Institutionele twistpunten nog lang niet opgelost

(tijd) - Voor juli willen de EU-landen een akkoord bereiken over een Europese grondwet. Er is een duidelijke politieke wil om vooruit te gaan, zei de Ierse premier en EU-voorzitter, Bertie Ahern, donderdag. De belangrijkste institutionele knelpunten van december blijven overeind. Die draaien om de samenstelling van de Europese Commissie en de machtsverhoudingen in de Europese ministerraad.

De onderhandelingen over een Europese grondwet struikelden tijdens de vorige Europese top in december over de instellingen voor een verruimd Europa. De meeste kleine landen wilden 'hun' vertegenwoordiger in de Europese Commissie behouden. Spanje en Polen weigerden het systeem van dubbele meerderheid waarbij een beslissing in de Europese ministerraad de goedkeuring moet krijgen van de helft van de lidstaten en 60 procent van de bevolking. Madrid en Warschau hielden vast aan de ingewikkelde stemverhouding die bij de vorige verdragsherziening in Nice was vastgelegd.

De Ierse premier, Bertie Ahern, was gisteren erg optimistisch over zijn kans op slagen. De toekomstige socialistische Spaanse premier, José Luis Zapatero, heeft al aangegeven dat hij snel een akkoord wil. Ook Polen is nu bereid tot een soepeler opstelling. Ahern vroeg en kreeg gisteren van de EU-chefs een mandaat om nog voor juli de onderhandelingen tot een goed einde te brengen.

Een aantal landen hoopt op een akkoord voor de Europese verkiezingen van 10 tot 13 juni om de burger te mobiliseren voor een Europees thema. Anderen vrezen dan weer dat die verkiezingen te veel uitdraaien op een referendum over de grondwet. Het is een publiek geheim dan de Franse president, Jacques Chirac, om die reden uitstel wil tot na de verkiezingen. De doorbraak komt er dus waarschijnlijk op de Europese top, vijf dagen na de EP-verkiezingen.

Dat er beweging zit in de standpunten van de diverse lidstaten, bleek overduidelijk tijdens een bijeenkomst van de chefs van de Benelux- en de Visegrad-landen (Polen, Hongarije, Tsjechië en Slovakije) vlak voor de Europese top. Premier Guy Verhofstadt kondigde op een persconferentie aan dat alle lidstaten tijdens een overgangsperiode hun vast zitje in de Europese Commissie behouden.

Vanaf 2014 wordt overgestapt op een kleine EU-Commissie. Op voorwaarde evenwel dat alle lidstaten gelijk behandeld worden en gelijk roteren. Een commissie waarin de grote landen vast zitting hebben en de kleine lidstaten wisselen, blijft uit den boze.

Tot 2009, en mogelijk eveneens tot 2014, blijft ook het systeem van het Verdrag van Nice voor de machtsverhoudingen tussen de lidstaten in voege. Gisteren erkende de Poolse minister van Buitenlandse Zaken, Wlodzimierz Cimoszewicz, dat hij kan leven met een systeem van dubbele meerderheid. Toch zal over de precieze formule van die meerderheid nog een robbertje gevochten worden. Diverse scenario's doen de ronde, want Spanje en Polen willen vermijden dat ze door de drie grootsten, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië, voor het blok gezet worden.

Er zal ook nog gediscussieerd worden over de bevoegdheden die met meerderheid kunnen woorden beslist. De tekst van de Europese Conventie beperkt het gebruik van het vetorecht voor alles wat te maken heeft met asiel- en veiligheidsbeleid. Tijdens het Italiaanse EU-voorzitterschap is de Conventietekst geamendeerd en zijn opnieuw enkele veto's binnengeslopen. De algemene teneur na de aanslagen van 11 maart in Madrid is die bijgekomen veto's opnieuw te schrappen en zoveel mogelijk beslissingen toe te laten met meerderheid.

De Nederlandse premier, Jan Peter Balkenende, dreigt in een lastig parket te komen. Hij beloofde de Tweede Kamer te ijveren voor het behoud van het vetorecht voor een beslissing over de meerjarenbegroting. Na de twee Europese topjobs die hij in Brussel binnenhaalde en als EU-voorzitter vanaf juli kan Balkenende zich een harde houding moeilijk veroorloven. KV

21229515

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud