'Je hebt een kalasjnikov nodig om Belg gezond te doen leven'

Ernst Rietzschel: 'Elk kind moet op school grondig les krijgen over gezondheid.' ©jonas lampens

We maken ons hart kapot. Overgewicht, roken en suikerziekte richten onherstelbare schade aan. Levenslange preventie is een must om ons belangrijkste orgaan gezond te houden.

Om de vier minuten sterft iemand in de wereld aan een beroerte. Ook in België zijn hart- en vaatziekten de grootste doodsoorzaak. Liefst 1 miljoen landgenoten kampen met hartkwalen. Sommige experts verwachten zelfs een verdubbeling tegen 2040. Door de vergrijzing.

De hartspecialist Ernst Rietzschel, auteur van 'Het grote cholesterolboek', is ervan overtuigd dat het eeuwig leven ongrijpbaar is, zelfs al kan de wetenschap ons kapotte hart vandaag vervangen door een hart van iemand anders of door een kunsthart. We zullen nooit goed met veroudering kunnen omgaan, zegt hij, omdat we daar niet voor geprogrammeerd zijn.

'De natuur investeert in het overleven van de soort, niet in het verouderen van het individu. En dus zijn wij geselecteerd om maximale kansen te hebben om ons te kunnen voortplanten en om in leven te blijven tot onze kinderen groot genoeg zijn. We slaan bijvoorbeeld vet op in ons lichaam om periodes van hongersnood te overleven, terwijl we dat vetlaagje vandaag eigenlijk niet meer nodig hebben. En zo komt het dat we verouderingsziekten krijgen', zegt de arts.

Superspier

Ons hart is ons sterkste orgaan. Het is een superspier die amper onderhevig is aan slijtage. De grote boosdoeners die ons hart kapotmaken, zijn de hart- en bloedvaten, die na verloop van tijd dichtslibben. Zo dwarsbomen ze de bloedstroom en richten ze schade aan. 'Ons hart is niet de oorzaak van de problemen', zegt Rietzschel. 'Het is wel het orgaan dat laattijdig de klappen incasseert, en het daarom begeeft.'

Dat vaten vernauwen of minder elastisch worden, heeft verschillende oorzaken. De leeftijd is een factor, genetische aanleg ook, maar roken, overgewicht en diabetes versterken dat aftakelingsproces nog. Dankzij geneesmiddelen, chirurgie en andere innovatieve medische oplossingen is het mogelijk hartproblemen tijdelijk op te lossen, maar echt verdwijnen doen ze nooit meer. Voor de arts draait alles om het behoud van de levenskwaliteit van de hartpatiënten. 'Op dat vlak zijn we goed bezig. Senioren hebben nu een beter leven dan dertig à veertig jaar geleden. We hebben hart- en vaatziekten al met de helft kunnen terugdringen. Maar toch is het onvoldoende.'

De grootste risicofactor voor ons hart? Op wereldschaal bekeken is dat een te hoge bloeddruk, of hypertensie. Een op de vier volwassen Belgen heeft er last van. Iedere dag komen er veertig gevallen bij. Hypertensie is een stille doder. Aanvankelijk zijn er weinig symptomen, maar ongemerkt tast de verhoogde druk de hart- en bloedvaten aan.

We moeten het volgens Rietzschel grondig anders aanpakken. Hart- en vaatziekten verhelpen wanneer ze opduiken, met medicatie of chirurgie, is eigenlijk oplapwerk. We moeten veel vroeger ingrijpen. Kinderen moeten al leren hoe belangrijk hun gezondheid is en hoe ze ermee moeten omgaan.

'In de ideale wereld zou elk kind op school grondig les moeten krijgen over gezondheid', zegt Rietzschel. 'Kinderen moeten er niet alleen leren lezen, rekenen en schrijven, ze moeten ook leren voorkomen dat ze ziek worden. Hoe ze een verlies aan levenskwaliteit kunnen vermijden. Dat gaat van handen wassen tot financiële gezondheid.'

Rietzschel kwam drie jaar geleden in het vizier van The Lancet, dat op zoek was naar wereldexperts in hypertensie. Hij kreeg van het gereputeerde medische tijdschrift de opdracht het euvel globaal aan te pakken. 'The Lancet vroeg een groep van twintig specialisten een visietekst te maken over hoe we hypertensie kunnen uitroeien. Waar moeten we over twintig jaar staan?'

Nieuwe geneesmiddelen voor hoge bloeddruk waren geen prioriteit, bleek al snel. Wel het opsporen van patiënten en het aanpakken van de oorzaak. Levenslange preventie vanaf jonge leeftijd, daarop moet volgens de hartspecialisten ingezet worden. Naast die educatieve aanpak is ook empowerment een pilaar van hun actieplan. Mensen kennis geven over gezondheid, die ze kunnen doorgeven aan anderen. En ook een gezondere omgeving creëren. Want wat helpt het te prediken dat het beter is de fiets te nemen als er geen fietspad is? New York is een goed voorbeeld. Alle gebouwen moeten daar een aantrekkelijke trap hebben, zodat de mensen meer geneigd zijn de trap te nemen dan de lift.

Geen vrijgeleide

'Hier heb je een kalasjnikov nodig om de mensen hun levensstijl te doen veranderen', zucht Rietzschel. Sommige mensen verschuilen zich achter medicatie. Een pilletje nemen is toch zo gemakkelijk. 'Maar een cholesterolpil is geen vrijgeleide om boter te eten. Zo werkt het niet.'

Volgens de hartspecialist heeft amper 3 procent van de bevolking een optimale levensstijl. 'We kunnen nochtans 80 procent van de hart- en vaatziekten voorkomen door gezonder te leven', maakt Rietzschel zich sterk. Hoe dat dan moet? Eet 400 gram groenten en fruit per dag. Zorg voor een gezonde voeding met veel vezels en weinig vetten. Sport of beweeg minstens een half uur per dag. Rook niet en matig uw alcoholverbruik. Vermijd tot slot overgewicht.

Iedereen kan zijn levensstijl aanpassen, benadrukt Rietzschel. 'Het is een kleine verandering die, op miljoenen mensen toegepast, grote gevolgen kan hebben. En wordt het een levenslange gewoonte, dan is de impact nog des te groter.'

TIEN TIPS OM GEZOND OUD TE WORDEN

1) Werk aan uw sociaal netwerk, uw grootste vangnet als het fout loopt.

2) Leef gezond: stop met roken, matig alcohol en let op uw voeding.

3) Bewegen is essentieel. Dagelijks intensief sporten hoeft niet, maar een half uurtje bewegen wel.

4) Verzorg uw hygiëne, om de ziektekiemen op afstand te houden.

5) Blijf uitdagingen aangaan, want die houden het lichaam én de geest jong.

6) Houd uw hersenen actief om dementie te vertragen: leer een taal of los kruiswoordraadsels op.

7) Blijf zo lang mogelijk thuis in uw vertrouwde omgeving.

8) Praat met uw arts. Is het wel nodig om dat cholesterolpilletje te blijven nemen? Misschien heeft een dieet meer impact.

9) Geniet van kleine dingen die u gelukkig maken.

10) Ziek zijn hoort erbij: sommige mensen hebben kanker gehad, maar worden toch nog gezond oud.

Hoe lang zal u leven? Ontdek het op www.tijd.be/hoelangzaluleven

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect