Waar kunst de tijd tegenhoudt

De confrontatie met het jachtige leven: de installatie/performance van Roel Heremans. ©vzw kunst

Het Kunstenfestival Watou is dit jaar een ode aan de tussentijd. Tegen de waan van de dag, de gejaagdheid van het leven en de drang om de tijd voor te zijn.

Op de persdag van Watou hebben de journalisten doorgaans een kleine drie uur de tijd om de tien locaties van het kunstenfestival te bezoeken, al dan niet inclusief de degustatie van een Hommelbiertje. Snel-snel-snel dus, van het ene naar het andere. Helemaal in tegenspraak met het thema 'in de luwte van de tussentijd'. Of om het met de woorden van intendant Jan Moeyaert te zeggen: 'We drammen en denderen maar door: druk-druk-druk. Geen tijd voor tussentijd. Rust en traagheid zijn zeldzaam geworden. De wereld ademt ons.'

Maar dan kom je in de Douviehoeve aan 'Room C', de installatie van de Belgische kunstenaar Roel Heremans (25) die perfect illustreert waar Watou om draait. In een witte ruimte plakken op de grond een aantal kruisjes, aan een muur voor de ingang hangen acht koptelefoons. Ik probeer er één uit: geen klank. Heremans komt me tegemoet. 'Niet gaan lopen, ik heb acht mensen nodig voor de performance kan beginnen.' Ik trommel snel enkele collega's op. 'Hoelang gaat dat hier duren?', wil iemand weten. 'Een kwartier', antwoordt Heremans. 'Maar meneer, zoveel tijd hebben we niet.' Heremans kijkt teleurgesteld.

We komen tot een compromis: we doen de eerste vijf minuten mee. Met z'n achten gaan we op de kruisjes staan. Via de koptelefoon krijgt ieder een ander verhaal te horen, met opdrachten. Heremans vraagt ons kamers voor te stellen, kleuren, onze kindertijd. Af en toe moeten we ons naar een ander kruis verplaatsen. Zo ga je mee in een fantasiewereld en vergeet je langzaam de tijd. Ook al protesteert je lichaam: probeer maar eens 15 minuten stil te blijven staan als je vooruit wil. Het maakt de installatie annex performance best confronterend: wat voor stresskonijnen zijn we niet geworden? Geen van de acht is overigens voortijdig vertrokken.

Op de overige negen locaties in het dorp vlak bij de Franse grens wisselen poëzie en beeldende kunst elkaar naar goede gewoonte af. Of gaan ze in elkaar op. Je zou denken dat het thema 'tijd' voor de poëzie een koud kunstje was, omdat zoveel dichters erover hebben geschreven. 'Dat viel tegen', bekent Willy Tibergien, verantwoordelijk voor de poëziekeuze. 'Als een thema breed is, dreig je erin verloren te lopen. We moesten doordacht kiezen om het juiste evenwicht te vinden.' De gedichten zijn een afwisseling van bekende namen met jonge beeldenstormers als Charlotte Van den Broeck en Maud Vanauwaert. De Nederlandse dichter Remco Campert is de rode draad door het poëzieprogramma, met een tv-documentaire en uiteraard veel gedichten.

Volvo op z'n kop

De eregast op de 35ste editie is Herman Van Veen, die zo in het spoor van Leonard Cohen, Herman de Coninck en Leonard Nolens treedt. 'Een persoonlijke keuze', zegt Moeyaert. 'Ik ben van jongsaf een grote fan. Van Veen is een enorm veelzijdige kunstenaar.' Wat je van Van Veen in Douviehoeve te zien krijgt, zijn liedjesteksten, gedichten, platenhoezen, documentaires.

Voor wie niet echt fan is, zijn er boeiender dingen te zien in de hoeve. In de eerste schuur is dat 'Car Whispers' van Peter Verhelst. Het is niet meer dan een Volvo op zijn kop. Het werk ligt in het verlengde van zijn roman 'De kunst van het crashen', over het auto-ongeval, met een Volvo, van de schrijver in 2014. Kunst is het natuurlijk niet, maar de setting is wel kunstig, met een heel mooie belichting. Verhelst leest ook voor uit zijn boek. 'Wie wil je als allerlaatste zien voor je doodgaat?', vraagt hij zich af. Het is even slikken.

Wel kunst is 'Humus', de grote installatie van de Siciliaan Giuseppe Licari. Ze bestaat uit boomstammen met wortels die als kroonluchters aan het plafond hangen. Licari zet de relatie tussen mens en natuur letterlijk op zijn kop. Hij toont wat we doorgaans niet zien: de wortels. Het is een uitnodiging om anders naar de wereld en haar problemen te kijken.

Maatschappijkritiek is er ook bij de Nederlander Robert Roelink. Hij bouwde de gigantische installatie 'Way' uit plastic, een alternatieve wereld waar u letterlijk in kunt stappen. U kunt er even verpozen op een plastic stoeltje of een luchtmatras. Anderhalve kilometer tape kroop in de installatie, die een aanklacht is tegen de vluchtelingenproblematiek. De schilderijtjes aan de muur, in lagen overplakt met plakband, verwijzen er ook naar.

Wisselend

Zoals elk jaar is de kunst op Watou wisselend van kwaliteit. Maar de sterkte is dat het geheel altijd groter is dan de som van de individuele componenten. De wandeling van de ene locatie naar de andere charmeert. Vindt u een kunstwerk de moeite niet, dan wandelt u voort. Maar sta zeker even stil bij de installatie van wassen ruggen 'Nursing Corps' van Chantal Pollier (Graanschuur), de ontroerende beeldjes van Katrin Dekoninck (Huisje Kleine Markt), de bewegende tekeningen van Griet Dobbels (Douviehoeve) of de exuberante installatie 'Demon of the Growth II' van Kristof Kintera (Kerk).

Afsluiten doet u het best in de kelder van Brouwerij Van Eecke, waar het prachtige 'Night Time' van Hans Op De Beeck wordt getoond. De zwart-wit animatiefim is gebaseerd op aquarellen van de kunstenaar en lijkt op een mysterieus sprookje, gecombineerd met oude misdaadfilms. De film duurt even, maar blijf vooral rustig zitten. Dat is uiteindelijk de bedoeling van het festival dit jaar.

* Het Kunstenfestival Watou loopt tot 30 augustus, met speciale evenementen in het weekend.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect