Migratiebreuk

Het Europees Hof van Justitie nam gisteren de juiste beslissing door het Europese asielplan te handhaven. Maar daarmee lost het het legitimiteitsprobleem van een werkbaar vluchtelingenbeleid nog niet op.

Het is ondertussen twee jaar geleden dat in de Europese Unie de breuk over het asielbeleid zichtbaar werd. In juli 2015 spraken de regeringsleiders en staatshoofden van de EU-landen af om 40.000 asielzoekers op te vangen en die opvang te spreiden over alle EU-landen. Die inspanning was toen nog vrijwillig. Enkele maanden later, in september, stemden de EU-regeringen over een extra noodplan om 120.000 mensen die dringend bescherming nodig hadden uit Griekenland en Italië weg te halen en hen in de andere EU-landen onderdak te geven. Deze keer was de spreiding van de inspanning wél verplicht. Finland onthield zich bij die stemming. Tsjechië, Slovakije, Roemenië en Hongarije stemden tegen, maar ze wogen te licht om de beslissing tegen te houden. Sindsdien bestrijden ze het Europese asielbeleid waar ze maar kunnen.

Gisteren mislukte die strijd andermaal. De rechters van het Europees Hof van Justitie oordeelden dat de beslissing van twee jaar geleden correct is genomen. Slovakije en Hongarije hadden de rechters gevraagd het opvangplan te vernietigen, maar vingen bot. Eerder al had de Hongaarse premier Viktor Orbán in eigen land een referendum tegen het Europese spreidingsplan georganiseerd. Dat was ongeldig omdat te weinig Hongaren kwamen stemmen.

Het arrest van het Hof van Justitie riep gisteren bij sommigen kwade reacties op. Toch is de beslissing van de rechters de juiste. Het is hun taak wetgeving te doen naleven, niet om zelf nieuw beleid uit te tekenen.

Dat dit neerkomt op een verlies van soevereiniteit voor de Hongaarse of Slovaakse regering klopt niet. De parlementen van Hongarije en Slovakije hebben destijds de Europese verdragen aanvaard, waardoor ze democratisch hebben ingestemd met de spelregels die nu gevolgd worden. In die zin is de situatie in Oost-Europa niet anders dan destijds in Griekenland, dat ook de spelregels van de euro op een democratische manier heeft aanvaard, maar de consequenties ervan in volle eurocrisis niet meer wilde dragen.

Dat de rechters van het Hof van Justitie de juiste beslissing namen, betekent niet dat de kous af is. Het blijft problematisch dat de EU een beleid voert dat in Oost-Europa geen steun krijgt en te weinig legitimiteit geniet. Die legitimiteit herstellen is niet de taak van rechters, maar van politici. Daarom stelt zich de vraag hoe Europa een migratiebeleid kan uittekenen dat wél breed gedragen wordt en waarvoor we ons niet hoeven te schamen.

Voor wie eraan zou twijfelen: zo'n gezamenlijk beleid is nodig. Als landen - terecht - hun binnengrenzen afschaffen om hun handel en welvaart te vergroten, betekent dat ook dat asielzoekers zich in heel die regio kunnen verplaatsen. Afspraken over wie waar opvang krijgt zijn daarom nodig.

Daarom zijn betere afspraken nodig dan de huidige. De grote lijnen zijn al jaren bekend: bewaak de buitengrenzen, werk daarvoor samen met buurlanden, vang oorlogsvluchtelingen op en verdeel de inspanning. Alleen moeten we daar ook aan toevoegen: hou goed in de gaten tot op welk niveau er democratische steun voor is.

In tijden van grote nood in de EU - waar 500 miljoen mensen wonen - een opvangplan voor slechts 120.000 mensen erdoor rammen, is één ding. Maar een migratiebeleid dat de toets der jaren kan doorstaan, heeft bredere steun nodig. Ook in Oost-Europa.

Lees verder

Advertentie
Advertentie