netto

'Ik was heel naïef over de renovatie van een geklasseerde woning, gelukkig maar'

·Wie? Het gezin van Simon Mason.

·Wat? Kocht de 'Villa Engels' in Elewijt, sinds 2008 een beschermd monument.

·Opmerkelijk? 'Met het budget dat we spendeerden aan de ramen, kan je eigenlijk een huis kopen.'

Het gezin van Simon Mason woont sinds april vorig jaar in de 'Villa Engels' in het Vlaams-Brabantse dorp Elewijt. De villa van architect Lucien Engels werd bekroond met verscheidene architectuurprijzen. Sinds 2008 is het pand beschermd als monument en in 2010 werd het opgenomen op de lijst van bouwkundig erfgoed.

'Neen, het was nooit onze bedoeling om een architectenwoning of een monument te kopen. We woonden in een naburige gemeente en zochten een oud herenhuis in de stad of een grond om er een moderne nieuwbouw op te zetten. Per toeval kwamen we hier langs.'

Vertraging

De villa dateert van 1958 en bleef de gezinswoning van de architect totdat hij verhuisde naar een home. Na twee jaar leegstand werd Simon Mason de nieuwe eigenaar, met de bedoeling er zo snel mogelijk zelf te gaan wonen.

'Ik heb heel naïef gekocht, niet beseffende wat de implicaties zijn van een geklasseerde woning. Gelukkig maar. We dachten dat wat opsmukwerk en nieuwe basisvoorzieningen zoals elektriciteit en loodgieterij zouden volstaan. Uiteindelijk duurde het drieënhalf jaar voor we konden verhuizen en hebben we vijf keer meer uitgegeven dan oorspronkelijk gebudgetteerd. Het heeft weinig gescheeld of we hebben het huis gedwongen weer moeten verkopen.'

'Bij de renovatie van een geklasseerde woning moet je eerst een dossier indienen bij het agentschap Onroerend Erfgoed, met daarin alle geplande werken. Omdat het echt specialistenwerk is, namen we twee architecten in de arm: de ene was gespecialiseerd in erfgoed, de andere was verantwoordelijk voor de dagelijkse werken. Uiteindelijk duurde het twee jaar voor ons dossier was goedgekeurd en de werken konden beginnen. Die lange doorlooptijd heeft deels te maken met de organisatie van Monumentenzorg: je krijgt één verantwoordelijke toegewezen die het hele project opvolgt. Meningsverschillen kunnen je project aanzienlijk vertragen. Zo duurde het meer dan een jaar voor we een compromis hadden over het vervangen van het raamwerk. Je moet veel geduld hebben en ook soms durven tegen te spreken. Sommige eisen zijn praktisch niet haalbaar of veel te duur om als particulier te kunnen dragen. Er zijn wel subsidies, maar die zijn een peulschil in vergelijking met de opgelegde eisen.'

Tocht en vocht

'We hebben getracht de woning weer in haar originele staat van 1958 te brengen, maar met hedendaags comfort. We behielden de originele lichtarmaturen en renoveerden de meubels die Engels heeft ontworpen. Tijdens de renovatieperiode verzamelde ik designmeubelen uit dezelfde periode. We zijn heel gelukkig met het resultaat: we hebben een hedendaagse woning die te vergelijken is met de huidige nieuwbouwwoningen. De villa was een moderne woning avant la lettre. Het traject met de erfgoedcel was niet altijd makkelijk, maar uiteindelijk zijn we tevreden dat ze er was.'

Mason haalt er een dik architectuurboek bij van professor Mil De Kooning, met daarin foto's van de woning zoals Mason ze kocht. 'Wegens de hoge mazoutprijzen in de jaren 70 had Engels een deel van de glaspartijen met houten planchetten bekleed. Bij de renovatie hebben we die er weer afgehaald en de ramen vernieuwd. Monumentenzorg eiste dat ze identiek waren aan de originele, maar die worden vandaag uiteraard niet meer gemaakt. We hebben een mal moeten laten maken in Zwitserland en de raamprofielen in Duitsland laten produceren. Op de kiepramen moesten we de originele trekkers plaatsen, waardoor er nog altijd tocht en vocht door de nieuwe ramen komt. Met het budget dat we uiteindelijk spendeerden aan de ramen, kan je eigenlijk een huis kopen.'

Monumentenzorg(en)

In het boek zitten ook de originele schetsen van de woning. 'Oorspronkelijk was een hellend dak gepland, maar nadat Engels de Duits-Amerikaanse toparchitect Mies van der Rohe had ontmoet, werd het ontwerp hertekend en kwam er een plat dak. De gelijkenis is groot met het 'Farnsworth House' van Van der Rohe in Chicago. Ik ben ernaartoe gereisd om ideeën op te doen voor de renovatie.'

Mason kon zich zeker niet altijd vinden in alle opgelegde eisen van Monumentenzorg. 'Voor het heropbouwen van een buitenmuur werd een mortelanalyse verplicht, zodat er met de oorspronkelijke samenstelling gemetst zou worden. Maar is dat relevant voor een privéwoning? De muur moest sowieso wit geschilderd worden.'

'Achter een houtkachel in de woonruimte schuilde een monumentaal, driehoekig haardvuur. Dat hebben we volledig gerenoveerd, maar we kregen geen toelating om een goed werkende schouw op het dak te plaatsen. We kunnen de haard dus niet gebruiken.'

Engels was behalve architect ook schilder. Aan de voordeur had hij een wandschildering gemaakt, maar na verloop van tijd had hij die overpleisterd. 'We waren aanvankelijk niet van plan om onmiddellijk dat werk te restaureren, maar het was een onderdeel van ons renovatiedossier. Twee mensen van een gespecialiseerde firma haalden er gedurende tweeënhalve maand met een klein krabbertje het pleister af. Goed voor een budget van een mooie auto.'

Vakantiedomein

'Waar ik achteraf wel heel blij mee ben, is de verplichting om het originele houtwerk in de woonruimte te renoveren. Ik zou de lamellen in wengé wellicht weggehaald hebben en de muur bepleisterd. Nu hebben we de latten stuk per stuk van de muur gehaald, genummerd, gerecht en opnieuw geolied. De open, opgehangen trap van ijzer met treden in wengé werd vernieuwd volgens het oorspronkelijk ontwerp.'

In de badkamers en keuken kreeg de bouwheer carte blanche. Die zijn vandaag strak en hedendaags ingericht. Alleen in de keuken werd één originele kast volledig opnieuw gemaakt. Binnenin werd ze in het oorspronkelijke oranje geschilderd. Dat op de kleinste details werd gelet, blijkt ook uit de deurklinken: er werden mallen vervaardigd om opnieuw de originele vorm te kunnen maken. En in de hobbyruimte werd verplicht een muur gerestaureerd waarin tegels verwerkt zaten van een vakantiedomein dat Engels in Oostduinkerke had gebouwd. (P.D.R.)

Getuigenis

Getuigenis

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect