Het geheime wapen van Wallonië

©Dieter Telemans

Bernard Delvaux maakte in tien jaar van het kneusje Sonaca een Waals luchtvaarticoon. Maar de productie verdween deels naar het buitenland. 'In ons land hebben velen de macht om iets te blokkeren, maar bijna niemand heeft de autoriteit om iets door te duwen.'

Slats en flaps. Het is niet de naam voor een komisch tv-programma, maar vakjargon voor de vliegtuigonderdelen waar 900 arbeiders dagelijks aan werken in de fabriek van Sonaca. Als we door de gigantische productiehal vlak bij de luchthaven van Charleroi wandelen, is het nochtans oorverdovend stil. Hier en daar staan enkele arbeiders te boren, zagen, vijlen en schuren aan halfafgewerkte onderdelen van vliegtuigvleugels. 'Dit is ambachtswerk, hier is geen plaats voor robots', zegt CEO Bernard Delvaux.

Het contrast tussen de verouderde fabriek en zijn energieke, gedreven en een tikje flamboyante topman kan onmogelijk groter. Delvaux draait nochtans al decennia mee aan de top van duffe overheidsbedrijven. In de jaren tachtig hielp hij John Goossens Belgacom (nu Proximus) om te vormen naar een modern telecombedrijf. Bij De Post (nu Bpost) deed hij die transformatie nog eens over als rechterhand van Johnny Thijs.

In 2008 mocht Delvaux zelf het roer in handen nemen bij Sonaca, nog een (Waals) overheidsbedrijf dat op sterven na dood was. Hij verdubbelde in nog geen tien jaar tijd de omzet tot 400 miljoen euro en zette een operationeel verlies van 65 miljoen euro om in evenveel winst. Daarvoor verhuisde Delvaux een deel van de productie naar fabrieken in Brazilië, China en Roemenië, waar bijna duizend mensen werken. Zijn motto: Belgische jobs redden door er elders meer te creëren.

U ijverde altijd voor de herindustrialisering van ons land. Lukt dat niet bij Sonaca?

Bernard Delvaux: 'We zitten in een perverse situatie van hoge druk op de prijzen door de weinige grote vliegtuigbouwers, de hoge Belgische loonkosten en het feit dat onze jobs moeilijk te automatiseren zijn. In Roemenië kost een uur arbeid 6 euro, in België 30 euro. De productiviteit in Roemenië is wat lager dan in België, maar nooit vijf keer, hè.'

'Ik zou minder delokaliseren als onze lonen lager zouden liggen. Als we 20 euro in plaats van 30 euro per uur zouden moeten betalen, zou ik veel meer activiteiten in België hebben. Want produceren in China genereert andere kosten: duurdere expat-managers, meer advocaten, hogere administratieve en logistieke kosten, schepen die maanden onderweg zijn.'

'Neem nu de logistiek en de e-commerce. Zalando en Amazon bouwen hun centra vlak bij de klanten. Spijtig genoeg gebeurt dat in Zuid-Nederland en Noord-Frankrijk, niet in België. Daar zijn twee redenen voor: de arbeidskosten en het gebrek aan arbeidsflexibiliteit. Als we die twee dingen regelen, keren duizenden jobs naar België terug.'

Is het daar niet te laat voor? Onlangs besliste UPS een nieuwe distributiecentrum te bouwen in Eindhoven. Die jobs zijn definitief verloren voor België.

Delvaux: 'Er komen nieuwe sectoren bij die gaan groeien. Het verhaal is niet voorbij. En we mogen ook wat veeleisender zijn aan onze Europese grenzen. Door strengere certificaten en milieunormen zouden we voorrang kunnen geven aan producten die in Europa gemaakt zijn. Dat is wat de Brazilianen ook doen met hun importtaks. Wie in China een robot importeert, betaalt 30 procent importtaks. De VS zijn theoretisch voor free trade, maar in realiteit zijn er zoveel verplichtingen dat ze altijd voorrang geven aan lokale productie.'

U pleit voor 'Europe First'?

Delvaux: 'Ja, Europa is naïef is als het zegt: 'Open alle deuren'. We moeten dezelfde wapens gebruiken als de grote landen.'

Gaat Sonaca in België nog uitbreiden?

Delvaux: 'We hebben in ons land 1.600 mensen aan het werk en dat willen we in stand houden. Daarom moeten we innoveren, bijvoorbeeld in nieuwe materialen of 3D-printing. We hebben dit jaar een opleidingsvliegtuigje ontworpen, gebouwd en op de markt gebracht. We hebben al dertig bestellingen, wat de productie voor heel 2018 en de helft van 2019 verzekert. Dat soort nieuwe banen moet de oude assemblagejobs vervangen. Vergeet niet dat het stabiel houden van de jobs in Wallonië ook de opdracht is van onze belangrijkste aandeelhouder, de Waalse overheid. Als we echter onze winst willen optimaliseren, moeten we natuurlijk meer delokaliseren.'

De Waalse regering staat open om een private aandeelhouder in het kapitaal van Sonaca toe te laten, maar de onderhandelingen met het investeringsfonds van Albert Frère zijn onlangs afgesprongen. Komt er nog een nieuwe partner?

Delvaux: 'Dat is een zaak van de aandeelhouders. Het momentum is nu wel voorbij, maar het principe blijft overeind. En ik kijk met vertrouwen naar de instap van een private partij, zoals ik heb meegemaakt bij Belgacom en Bpost. Ik denk dat de focus op het jobbehoud in Gosselies blijft. De Waalse regering zal altijd een controlemeerderheid behouden.'

Waarom nam u dit jaar het Amerikaanse LMI over, dat bijna even groot is als Sonaca?

Delvaux: 'Door die overname verkleinen we onze wisselkoersrisico's. Wij verkopen onze producten in dollar, maar een groot deel van onze kosten zijn in euro. Met LMI erbij is ongeveer de helft van onze omzet in dollar, terwijl ook de kosten in dollar zijn omdat we in de VS en Mexico produceren.'

'Met LMI halen we ook Boeing binnen als klant, naast Airbus, Embraer en Bombardier. Gaat het bij Airbus wat minder, dan zal het bij Boeing beter gaan, en omgekeerd. Bovendien zijn we in gesprek om te leveren aan de Comac 929, een nieuw Russisch-Chinees vliegtuig dat we mee willen ontwikkelen.'

Heeft de nieuwe Waalse regering, zonder de PS, iets veranderd voor Sonaca?

Delvaux: 'Eigenlijk niet. Daarom ben ik hier nog. Net als bij Belgacom en Bpost ooit is de afspraak gemaakt dat er geen politieke inmenging in het management komt. Het is misschien moeilijk te geloven, maar ik heb nooit politieke bemoeienis gekend. Men heeft me nooit gevraagd om iemand op te nemen in mijn directiecomité. Als ik iemand wil ontslaan of iemand wil aannemen, beslis ik zonder toestemming te vragen aan de politiek. De raad van bestuur, waar inderdaad nogal wat politici in zitten, heeft een niet-uitvoerende taak. Enkel strategische en budgettaire beslissingen komen aan bod.'

Dat is precies wat Sophie Dutordoir nu eist bij de NMBS.

Delvaux: 'Inderdaad. Ze probeert haar kansen op succes gaaf te houden.'

U werd ook gepolst om CEO te worden bij de NMBS. Waarom weigerde u dat? Er wordt gefluisterd dat het loon u niet beviel.

Delvaux: (kort) 'Dat was niet de belangrijkste reden. Ik heb indertijd de situatie bij de NMBS geanalyseerd, zoals ik ook bij andere overheidsbedrijven deed. Mijn naam duikt wel vaker op bij benoemingsdossiers. Ik ben een paar keer gecontacteerd, maar ik ben nooit in de procedure gestapt. De voorwaarden van succes waren volgens mij niet aanwezig. De NMBS had problemen met de verhouding tussen het operationele en de politiek, waar ik me niet aan wilde wagen. Ik zie dat nu ook in wat Dutordoir eist.'

U mengt zich als captain of industry graag in het publieke debat. Hoe staat Wallonië er economisch voor?

Delvaux: 'U moet dat breder zien. Wallonië, noch België, noch Europa evolueert even snel als de wereld errond. Dat baart me zorgen. De groeilanden worden steeds sneller, creatiever en economisch sterker. Wij, la vieille Europe, hebben het heel moeilijk om onze bedrijven te transformeren en onze economische structuren te veranderen. Die kwaal overstijgt Wallonië. Onze overheidsinstellingen zijn extreem complex. Daardoor is het voor een politicus heel moeilijk om iets te veranderen. In ons land hebben velen de macht om iets te blokkeren, maar bijna niemand heeft de autoriteit om iets te door te duwen.'

'We missen in heel veel domeinen een langetermijnvisie: energie, vergrijzing, mobiliteit en klimaat. De Zweden hebben een jaar geleden beslist om tegen 2040 volledig over te schakelen naar hernieuwbare energie. Daarvoor hebben ze een stappenplan over tientallen jaren vastgelegd. De conclusie was dat ze nu nog tijdelijk moeten investeren in kerncentrales. Je mag daar geen ideologische discussie over voeren, je moet het heel pragmatisch aanpakken.'

België heeft een 'Zweedse' coalitie. Is de regering-Michel niet ondernemingsvriendelijker en pragmatischer dan de vorige?

Delvaux: 'Ik wil niet aan politiek doen, maar je moet burgers een project geven dat de regeerperiodes overstijgt om hen te enthousiasmeren en ambities te geven. Die inspiratie ontbreekt nu, in Wallonië, België en Europa. President Kennedy beloofde begin jaren zestig dat de Amerikanen tegen het einde van het decennium op de maan zouden wandelen, en het is gebeurd. Daar lopen mensen warm voor. Het alternatief is dat mensen voor de PTB, voor populisme stemmen.'

'Bij Belgacom en Bpost heb ik gezien dat het mogelijk is. Daar heerste ook een klimaat van 'het is altijd zo geweest, we hebben altijd geld en mensen verloren'. Maar de stemming is gekeerd. Toen ik bij Sonaca aankwam, boekten we een operationeel verlies van 65 miljoen euro en schoof ik in mijn businessplan een ebitda van 50 miljoen euro naar voren. Iedereen op de raad keek mij aan met een blik van 'no way'. Maar vorig jaar zaten we erboven.'

De Amerikanen en de Britten zijn kandidaat om de opvolger van onze F-16 te leveren. Deze week beloofde de Franse minister van Defensie plots voor 4 miljard euro economische compensaties als België voor de Franse Rafale kiest. Hebt u als leverancier een voorkeur?

Delvaux: 'Nee. Maar het draait niet goed. De F-16 lag aan de basis van Sonaca, en ik vind het belangrijk dat ook de opvolger de Belgische industrie een economische boost kan geven. Het voorstel van de Fransen is onvoldoende duidelijk. Als ze de Rafale willen verkopen, moeten ze concreter worden.'

Waar staat u binnen tien jaar?

Delvaux: (geamuseerd) 'Ik weet het echt niet. Tot voor Sonaca ben ik elke vijf jaar van job veranderd. En kijk, ik ben hier al negen jaar. Ik heb een fantastisch team en met de overname van LMI heb ik een groot project. Ik ben dus niet in de mood om van job te veranderen. En hoewel ik niet het type ben dat vliegtuigen gaat spotten, vind ik de luchtvaart wel een mooie business.'

Begon zijn carrière bij een onderdeel van de groep Cockerill Sambre, waar zijn vader directeur was.

Werkte als consultant bij McKinsey. Was nadien directielid bij Belgacom (nu Proximus) en De Post (nu Bpost).

CEO van Sonaca sinds 2008.

Bestuurder bij de huizenbouwer Matexi en de denktank Itinera.

Bouwt vliegtuigonderdelen, vooral aanvalsboorden (slats) en verliesboorden (flaps), de uitschuifbare voor- en achterkant van de vleugel.

Hoofdzetel in Gosselies, naast de luchthaven van Charleroi.

Vestigingen in de VS, Brazilië, China, Roemenië, Duitsland en Canada.

Aandeelhouders: Bijna volledig in handen van vehikels van het Waalse Gewest

Omzet (2016): 400 miljoen euro.

Bedrijfswinst: 64 miljoen euro.

Nettowinst: 39 miljoen euro.

Werknemers: 2.600, van wie 1.600 in België.

Nam dit jaar zijn Amerikaanse concurrent LMI Aerospace over, waardoor het zijn omzet bijna verdubbelt en er 2.000 werknemers bij krijgt.

Ik pleit voor 'Europe First'

Advertentie
Advertentie