.

Op de Antwerpse rechteroever zou Ineos een site toegewezen krijgen midden in de chemische cluster van de haven. Daar zou het Havenbedrijf ruimte vrijmaken door Ineos een stuk van de concessies van Solvay (braakliggend terrein), Monsanto (de helft van zijn concessie waar nu de Roundup-fabriek staat, sinds kort van Bayer ) en de Zwitsers-Russische olietrader Gunvor (de voormalige BRC-raffinaderij) te geven. De onderhandelingen met Gunvor zijn nog niet volledig afgerond.

De beslissing is belangrijk voor onze haven...

De investering zou, los van de 500 directe en mogelijk nog eens 1.000 indirecte jobs, fantastisch nieuws voor de Antwerpse haven en de Belgische chemiesector zijn.

Een nieuwe kraker betekent een forse versterking van de chemische sector in Antwerpen, na Houston de belangrijkste petrochemische cluster van de wereld.

Antwerpen heeft al drie krakers (naftakrakers, geen ethaankrakers): een bij BASF en twee bij Total. De nieuwe kraker is er een voor ethyleen, een basisgrondstof in de chemie. Die kan zich dankzij de kraker verder ontwikkelen.

De investering van Ineos bevestigt de Antwerpse haven als de chemische hotspot van Europa en is belangrijk voor de verankering van de chemie in Europa en Antwerpen. Het toont aan dat chemie de motor is van de Antwerpse haven. Vorig jaar werden al voor 5 miljard euro investeringen in de Antwerpse chemie aangekondigd.

... en voor de Belgische economie

Ineos is niet de eerste chemiegroep die een nieuwe PDH-fabriek in Antwerpen wil bouwen. In oktober maakte het Oostenrijkse chemie- bedrijf Borealis bekend dat het 1 miljard euro investeert in een nieuwe propyleenfabriek in zijn vestiging in Kallo. Dat zal 100 extra jobs opleveren. De fabriek wordt begin 2022 opgestart.

Enkele maanden geleden kondigde ook het Duitse chemiebedrijf Covestro aan dat het 300 miljoen euro pompt in een nieuwe fabriek voor de productie van aniline, een bouwsteen voor polyurethaanschuim en isolatiematerialen. Ook daar is de opstart gepland voor 2022. Hoeveel extra jobs die investering oplevert, is onduidelijk. Covestro ontstond in 2015, toen het Duitse Bayer zijn chemiedivisie afsplitste.

Ineos maakte vorig jaar ook nog bekend dat het 150 miljoen investeert in de productie en de opslag van ethyleenoxide in Zwijndrecht.

De afgelopen jaren werd in de Belgische chemiesector - die 60.000 mensen werk verschaft - jaarlijks circa 2 miljard euro geïnvesteerd, voornamelijk in uitbreidingen van bestaande installaties.

De investeringen van Ineos en Borealis zetten Antwerpen weer op de wereldkaart en bewijzen dat België nog altijd in de wereldwijde chemiesector meespeelt, ondanks de gigantische complexen die de afgelopen decennia zijn neergepoot in het Midden-Oosten, Singapore en Houston (Texas).

De nieuwe geplande PDH-installaties alleen al hebben elk een capaciteit van 750.000 ton propyleen per jaar. Dat komt neer op een kleine 15 procent van de totale productie van Europa.

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect