Van het Maximiliaanpark naar het witte doek

De zes vluchtelingen kregen voor hun kortfilms de hulp van de Hongaarse cultregisseur Béla Tarr. ©rv

Drie jaar geleden waren ze nog op de vlucht voor de oorlog, vanavond maken zes nieuwkomers dankzij een filmworkshop hun debuut als regisseur op het Kunstenfestivaldesarts in Brussel.

Een beamer, een projectiescherm en een tent, meer hadden documentairemaker Gwendolyn Lootens en filmacademicus Gawan Fagard drie jaar geleden niet nodig om licht te brengen op de donkere, eenzame avonden in het Maximiliaanpark in Brussel. Het koppel organiseerde filmavonden voor de vluchtelingen die in het park gestrand waren.

Daaruit ontstond de organisatie Cinemaximiliaan die voor nieuwkomers filmscreenings houdt in asielcentra en huiskamers, en met cinefiele vluchtelingen naar filmfestivals trekt. Cinemaximiliaan helpt nieuwkomers met filmaspiraties ook met de administratie en geeft hen soms eten en een bed.

Sinds vorig jaar heeft de filmorganisatie een vaste stek in de Brusselse kanaalzone. In het huis worden regelmatig Belgische filmavonden georganiseerd. Na de vertoning gaan de makers in debat met de nieuwkomers. 'Deze ontmoetingen moeten de vluchtelingen inspireren om zelf met cinema aan de slag te gaan', aldus Fagard.

Voor zijn eerste project werkte Cinemaximiliaan samen met het Kunstenfestivaldesarts en de Hongaarse cultregisseur Béla Tarr. Tarr kwam in april een week naar Brussel om workshops te geven aan een groep nieuwkomers. Uit die masterclass kwamen zes kortfilms voort, gemaakt door vluchtelingen uit Rusland, Syrië en Irak. De meesten onder hen kwamen voor het eerst in aanraking met het medium film.

Angela Al-Souliman, die in Syrië als journaliste werkte: 'Tarr was heel veeleisend, maar hierdoor heb ik in een week meer bijgeleerd over filmmaken dan in een heel jaar aan de filmschool.'

Voor de Irakees Omar Al-Samarai naar Brussel vluchtte, was hij veiligheidsagent voor de Irakese vicepremier. Tijdens de workshops kookte Omar drie keer per dag voor de hele groep. Het was niet de bedoeling dat hij een kortfilm zou draaien, maar Tarr was zo verrukt door zijn kookkunsten, dat hij wilde dat de Irakees er een film over maakte. In zijn kortfilm 'Letter from Brussels' is hij al kokend te zien terwijl hij zich tot zijn familie in Irak richt.

De rode draad door de zes films zijn herinneringen aan het thuisland. De kortfilm die er volgens ons bovenuit steekt, is 'Braided Love' van Rand Abou Fakher. Ze vluchtte in 2015 uit de Syrische hoofdstad Damascus. 'Ik ben gevlucht omdat ik in Damascus in constante stress leefde', vertelt ze. 'Mijn vrienden en ik haatten het om de hele tijd met doodsangst te moeten leven. We wilden opnieuw een frisse kijk op het leven. Het zwaarste deel van de tocht was de boottocht van Turkije naar Griekenland. Ik had gehoord dat Brussel een multiculturele stad is waar ik snel geaccepteerd zou worden.'

Een jaar geleden werd de Syrische erkend als politiek vluchtelinge. Nu woont ze in een appartement in Brussel. In Damascus studeerde ze fluit aan het conservatorium. 'Ik was altijd gefascineerd door kunst, maar had nooit het plan een film te maken. In Brussel begon ik mezelf te filmen. Ik vond het boeiend om te zien hoe ik me gedroeg voor een camera.'

Het vertrekpunt van 'Braided Love' is een complexe relatie tussen een moeder en een dochter. 'Net zoals ik, kampt de getraumatiseerde moeder met nare herinneringen, maar de dochter kent die herinneringen niet. Ik wilde onderzoeken wat er precies gebeurt met de relatie tussen een ouder en een kind. Als je getraumatiseerd bent, gaat je geheugen anders werken.'

In het begin bezorgde Tarr haar stress. 'Ik had een min of meer uitgeschreven script, maar dat veegde hij vrijwel meteen van tafel. Nadat hij mijn selfievideo's had gezien, wilde hij dat ik op dezelfde spontane manier zou werken. Die methode heeft hem grootgemaakt: hij zette gewoon een camera neer en plaatste er mensen voor die een scène improviseerden. Hieruit ontstaat een grote naturaliteit, vindt hij. Eigenlijk maakte hij het net makkelijker voor me. Zodra ik mijn script had losgelaten, wist ik precies wat ik wilde filmen en hoe.'

Heeft ze de filmmicrobe te pakken? 'Jazeker. Alle kunstdisciplines komen samen in film. Ik voel me wat onzeker door de taalbarrière en de toelatingsproeven, maar dat gaat me niet tegenhouden om me in te schrijven aan de filmschool.'

Tijdens de vluchtelingencrisis van 2015 verbleven meer dan 5.000 vluchtelingen in een tentenkamp in het Maximiliaanpark, dat in de Noordwijk van Brussel ligt. Ze waren vooral afkomstig uit Irak, Syrië en Afghanistan. Brusselse cineasten maakten er de vluchtelingen warm voor film. Zes vluchtelingen hebben nu zelf een kortfilm uitgebracht.

De kortfilms worden vandaag en morgen getoond bij Cinemaximiliaan in Molenbeek, zondag in Cinema Palace in Brussel. www.kfda.be

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content