Onlinetempel van het menselijk geheugen

Jimmy Wales

De online-encyclopedie Wikipedia viert deze maand haar tiende verjaardag. Het is met Wikipedia zoals met het hele internet: we kunnen ons in geen honderd jaar meer voorstellen dat we ooit zonder hebben moeten leven. Wikipedia was een van de eerste voorlopers van het Web 2.0, lang voor YouTube, MySpace en Facebook ons dagelijks leven gingen inpalmen.

Een ingebonden encyclopedie met een groene kaft. Dat was voor Jimmy Wales, de bedenker van Wikipedia, de inspiratie voor de internetencyclopedie. In zijn jonge jaren deed de Amerikaan niets liever dan de 22-delige encyclopedie die in zijn ouderlijk huis op de kast stond van voor tot achter uitpluizen op onnauwkeurigheden. Van de uitgever kreeg hij elk jaar een map met stickers waarop hij de correcties aanbracht. Die stickers plakte hij in de encyclopedie over de achterhaalde teksten.

Met zijn eigen webadvertentiebedrijf Bomis kwam Jimmy Wales rond de eeuwwisseling in contact met Nupedia, een soort Wikipedia avant la lettre. Een belangrijk verschil was dat Nupedia geen open systeem was. Iedereen kon op Nupedia artikels toevoegen, maar de inhoud moest eerst een zware stresstest doorstaan van een redactie van specialisten en wetenschappers.

Het systeem kwam moeizaam van de grond, tot Jimmy Wales - die met Bomis intussen eigenaar van Nupedia was geworden - zich in januari 2001 door Nupedia-hoofdredacteur Larry Sanger liet overhalen om Nupedia te vervangen door een opener en minder formeel project met behulp van wiki’s. Een wiki is een programma waarmee webdocumenten door iedereen kunnen worden bewerkt. De term is afgeleid van het Hawaïaanse woord ‘wiki wiki’, dat ‘snel-snel’ betekent.

Shakespeare

Wikipedia ging op 15 januari 2001 online. Op 12 februari werd het 1.000ste artikel op de site geplaatst. Tien jaar later blijft het Engels de populairste taal op Wikipedia. Volgens de Engelstalige homepage telt Wikipedia zo’n 3,5 miljoen artikels in de taal van Shakespeare. Het Duits en het Frans zitten boven een miljoen artikels. De Nederlandstalige editie is met meer dan 660.000 artikels de negende grootste van de online-encyclopedie.

Het aantal artikels blijft aangroeien. Inmiddels staan op Wikipedia zo’n 17 miljoen artikels in 260 talen. Zoals bij de start worden die nog steeds aangeleverd en gecorrigeerd door inmiddels 150.000 auteurs die op vrijwillige basis werken. Het is de ontegensprekelijke kracht, maar tegelijk ook de zwakte van de encyclopedie. Jaron Lanier, pionier van de virtuele internetwereld ‘Second Life’, zei vorige week in de weekendbijlage Apart van De Tijd over Wikipedia: ‘Het is op een foute aanname gebaseerd: de ‘wisdom of the crowd’. De massa is per definitie altijd slimmer dan het individu. Het gaat uit van het primaat van kwantiteit boven kwaliteit. Als we maar genoeg koppen bij elkaar steken, kunnen we een nieuwe Einstein creëren. Diezelfde veronderstelling leidde tot de financiële crisis waar we nog steeds niet van bekomen zijn. We hebben moeten vaststellen dat de massa niet altijd wijs is.’

Alle historische incorrectheden of artikels over niet-bestaande personen ten spijt kan geen internetgebruiker zich vandaag een leven zonder Wikipedia inbeelden. De encyclopedie is even belangrijk als Facebook of Google, met het grote verschil dat Wikipedia geen miljardenbedrijf is, maar een coöperatieve. Stichter Jimmy Wales wil van geen advertenties weten omdat hij de neutraliteit van zijn encyclopedie niet in het gedrang wil brengen. ‘Reclame is niet des duivels, maar het hoort hier gewoon niet’, schreef hij in de open brief aan Wikipedia-bezoekers die de laatste fundraisingcampagne voor zijn encyclopedie begeleidde.

Honderden servers

Zijn jaarlijkse smeekbede voor financiële steun kreeg nooit zoveel gehoor als dit jaar. Tussen midden november en Nieuwjaar haalde Wikipedia liefst 16 miljoen dollar op bij zo’n 500.000 donateurs in 140 landen. Het geld is vooral nodig om de honderden servers van Wikipedia draaiende te houden.

De succesvolle campagne en het nog steeds groeiende aantal vrijwilligers tonen aan dat de encyclopedie haar plafond nog niet heeft bereikt. Maar hoelang zal Wikipedia het businessmodel van coöperatieve vennootschap kunnen volhouden? In 2006 werd de waarde van een op advertenties draaiende versie van Wikipedia geschat op bijna 600 miljoen dollar. Blijft Jimmy Wales eeuwig idealist?

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content