'Robots zullen patiënten verzorgen'

Pieter Van Herck, de gezondheidsexpert van Voka, en Yves Breysem, de directeur van het Jessa Ziekenhuis. ©Debby Termonia

Technologie verandert hoe we omgaan met onze gezondheid. Ziekenhuizen, artsen én patiënten moeten zich aanpassen. Die innovatie omarmen lijkt vanzelfsprekend, maar is het niet.

Yves Breysem, de CEO van het Jessa Ziekenhuis in Hasselt, bouwt een nieuw ziekenhuis dat er over tien jaar zal staan. Stoomt hij het ziekenhuis van de toekomst klaar? Met robots en supercomputers? Jawel, die komen er zeker. En nog veel meer. 'We worden voortdurend ingehaald door innovatie', zegt hij. 'Als ik nu apparatuur koop om aan robotchirurgie te doen, dan is die binnen twee à drie jaar al verouderd.'

Het doet Pieter Van Herck, adviseur welzijns- en gezondheidsbeleid van de werkgeverskoepel Voka, glimlachen. 'Het is evident dat we naar een meer digitale zorg gaan. De zorgsector zit in volle transformatie. In de VS zijn er ziekenhuizen die al 50 procent van hun patiënten van op afstand behandelen, met telemonitoring. Het ziekenhuis is geen echt ziekenhuis meer, maar een hub waar patiënten terechtkunnen voor begeleiding.'

Breysem: 'Klopt. Volgens een Nederlandse studie kan 48 procent van de patiënten straks thuis worden behandeld. Dat is bijna een op de twee. Daardoor hebben we 40 procent minder hospitaalcapaciteit nodig. Maar pas op, dat drukt de kosten hooguit met 2,5 procent, zo blijkt.'

Omdat wie thuis wordt verzorgd eigenlijk nog door het ziekenhuis wordt behandeld?

Pieter Van Herck: 'Het is inderdaad gewoon een verschuiving. De technologie neemt een deel van het werk over en er is ook meer thuisverpleging, maar op het einde van de rit is het wel nog steeds de arts die beslist.'

Blijven ziekenhuizen dan noodzakelijk?

Yves Breysem: 'Het aantal ziekenhuizen zal verminderen, maar ze blijven nodig. Ze zullen hun rol wel moeten aanpassen aan de digitale omgeving. Het ziekenhuis wordt voor een deel virtueel.'

Van Herck: 'Waardoor we ons de vraag moeten stellen of we het nog wel een ziekenhuis moeten noemen. Die naam dekt de lading niet meer. Voortaan zal een 'zorgnetwerk' de patiënten verzorgen.'

Minder ziekenhuizen, zegt U. En wat met het personeel? Nemen de machines het over?

Breysem: 'Mensen én menselijke aandacht blijven noodzakelijk, zelfs in een meer technologische omgeving. De jobinhoud zal veranderen, de zorgverstrekker wordt meer multidisciplinair. Hij zal in een netwerk functioneren, zoals Pieter zegt. Want veel zal zich afspelen buiten het ziekenhuis.'

U denkt niet dat robots de artsen zullen vervangen?

Breysem: 'Robots zijn aanvullend, niet vervangend. Robots kunnen bijvoorbeeld de medicatie voorbereiden. Of ondersteunende taken uitvoeren. We hebben nu al Zora in het ziekenhuis, een robot die helpt bij de revalidatie en die senioren wat bewegingsoefeningen kan tonen. Maar het is een kinesist die de bewegingen eerst toont aan de robot.'

Van Herck: 'Voorlopig zijn robots nog zuiver ondersteunend, maar ze zullen later ook patiënten kunnen wassen en verzorgen. Hun belang zal zeker toenemen.'

Breysem: 'Er komt een nieuw evenwicht tussen technologie en de mens. Maar het ene vervangt het andere niet.'

Aan innovatieve apparatuur hangt een prijskaartje, terwijl ziekenhuizen het nu al moeilijk hebben om rendabel te zijn.

Breysem: 'We moeten keuzes maken. We kunnen niet alle innovaties aanschaffen. Net daarom moeten de ziekenhuizen meer gaan samenwerken.'

Van Herck: 'De digitalisering brengt ook een besparing met zich mee. Sommige zaken zullen efficiënter verlopen. Ik denk aan de administratie bij een ziekenhuis- opname. Dat zal volledig automatisch kunnen. Er zijn nu al tablets aan het onthaal van veel ziekenhuizen om zich aan te melden.'

Is er in het nieuwe ziekenhuis dan ook geen administratief personeel meer?

Breysem: 'Er zullen minder administratieve kantoren zijn. We gaan naar een bijna papierloos ziekenhuis. De jongere generaties vinden het vanzelfsprekend zich thuis in te schrijven op de laptop en, hier aangekomen, hun weg te zoeken met de smartphone.'

Van Herck: 'Door met meer digitale stromen te werken, haal je ook de 'waste' weg. Ik bedoel dat je op die manier kan vermijden dat patiënten hun bloed twee keer moeten laten onderzoeken.'

U zei dat er keuzes moeten worden gemaakt wat de investeringen in apparatuur betreft. Wat staat er bovenaan op uw prioriteitenlijstje?

Breysem: '3D-beeldvorming en big data. Als we alle beelden van een patiënt, vanuit verschillende onderzoeken, digitaal kunnen fuseren, kunnen we er veel meer uithalen. Waardoor de diagnose verbetert.'

Het is een wat naïeve vraag, maar zullen de technieken die op ons afkomen meer levens redden?

Van Herck: 'Vanzelfsprekend. Maar ik vind de vraag verkeerd gesteld. Door de vergrijzing gaan we van een acute zorg naar een meer langdurige zorg. De focus verschuift van mensen genezen naar beter en langer kunnen leven.'

Breysem: 'Preventie speelt hier mee. Volgens de cijfers gaat 98 procent van het budget in de gezondheidszorg naar het oplossen van problemen en maar 2 procent naar preventie. Het goede aan de nieuwe technologie is dat we sneller kunnen ingrijpen. Ik denk aan genetica. Door DNA-analyses kunnen we vroeger aandoeningen opsporen.'

Van Herck: 'Technologie heeft een knipperlichtfunctie die goud waard is. Ze maakt het mogelijk zeer snel tussenbeide te komen en complicaties te vermijden.'

De Belgen zijn verwend inzake gezondheidszorg. Is dat houdbaar, gezien de belangrijke investeringen die moeten gebeuren in technologie? En de steeds duurdere geneesmiddelen?

Van Herck: 'We worden nu op onze wenken bediend en krijgen soms meer dan we nodig hebben. Dure onderzoeken bijvoorbeeld, die niet altijd een must zijn. Ik ben ervan overtuigd dat we naar een meer verantwoorde gezondheidszorg gaan. Ook hier komt er een shift.'

Terug naar het begin, het ziekenhuis van de toekomst, hier in Hasselt. Hoe komt het dat daar tien jaar voor nodig is?

Breysem: 'Dat is niet zo uitzonderlijk. Er komt gewoon enorm veel bij kijken. Het is een groot project, al wordt het een kleiner ziekenhuis.'

Van Herck: 'En wellicht een van de laatste voor een poos. De ziekenhuizen bezinnen zich over de snelle veranderingen. Meer moet minder worden.'

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect