Een tweede leven voor onze heilige huisjes

De kerk van Malem, in het westen van Gent, doet nu dienst als een circusschool. ©jonas lampens

Naar de kerk gaan was nooit minder populair. Maar zodra het van zijn religie gestript is, blijkt het katholiek vastgoed nog wel enige aantrekkingskracht uit te oefenen.

'Kijk! Ik ben Jezus!' Ella (10) spreidt grijnzend haar armen, terwijl ze de aandacht van onze fotograaf probeert te trekken. De omgeving versterkt het beeld dat ze oproept. Ella bengelt 3 meter hoog aan een rode doek die is vastgemaakt in de nok van een oude kerk. Met de doek om haar middel zweeft ze met katholieke inspiratie elegant door de lucht. Hoewel, katholiek. 'Wacht, misschien ben ik wel Allah', klinkt het plots. 'Dat lijkt meer op mijn naam.'

Ella hoeft geen blaam van een priester te verwachten voor haar religieuze shopgedrag. De Malemse kerk waar ze haar kunsten uithaalt, is twee jaar geleden ontwijd. Vandaag is ze de thuisbasis van Circusplaneet, een Gentse circusschool. Waar ooit rijen katholieke buurtbewoners ingetogen misvieringen volgden, rollen nu een twintigtal kinderen joelend over elkaar heen op trampolines en matten. Waar de biechtstoel stond, is een toog waar wachtende ouders iets kunnen bestellen om te drinken. Het wijwatervat is gerecycleerd ter ondersteuning van een grote luidspreker.

Circusplaneet kocht de kerk in de Gentse wijk Malem in 2015, legt zakelijk leider Matthias Vermael uit. 'Voordien zaten we in de turnzaal van een basisschool. Maar we waren al een hele tijd op zoek naar een eigen plek. Alleen, vind maar eens iets dat aan de eisen voldoet, als je 7 of 8 meter in de hoogte moet kunnen werken. Zeker als je qua budget moet opboksen tegen projectontwikkelaars.'

Godsgeschenk

Voor Circusplaneet was het dan ook een - komt ie - godsgeschenk, toen de kerk van Malem op de markt kwam. 'De herbestemming van onderbenutte kerken was al een tijdje een thema in het Gentse', zegt Vermael. 'We hielden de optie dus in ons achterhoofd. In het buitenland zijn verschillende circusscholen in kerken gevestigd, we hadden dus enkele voorbeelden. Toen de kerk hier in Malem op de markt kwam, zijn we er dan ook vol voor gegaan. Voor ons is dit een toplocatie. Niet alleen qua ligging, we kunnen ons ook maatschappelijk engageren in de buurt.'

Kinderen die joelend door een kerk zwieren, het zal voor vrome katholieken misschien nog wat vreemd overkomen. Maar het is een beeld waar we best aan wennen. Want door de massale ontkerkelijking van de voorbije decennia staat een hele hoop religieus vastgoed te wachten op een tweede leven. Zo'n 450 kerken door heel Vlaanderen staan leeg, zei Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck eerder deze week. Voor een 60-tal kerken worden concrete projecten onderzocht.

Nu zijn kerken niet meteen evidente panden om zomaar in om het even wat anders om te toveren. Maar voorbeelden in binnen- en buitenland tonen aan wat mogelijk is. De Gentse Baudelokapel is sinds enige tijd omgeturnd in een hippe ontmoetingsplek voor foodies. In Kruibeke en Boom werden oude kerken verbouwd tot lofts. In Mechelen is het Patershof een luxehotel geworden. En in Ieper kan je fitnessen in de kerk. En ook over onze grenzen heen zijn er genoeg voorbeelden: skateparken, binnenspeeltuinen, zwembaden, concertzalen, bibliotheken, noem maar op.

Vlaanderen trekt ook al enkele jaren aan de kar. Een speciaal daartoe in het leven geroepen projectbureau staat steden, gemeenten en kerkgemeenschappen bij in concrete dossiers. Het Kenniscentrum Vlaamse Steden probeert ook inspiratie en expertise aan te reiken. Dat werpt vruchten af, met 60 dossiers in bespreking.

Het zijn overigens niet enkel kerken die op zoek zijn naar een tweede leven. Veel Vlaamse congregaties hebben ook andere vormen van vastgoed in portefeuille, waarvan ze niet altijd goed weten wat ermee aan te vangen. Dat gaat bijvoorbeeld om kloosters, maar evengoed om woningpanden of zelfs bouwgronden, vaak centraal gelegen in dorpen en gemeenten.

Meerwaarde

Veel congregaties worstelen met de vraag wat ze kunnen doen met die portefeuille vastgoed, op een manier die ook overeenstemt met hun waarden. De vermogensbeheerder Econopolis buigt zich daar mee over. Volgens de website derijkstebelgen.be zal het nieuwe vastgoedfonds van de groep zich onder andere over de toekomst van katholiek vastgoed ontfermen. 'Met oog op meerwaarde, uiteraard', aldus topman Geert Wellens aan de website. 'Maar we beogen ook een maatschappelijke meerwaarde.' Hoe dat concreet moet worden gezien, wil men bij Econopolis nog niet kwijt.

Wel duidelijk is dat de beweging naar een nieuwe toekomst voor het katholiek vastgoed volop is ingezet. Of hoe u straks misschien toch voor uw plezier weer richting de kerk trekt.

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect