De Wever speelt het confederale spel, Di Rupo wil zonder N-VA regeren

De koning ontving gisteren N-VA-voorzitter Bart De Wever voor een verkennend gesprek. ©BELGA

N-VA-voorzitter Bart De Wever is pas bereid gesprekken aan te gaan met de PS over een federale regering als er onderhandeld kan worden over confederalisme. PS-voorzitter Elio Di Rupo ziet het anders. Hij mikt op een federale regering zonder de N-VA.

Vlaanderen rukt naar rechts, Franstalig België stemt centrumlinks. Zowel in Vlaanderen als in Brussel en Wallonië zijn er politiek logische coalities te smeden. Op basis daarvan tot een logische federale coalitie komen, is evenwel een helse opdracht. Net omdat het federaal zo moeilijk ligt, zou het in tegenstelling tot vijf jaar geleden ook wel eens lang kunnen duren om regionale regeringen te vormen. We lijken vertrokken voor een lange formatie. Een overzicht.

N-VA IS INCONTOURNABEL IN VLAANDEREN

In Vlaanderen is geen regering denkbaar zonder dat de N-VA er deel van uitmaakt. De Vlaams-nationalisten gaan er 7 procentpunten op achteruit en komen uit op 25 procent, maar ze blijven de grootste partij. Door de opmars van het Vlaams Belang, dat met 18,5 procent de tweede partij is geworden, zijn ze bovendien onmisbaar om een Vlaamse meerderheid te vormen.

De N-VA en het Vlaams Belang komen samen niet aan een meerderheid, maar raken er wel als de PVDA wordt meegeteld. Samen zullen die drie partijen nooit een regering vormen, maar de andere partijen hebben hun veto gesteld tegen een en/of twee van die partijen. Het betekent dat de N-VA sowieso in een volgende Vlaamse coalitie zal zetelen.

De vraag is dan met welke coalitiepartners N-VA-voorzitter Bart De Wever, die de coalitiegesprekken vandaag opstart met een gesprek met de PVDA, scheep gaat. Voorlopig sluit hij geen enkele Vlaamse partij uit, ook het Vlaams Belang niet. Hij wil met die partij het gesprek aangaan. Of hij ermee wil besturen, laat hij in het midden. 'Dat hangt van hen af. Ze hebben een groot mandaat gekregen en de vraag is wat ze nu gaan doen.'

Het Vlaams Belang deed er gisteren alles aan om zich als een potentiële partner in de markt te zetten. De aangekondigde lijst met breekpunten om in een coalitie te stappen werd, in tegenstelling tot wat eerder werd gecommuniceerd, toch niet publiek gemaakt. Met zo'n lijst dreigt het Vlaams Belang de deur naar besturen zelf dicht te gooien.

De kans dat het Vlaams Belang uiteindelijk in de regering belandt, is evenwel zo goed als onbestaande. Alle andere Vlaamse partijen sluiten een coalitie met het Belang uit. De meest voor de hand liggende coalitie is daardoor het voortzetten van de Zweedse meerderheid met de N-VA, Open VLD en CD&V. Zo'n meerderheid klopt ideologisch en haalt een ruime meerderheid van 70 op 124 zetels.

Het probleem met zo'n constellatie is dat het een coalitie van verliezers is. Alle drie de partijen gingen erop achteruit tegenover de verkiezingen van 2014. Bovendien is het de vraag of CD&V, dat zondag een zware klap heeft gekregen, zo'n centrumrechtse constellatie nog ziet zitten.

Een Bourgondische coalitie van de N-VA, Open VLD en de sp.a, zoals De Wever die in Antwerpen heeft gevormd, is dan een mogelijk alternatief. Al is ook zo'n coalitie er een van verliezers en ligt een huwelijk van de N-VA en de sp.a op Vlaams niveau voor die twee partijen nog moeilijker dan dat in Antwerpen al was.

Een coalitie met de groenen als derde partner kan wel een (zeer kleine) winnaar in de coalitie brengen, maar botst op dezelfde ideologische bezwaren als een coalitie met de sp.a. Bij de N-VA is te horen dat de partij na zo'n verkiezingsuitslag liever niet met links bestuurt.

De slotsom is dat het voortzetten van de huidige Zweedse coalitie de enige realistische mogelijkheid lijkt. Wellicht wordt daarom eerst een rondje met het Vlaams Belang gedanst, om vervolgens bij een coalitie in het centrum uit te komen.

PS IS AAN ZET, MAAR NIET ZEGEZEKER

In Wallonië, maar ietwat verrassend ook in Brussel, werd de PS de grootste partij. De Franstalige socialisten verloren weliswaar zwaar, maar door die eerste plaats kon PS-voorzitter Elio Di Rupo het initiatief voor de regeringsvorming opeisen. Voor de verkiezingen verkondigde hij voortdurend dat hij de 'meest progressieve regering mogelijk' wil vormen, waarmee hij een voorkeur voor Ecolo en de PTB leek aan te geven.

Als Di Rupo een as vormt met Ecolo heeft de PS zowel in Wallonië als in Brussel een derde partner nodig om een regering te vormen. De kans dat het de PTB wordt, is klein, want die partij zit niet te wachten om te besturen. Het cdH is dan een logische keuze, al is het uitkijken of Di Rupo zijn plan voor een zo progressief mogelijke regering aanhoudt nu Vlaanderen naar rechts is opgeschoven. Zo kan het tactisch beter uitkomen om bijvoorbeeld met de MR van premier Charles Michel in zee te gaan om zo een sterk Franstalig front te vormen.

In het kader van de federale regeringsonderhandelingen kan het voor de PS steek houden om de kat uit de boom te kijken. Al houdt dat ook een risico in, want zowel in Brussel als in Wallonië kan een alternatieve meerderheid zonder de PS op de been worden gebracht. In Wallonië kan dat bijvoorbeeld als de MR, Ecolo en het cdH samengaan. In Brussel hebben ze de bijkomende steun van DéFi nodig. Di Rupo heeft met andere woorden goede kaarten, maar moet toch opletten dat hij niet te hard gaat bluffen.

FEDERALE BLOKKAGE DREIGT

Terwijl het in Vlaanderen en Wallonië snel zou kunnen gaan om een regering te vormen, wordt het een huzarenstukje om een federale coalitie te bouwen. De koning ontving gisteren premier Michel, De Wever en Di Rupo voor een verkennend gesprek. De Wever gaf de koning een exemplaar van zijn boek 'Over identiteit' cadeau.

Een voortzetting van de uittredende Zweedse coalitie is geen optie. Ze heeft geen meerderheid, zelfs niet als het cdH de coalitie van de N-VA, CD&V, Open VLD en de MR versterkt. Een op papier logisch alternatief zou zijn dat de grootste partijen aan beide kanten van de taalgrens - de N-VA en de PS - aan tafel komen en dat die samen naar een meerderheid zoeken.

De Wever is enkel bereid te gaan praten met de PS als er onderhandeld kan worden over confederalisme, waarbij Vlaanderen en Wallonië afspreken wat ze nog samen willen doen. Volgens hem is het door de gespleten verkiezingsuitslag zelfs meer dan ooit aan de orde. 'Als mensen hun verstand gebruiken - maar dat gebeurt in dit land zelden - dan zou men nu onmiddellijk, zowel links als rechts, de confederalistische kaart op tafel moeten leggen', stelde hij.

Maar Di Rupo lijkt niet bereid dat gesprek aan te gaan. Hij ziet een andere oplossing voor de vorming van een federale regering, kondigde hij gisteren aan op de Franstalige zender RTBF. En dat is een regering zonder de N-VA. Een regering met christendemocraten, liberalen, socialisten en groenen. Zo'n regering heeft wel een meerderheid, maar geen meerderheid aan Vlaamse kant. Volgens Di Rupo kan zoiets lukken 'als CD&V, Groen, de sp.a en Open VLD de politieke wil hebben'.

Vermits de socialistische familie de grootste is, zou de PS de premier kunnen opeisen. Het is een scenario waarbij Di Rupo langs de grote poort zou kunnen terugkeren in de Wetstraat 16.

Voor sommige Vlaamse partijen is dat evenwel allerminst evident. Het zou betekenen dat de Vlaamse liberalen in een federale coalitie met linkse partijen stappen, en tegelijk in een centrumrechtse regering zitten in Vlaanderen. 'Dan haalt Open VLD de volgende keer nog 5 procent', zegt een liberaal.

Zo'n regering van nationale eenheid kan evenwel ook zonder Open VLD. Maar zo'n coalitie heeft amper zetels aan Vlaamse kant. CD&V, de sp.a en Groen samen halen amper 29 zetels, terwijl er 45 nodig zijn om een meerderheid aan Vlaamse kant te halen. Al is het, als op een bepaald moment moet worden gekozen tussen dat scenario of vervroegde verkiezingen, voor de betrokken partijen misschien wel een aantrekkelijke optie.

Het is geen toeval dat De Wever de andere partijen al waarschuwde dat er 'een majeur probleem' is als er een federale regering gevormd wordt zonder Vlaamse meerderheid. Maar zonder de N-VA is dat niet mogelijk. Of hoe De Wever zichzelf ook incontournabel probeert te maken op federaal niveau. Het gevolg is dat het allemaal wel eens heel lang kan duren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect