De tintenkillers van Jef Colruyt

Fien Leysen leert omgaan met de dood van haar vader in de theatervoorstelling 'Wat (niet) weg is'. ©Nathalie Vermuyten

Theatermaakster Fien Leysen verloor haar vader en schreef een brief aan Jef Colruyt. Die is het vertrekpunt van een hartroerende multimediale voorstelling over gemis en verlies.

Een openstaande kist met videobanden. Een fotogene muur opgetrokken uit aaneengeplakte VHS-cassettes. Een tafel met een papierstapel. Een exemplaar van de Van Dale, opengeslagen op de pagina met de letter 'g'. Alle woorden op de bladzijde zijn met een zwarte stift weggestreept, behalve twee: 'gemis' en 'gemissen'. Dat is het zowat. Verder zien we in de donkere kamer alleen Fien Leysen en de zes andere bezoekers van de voorstelling 'Wat (niet) weg is'.

Dat is het afstudeerproject van Fien Leysen (29) aan het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen. Het is geen eindwerk zoals theaterscholen er dozijnen afleveren: verdienstelijk maar snel vergeten. Leysen laat haar vader Kris voortleven in het theater. Dat leert een blik op de speellijst, want het stuk is dit cultuurseizoen overal, van Bonheiden en Hasselt tot de Arenbergschouwburg in Antwerpen en de Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS) in Brussel. Kris Leysen, bij de VRT producer van onder meer 'Het Liegebeest' en 'Tienerklanken', overleed in 2014 na een lange strijd tegen kanker.

De theatermaakster neemt ons mee naar een belendende ruimte. Het is er al even donker. We krijgen elk een hokje toegewezen met een bureau, een koptelefoon en een scherm. De monitor springt aan, Leysen kijkt ons recht in de ogen. In de video van een halfuur die volgt, licht ze toe hoe moeilijk het was om de dood van haar vader een plaats te geven. We zien videobeelden die hij van het gezinsgeluk filmde toen ze een kind was. Het verklaart de videobanden in het decor.

Ze vertelt dat het lichaam van haar vader na zijn dood aan de wetenschap werd geschonken. Vandaar de papierstapel van daarnet: het waren documenten van een universitair ziekenhuis voor lichaamsdonatie voor wetenschappelijk onderzoek.

De rode draad van de multimediale voorstelling is een vijf pagina's lange brief gericht aan Jef Colruyt, al 24 jaar CEO van de Colruyt Group. 'Geachte Heer Jef Colruyt', schrijft Leysen. 'In mei 2011 kocht ik in uw filiaal te Mechelen een product van uw huismerk Kangourou. Het betreft een doosje met tien inktwissers voor de prijs van 4,49 euro. Tintenkillers dus.'

Over de inhoud van de brief verklappen we niets, op dit na: Leysen schreef hem om de supermarktkoning te bedanken voor de stiftjes. Ze hielpen haar een herinnering over te houden aan haar vader. Iets met inkt en een blad papier. 'Heel veel dank', beëindigt de theatermaakster haar brief aan de CEO, 'voor het lezen, en voor de tintenkillers, en voor het besef dat sommige dingen nooit verdwijnen, en andere iets te snel.'

Aan het einde van het mooie stuk krijgt elke toeschouwer een kopie mee naar huis, begeleid door een kleine nota met de wenk om de brief naar Jef Colruyt op te sturen. En een adres in Huizingen. Een foutief adres, vertelt Leysen ons na afloop, gezeten op een stoel tussen de videobanden en de andere decorstukken.

Dat het adres verkeerd is, vertelde een nicht van de Colruyt-baas haar nadat ze de voorstelling zag op Theater aan Zee. Een ander familielid heeft de brief per mail laten bezorgen aan de CEO. Of hij hem al gelezen heeft, weet Leysen niet.

Maakt het iets uit? 'Toch wel. Dankzij de stiften van Jef Colruyt heb ik een tastbare herinnering aan mijn vader. In mijn hoofd is hij een mythisch figuur geworden. Zoals andere mensen een schrijver hebben die voor hen van grote betekenis is geweest, heb ik Jef Colruyt. Ik hoop ooit een reactie van hem te krijgen. Al is het maar: 'Mevrouwtje, mijn stiftjes dienen daar helemaal niet voor.'' (lacht)

De tintenkillers van Jef Colruyt hebben het gemis een beetje draaglijker gemaakt. Daar was het haar in de eerste plaats om te doen met 'Wat (niet) weg is': een troostrijke ruimte creëren waarin een complex en onvoorspelbaar rouwproces tastbaar kan worden.

'Onze maatschappij laat weinig ruimte voor rouwen. Alsof we vinden dat er een houdbaarheidsdatum staat op gemis. Daar had ik het in het begin verschrikkelijk moeilijk mee. Ik googelde erover: hoelang mag rouwen duren? Ik heb geleerd dat er geen deadline bestaat voor het missen van een dierbare, dat het met pieken en dalen gaat.'

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect